Tiara

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie Tiara (geslacht) voor de pagina over het geslacht Tiara van hooiwagens.
Tiara
De pontificale tiara
Paus Leo X (1475–1521) met tiara

Een tiara (van het Perzische تاره tara, dat werd overgenomen in het Latijn als 'tiara') is een soort kroon. Er zijn twee soorten kronen die als een tiara beschreven kunnen worden.

Tiara bij oude Mesopotamiërs, Hettieten, Perzen en Grieken[bewerken]

Een tiara was traditioneel gezien een hoge kroon, met vaak een cilindervormige vernauwing bovenaan. Deze kroon was gemaakt van leer of ander materiaal, zoals textiel, en was vaak versierd. Hij werd gedragen door de koningen en keizers van oude volkeren in Mesopotamië.

De tiara als hoofddeksel was een kenmerkend attribuut van de goden van de Hettieten. De Assyriërs voegden twee stierenhoorns en een cirkel van korte veren toe aan de kroon als teken van macht.

De Perzische tiara leek meer op een kegel zonder top, en had ook geen hoorns of veren meer. Deze tiara was echter wel zwaar uitgerust met juwelen, en had een pin aan de bovenkant.

De Grieken beeldden Amazonen af met een tiara als strijdhelm.

In moderne tijden is een tiara meestal een half-cirkelvormige band, meestal van metaal gemaakt en versierd met juwelen. De tiara wordt gedragen door vrouwen rond hun hoofd, of op hun voorhoofd.

Pauselijke tiara[bewerken]

De Pontificale (Pauselijke) Tiara is een hoge wit geëmailleerde kap omringd door drie kronen met daarop een wereldbol en daarboven nog eens een kruis. Net als bij een mijter hangen twee zijden linten aan de achterzijde neer over de rug. De tiara werd uitsluitend gedragen door de paus. De tiara is een niet-liturgisch ornament die daarom enkel gedragen werd tijdens niet-liturgische ceremonies, zoals pauselijke processies en plechtige dogmatische verklaringen. Tijdens pontificale liturgische functies draagt de paus, zoals de bisschoppen, een mijter.

De pausen droegen de tiara bij hun kroning en wanneer zij, na een mis, de Sint Pieter verlieten. De opvolgers van Paus Paulus VI hebben de tiara niet meer gedragen, maar deze kroon blijft wel het symbool van het pontificaat en staat als symbool op het wapenschild van het Vaticaan. Paus Benedictus XVI was overigens de eerste paus die in zijn persoonlijk wapen de tiara liet vervallen en vervangen door een mijter. Op 25 mei 2011 kreeg Benedictus XVI een tiara gepresenteerd door enkele Duitse gelovigen.[1] Hij heeft deze evenwel niet gedragen.

De kardinaal-protodiaken sprak de volgende woorden bij de plaatsing van de tiara;

Accipe thiaram tribus coronis ornatam, et scias te esse Patrem Principipum et Regnum, Rectorem Orbis, in terra Vicarium Salvatoris Nostri Jesu Christi, cui est honor et gloria in saecula saeculorum.
Bron: The Coronation of Pope Leo XIII, in Catholic World 27 (1878), p. 282. (cf. [1])

Vertaling: Ontvang de met drie kronen versierde tiara, en weet dat ge zijt: de Vader van de vorsten en koningen, de Bestuurder van de wereld en op aarde de plaatsvervanger van onze verlosser Jezus Christus, aan wie de eer en de glorie is, tot in de eeuwen der eeuwen.

De geschiedenis van de Pontificale Tiara, gaat terug op de witte muts die de eerste bisschoppen van Rome droegen. Nadat daaruit de mijter was ontstaan ontstond bij de paus behoefte aan een eigen, exclusief, hoofdeksel dat de bijzondere positie van de Bisschop van Rome duidelijk maakt.

  • De eerste tiara had een enkele gouden band die in de 13e eeuw de vorm van een kroon kreeg.
  • Onder paus Bonifatius VIII (1294–1303) werd een tweede kroon toegevoegd.
  • Onder paus Benedictus XI kreeg de tiara de vorm met drie kronen. De tiara geldt sindsdien als een symbool van de drievoudige pauselijke macht, namelijk als priester, leraar en koning[2].
  • De knop en het kleine kruis bovenop de tiara (ook wel een kleine atlas genoemd) verschenen niet voor 1500. Zij werden voor het eerst aangetroffen op de tiara van paus Julius II. Van deze tiara, die in 1799 in beslag werd genomen door de troepen van Napoleon Bonaparte, is alleen een afbeelding overgeleverd.

De kardinaal-diaken verwees in zijn Latijnse formule bij de kroning naar de rol van de paus als "priester, leraar en koning". Dat is ook de betekenis van de drievoudige kroon:[3]

  • Priester: De eerste van deze cirkels vertegenwoordigt het universele episcopaat van de Paus van Rome. Met anderen woorden, de Paus is het hoofd van alle gelovigen in de Kerk.
  • Leraar: De tweede van de deze cirkels staat voor de oppermacht in jurisdictie, waaronder niet alleen alle gelovigen vallen, maar in het bijzonder de gewijde priesters en bisschoppen.
  • Koning: De derde van deze cirkels vertegenwoordigt de tijdelijke macht van de paus als hoofd van een land. Die functie oefende en genoot hij voor meer dan duizend jaar in deze wereld. Alhoewel de Pauselijke Staten niet langer bestaan, blijft de Vicaris van Christus het staatshoofd van Vaticaanstad.

Noten[bewerken]

  1. Zie voor een foto de website van Katholieke Actie Vlaanderen.
  2. Katholiek ABC, www.reliplein.nl
  3. (nl) De tiara als symbool voor het pauselijke ambt. Defensio Fidei

Zie ook[bewerken]