Vijlen (plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Vijlen (Limburg))
Ga naar: navigatie, zoeken
Vijlen
Viele
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Vijlen (plaats)
Vijlen (plaats)
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Vaals Vaals
Coördinaten 50° 47′ NB, 5° 58′ OL
Algemeen
Inwoners 1500
Foto's
Vijlen in 2005
Vijlen in 2005
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Vijlen (Limburgs: Vielen, verouderd Limburgs: Ville) is een dorpje met ruim 1500 inwoners (peiljaar 2005) in Zuid-Limburg, behorend tot de gemeente Vaals. Vijlen ligt op ongeveer 200 meter hoogte boven NAP en is daarmee het hoogst gelegen kerkdorp van Nederland. Dat wil niet zeggen dat het ook de hoogste kerktoren van Nederland heeft. De fabel dat de kerk van Vijlen de hoogste is, bestaat al een zeer geruime tijd, vandaar dat men hoogtemetingen verricht heeft om deze te ontkrachten. Zowel de Sint-Martinuskerk in Vijlen als de Pauluskerk in Vaals zijn in NAP-hoogte gemeten door onder anderen de heer W.M. Felder van de voormalige Rijksgeologische Dienst. De kerk in Vijlen staat op een hoogte van 195,62 meter boven NAP, en de Pauluskerk in Vaals ligt op 215,17 meter boven NAP. De Pauluskerk in Vaals ligt dus hoger dan de kerk in Vijlen, maar door zijn ligging in het dorp Vaals is deze kerk niet zo goed zichtbaar als de kerk van Vijlen.[bron?]

Ligging[bewerken]

Het dorp is gelegen tussen Epen en Vaals aan de Mergellandroute, met uitzicht op het Geuldal. Voor vakantiegangers is de ANWB-Mergellandroute een geliefde route door het Limburgse heuvelland met een lengte van 110 kilometer per auto en motor of circa 125 kilometer per fiets. Camerig was de plaats waar de Stichting Natuur en Milieu op 16 augustus 2005 de twee mooiste landschappen van Nederland bekroonde met vijf sterren: het stroomgebied van de Drentsche Aa en het Limburgse Gulp- en Geuldal.

Vijlen ligt zelf op een heuvelrug die zich uitstrekt vanaf de Vijlenerbossen, via de Rugweg, het dorp zelf, Hilleshagen tot aan Mechelen. Ten noorden van het dorp ligt in het beekdal de Selzerbeek die onder andere gevoed wordt door de oostelijk van het dorp gelegen Harleserbeek. Aan de andere kant van de heuvelrug stroomt in het dal ten zuidwesten van het dorp de Lombergbeek.

Door zijn hoge heuvelligging in het uiterste zuidoosten is Vijlen de plaats waar meestal de eerste sneeuw van het Nederlandse seizoen valt, en ook de meeste sneeuw per jaar.

Tot het dorp Vijlen behoren de buurtschappen Camerig, Harles, Rott, Melleschet en Cottessen. Hier zijn ook nog de oude vakwerkhuisjes te zien. Er zijn uiteraard veel campings en vakantiewoningen in dit bijna on-Nederlandse landschap. Het van oudsher tot de heerlijkheid Vijlen behorende gehucht Mamelis valt tegenwoordig officieel onder het nabijgelegen dorp Lemiers.

Geschiedenis[bewerken]

Het dorp Vijlen heeft waarschijnlijk een Romeinse oorsprong. Uit grafheuvels in het Vijlenerbos (bij Vijlen) (Malensbos) kan echter worden afgeleid dat het gebied rond het huidige dorp al lang voor de Romeinse tijd bewoond werd. Deze ronde heuveltjes in het bos stammen uit de tijd van de Bandkeramieken en zijn waarschijnlijk tussen 3500 en 5000 jaar oud. De meeste van deze grafheuvels zijn in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw opgegraven door de Duitse geoloog Liese, maar sommigen zijn nog onaangeroerd. Een van de meest herkenbare grafheuvels in het Malensbos, het “Kindergraf”, is aan één kant open en inmiddels voorzien van een informatiebordje. Het graf dankt zijn naam aan de melktandjes die er tussen de crematieresten werden gevonden. Verdere kostbare bezittingen ontbraken echter. Gezien het feit dat er wel enkele scherven uit de Romeinse tijd werden gevonden, gaan deskundigen ervan uit dat het graf geplunderd is door de Romeinen.

Restaurant Zum Bömerwald, hoek Vijlenstraat - Groenenweg in 1915

In de tijd van die Romeinen moet ook de oorsprong van het huidige dorp Vijlen gezocht worden. Zij kwamen in de eerste eeuw voor Christus naar het gebied. De naam Vijlen is afgeleid van ofwel het Latijnse woord “villa”, dat boerderij of landgoed betekent, ofwel van “villare”, wat staat voor “behorend tot een landgoed”. In de directe omgeving zijn bewijzen gevonden van Romeinse nederzettingen, zoals een (tot op heden niet opgegraven) Romeinse villa aan de Kelderweg. Voor de bouw van hun grote en luxueuze villa's hadden de Romeinse enorme hoeveelheden hout nodig, wat een omvangrijke houtkap in de Vijlenerbossen tot gevolg had.

De oudste geschriften waarin het bestaan van de nederzetting Vijlen terug te vinden is, stammen uit het jaar 1016. In dat jaar schonk keizer Hendrik de Tweede de hoeve Vijlen (toen gespeld: Uillam) aan de abdij van Burtscheid (bij Aken). Geschriften uit de vroege veertiende eeuw vermelden dat de abdij Burtscheid in die tijd 13 grotere percelen in de directe omgeving van de heerlijkheid Vijlen bezat. Van oudsher bestond Vijlen uit zeven zogeheten “rotten” (gehuchten); Vijlen, Berg, Rott, Melleschet, Hopschet, Mamelis en Cottessen. "Vijlen" en "Berg" groeiden in de loop der tijd uit tot één kern, en Mamelis wordt tegenwoordig tot het dorp Lemiers gerekend. De oorsprong van het dorp ligt waarschijnlijk aan de Vijlenerstraat. De Vijlense parochie Sint Martinus omvatte destijds overigens ook de nabijgelegen plaatsen Harles en Lemiers; de pastoor werd benoemd door de abdis van Burtscheid.

De neogotische Sint-Martinuskerk werd ontworpen door architect Carl Weber en werd, op de toren na, in 1862 voltooid. Rond 1879 moet de toren zijn voltooid.

Geboren in Vijlen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties