de Volkskrant

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Volkskrant)
Ga naar: navigatie, zoeken
de Volkskrant
De Volkskrant
Type Landelijk dagblad
Formaat Tabloid
Eerste editie 2 oktober 1919
Eigenaar(s) De Persgroep Nederland
Uitgeverij(en) De Persgroep Nederland
Oplage 250.812 (2013)[1]
Hoofdredacteur Philippe Remarque (1966)
Land(en) Nederland
Talen Nederlands
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Media

Beluister

(info)

Het dagblad de Volkskrant is een van oorsprong rooms-katholieke Nederlandse krant, die zich sinds de jaren zestig richt op de hoger opgeleide lezers, tot aan de jaren negentig links van het politieke midden plaatste en daarna meer naar rechts is opgeschoven[2]. De krant wordt naast NRC Handelsblad en Trouw gezien als een Nederlandse kwaliteitskrant. [3] Mede door de opkomst van internet en een dalende oplage is het dagblad een koers gaan varen horende bij de belangstelling van de hoger opgeleiden [bron?], met meer aandacht voor kunst en lifestyle waarbij het de neiging heeft om de lay-out zo in te richten dat het meer jongere lezers aantrekt.

In 2011 had de Volkskrant een gemiddelde oplage van 263.747 stuks per dag en is daarmee de derde betaalde krant van Nederland, na de De Telegraaf en het Algemeen Dagblad.[4] In de jaren negentig bezette de krant enkele jaren de tweede plaats.

Geschiedenis[bewerken]

De Volkskrant werd vanaf 2 oktober 1919 uitgegeven als weekblad van de katholieke arbeidersbeweging. De oprichters waren verscheidene katholieke arbeidersbonden, die zich verenigd hadden in de Federatie der Diocesane Rooms-katholieke Volks- en Werkliedenbonden. De eerste editie telde vier pagina's en kostte 3 cent. Het tijdschrift verscheen iedere donderdag. Vanaf 19 januari 1920 verscheen de krant om de dag en ten slotte vanaf 1 oktober 1921 als dagblad. Jan Vesters werd de hoofdredacteur. Op 14 januari 1935 verhuisde het hoofdkantoor van de krant van Den Bosch naar Utrecht. De krant werd uitgebreid met verschillende edities: een algemeen landelijke, een Twentse, een Limburgse, een Oost- en een West-Brabantse editie. Edities voor Rotterdam, Den Haag, de noordelijke provincies en Gelderland volgden enkele jaren later. De krant stond echter nog ver in de schaduw van het grote katholieke dagblad, de Maasbode.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de krant de eerste tijd verschijnen, maar begin juli 1941 werd hoofdredacteur Vesters door de bezetter tot aftreden gedwongen. De krant kreeg uit de gelederen van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) D.C. van der Poel als hoofdredacteur. Nadat het Nederlands episcopaat op 3 augustus 1941 had geprotesteerd tegen de ondertoezichtstelling van de katholieke vakbeweging en haar instellingen (waaronder de Volkskrant), vertrokken de medewerkers en liepen de lezers massaal weg. Op 4 oktober 1941 verscheen de laatste krant tijdens de bezetting.[5] Vier jaar later, op 8 mei 1945, volgde de eerstvolgende uitgave van de krant. Joop Lücker werd benoemd als algemeen en journalistiek hoofdredacteur en Carl Romme als staatkundig (politiek) hoofdredacteur. Het aantal abonnees steeg binnen een jaar tot 109.000. De Volkskrant groeide uit tot een grote landelijke krant, met als ondertitel 'katholiek dagblad voor Nederlanders'.

Het oude hoofdkantoor van de Volkskrant in Amsterdam (vóór de verhuizing in februari 2007)

Halverwege de jaren zestig verloor de krant onder Lückers opvolger, de econoom en Brabander Jan van der Pluijm, en vrijwel tegelijk met de verhuizing van de Nieuwezijds Voorburgwal naar de Wibautstraat, haar katholieke karakter vrijwel volledig - bij de opening van het nieuwe gebouw van de Volkskrant in 1965 verdween ook de ondertitel 'katholiek dagblad voor Nederland'. Ook een ruzie met de als katholiek bekende ster-columnist Godfried Bomans (hij had op zaterdagen een stuk van 2 kolom en 20 cm hoog op de voorpagina) was symptomatisch voor deze verandering, die gepaard ging met de overgang van een milde naar een scherpere toon. Vanaf dat moment richtte de krant zich op de 'jongere progressieve lezer'. De krant ging zich ook steeds meer toeleggen op complete financieel-economische verslaggeving, waarvoor een uitgebreide redactie werd opgezet door Jan Damen, die veel succes boekte, met name door de unieke bezetting van de Enka-fabriek.[bron?] Ook de sportredactie werd uitgebreid onder de kritische Ben de Graaf.

De redactie groeide snel, en werd uitgebreid met academici, terwijl daarvoor voornamelijk zelfopgeleide, katholieke journalisten via het destijds gangbare leerlingen-stelsel bij de krant werkten. Harry Lockefeer, die door velen beschouwd werd als een linkse intellectueel werd opvolger van Van der Pluijm als hoofdredacteur. Vanwege de groei van de (potentiële) advertentiemarkt werd de krant onder Lockefeer uitgebreid met talloze bijlagen 'Het vervolg', reizen, boeken, waar het steeds toenemende aanbod van advertenties onderdak kon vinden. Zaterdagkranten van meer dan 100 pagina's waren het gevolg van dit Vervolg. Na Lockefeers vertrek in 1995 naar de Rijksuniversiteit Groningen werd Pieter Broertjes - als eerste niet-zuiderling - hoofdredacteur. Onder hem maakte de oplage een continue daling door. Op 1 juli 2010 legde hij zijn functie neer. Sindsdien is Philippe Remarque de nieuwe hoofdredacteur van de Volkskrant.

Perscombinatie en PCM[bewerken]

In 1968 ging de Volkskrant een samenwerking aan met het kleinere Het Parool (dat echter de meerderheid van de aandelen in de samenwerking verwierf door een grotere kapitaalinbreng) onder de naam Perscombinatie NV, en werd een gemeenschappelijke drukkerij gebouwd. In 1975 sloot Trouw zich hier ook bij aan. In juni 1994 nam het concern de boekengroep Meulenhoff & Co over, en in 1995 de (grotere) concurrent Nederlandse Dagblad Unie - met onder andere Algemeen Dagblad en NRC Handelsblad en in 1996 het digitale archief Media Resultant (PersDataBank). Sindsdien is de Volkskrant onderdeel van PCM Uitgevers. PCM werd in 2009 overgenomen door De Persgroep en in december 2009 hernoemd naar De Persgroep Nederland.

Ontwikkelingen vanaf 1996[bewerken]

In 1996 begon de krant met een eigen website. Deze groeide in de loop van de jaren uit tot een relatief grote, achtpersoons webredactie onder leiding van Theo Stielstra. In september 2005 initieerde deze redactie (inmiddels onder leiding van Geert-Jan Bogaerts) het weblog Volkskrantblog, waar niet alleen redacteuren en andere medewerkers van de krant konden bloggen, maar ook specifiek lezers van de Volkskrant en anderen. Integratie met de papieren krant vond aanvankelijk op bescheiden schaal plaats (Bogaerts schreef een wekelijkse column, terwijl de rubriek Weeklog in print een samenvatting was van wat de gasten op het weblog schreven), maar werd vanaf september 2006 uitgebreid. Vanwege klachten over te veel controversiële bijdragen en reacties werd in augustus 2011 definitief met het experiment Volkskrantblog gestopt.

Op 1 februari 2005 kondigde de krant aan televisieuitzendingen te gaan maken. Het had hiertoe een samenwerkingsverband opgericht met het productiebedrijf Palazzina, onder de naam VP TV. De krant was al incidenteel bij uitzendingen betrokken, onder meer bij de uitzending van het Groot Dictee der Nederlandse Taal. De krant beschikt sinds 2006 over een eigen videoredactie die reportages maakt voor web-tv. Die zijn te zien op de website vk.nl.

In 2006 zag het gratis weekblad Volkskrant Banen het licht. Het wordt verspreid in controlled circulation onder hogeropgeleiden t/m 39 jaar. Het blad bevat vacatures en artikelen over onder meer loopbaanontwikkeling. Begin 2007 had het weekblad meer dan 100.000 abonnees.

Op 23 augustus 2006 verscheen de 25.000ste editie van de Volkskrant. Ter gelegenheid daarvan publiceerde de krant een bijlage op tabloid-formaat over verleden en toekomst van de krant, met veel bijdragen van lezers. Ook verscheen het boek Tussen de regels, waarin buitenstaanders de verslaggeving van de krant van de afgelopen 5 jaar ter discussie stellen op tal van gevoelige onderwerpen.

De redactie van de Volkskrant is begin februari 2007 verhuisd naar het INIT-gebouw, aan de Jacob Bontiusplaats. Daar zijn ook Het Parool en Trouw gevestigd. Hiermee kwam een einde aan de Wibautstraat als "krantenstraat". Alleen Het Financieele Dagblad heeft daar nu zijn redactie.

Kenmerken[bewerken]

De Volkskrant was oorspronkelijk rooms-katholiek, maar werd vanaf de jaren zestig meer als politiek seculier links gezien, al is ook die positie tegenwoordig minder uitgesproken. De krant is eigendom van De Persgroep Nederland, de opvolger van PCM Uitgevers, dat in 2009 door het Belgische De Persgroep werd overgenomen. In 2011 had de Volkskrant een oplage van 263.747, waarmee het de derde betaalde krant van Nederland is, na De Telegraaf en het Algemeen Dagblad. Het medium biedt voorts een uitgebreide weblogdienst aan.

Sinds december 2006 wordt 'Capitolium News' van letterontwerper Gerard Unger als lettertype gebruikt.

Vanaf 29 maart 2010 verscheen de Volkskrant volledig op tabloidformaat. Nadat het tweede katern reeds op dit formaat werd gedrukt, volgde eind maart ook het eerste. De zaterdagse bijlagen kregen het grotere Berlinerformaat. Het Volkskrant Magazine bleef ongewijzigd.[6]

Medewerkers[bewerken]

Hoofdredacteuren[bewerken]

  • Philippe Remarque (2010- )
  • Pieter Broertjes (1995-2010)
  • Harry Lockefeer (1982-1995)
  • Jan van der Pluijm (1964-1982)
  • Joop Lücker (algemeen hoofdredacteur) (1945-1964)
  • Carl Romme (politiek hoofdredacteur) (1945-1952)
  • D.C. van der Poel (1941)
  • Jan Vesters (1921-1941)

Columnisten en (politieke) tekenaars[bewerken]

Columnisten en politieke tekenaars die voor de Volkskrant werkten en werken zijn onder meer: na de oorlog Godfried Bomans met zijn unieke tweekoloms stukken op de zaterdagse voorpagina, de cartoonist WiBo (Wim Boost), die de krant jarenlang elke dag van een humoristisch plaatje linksonder op de voorpagina voorzag (meestal het eerste waar de lezer naar keek), de politieke tekenaar Opland oftewel Rob Wout, Nico Scheepmaker, de politieke verslaggever Henri Faas als Wandelganger, Hugo Brandt Corstius als Stoker, de tegenwoordige cartoonist Jos Collignon, Martin Bril, Jan Mulder en Remco Campert (op de voorpagina in de rubriek CaMu), Kader Abdolah, Jan Blokker, Edgar Cairo, Hagar Peeters, Herman Franke, Cri Stellweg als Saartje Burgerhart, de literatuurbeschouwer Kees Fens en nog vóór de Tweede Wereldoorlog tekenaar Jul. Terlingen.

Bekende journalisten[bewerken]

Na de Tweede Wereldoorlog begon de Volkskrant aan een periode van sterke groei, vooral in de jaren zestig en zeventig van de 20e eeuw. Bekende journalisten uit die periode waren

  • Carl Romme, KVP-leider en politiek hoofdredacteur,
  • Joop Lücker, veeleisende en autoritaire hoofdredacteur,
  • Godfried Bomans, schrijver, columnist en essayist,
  • Gabriël Smit, dichter en kunstredacteur,
  • Bob Bertina, filmredacteur,
  • Hans Keller, kunstredacteur.

Opvallende elementen in de krant waren de kleine prent van WiBo (Wim Boost) op de voorpagina, de politieke spotprenten van Opland, en de getekende en in handschrift uitgevoerde heemkundige rubriek "Het merckwaerdigste meyn bekent" van Jan Bouman.

Bomans kreeg een tweekoloms ruimte op de voorpagina van de zaterdagkrant, plus carte blanche voor de invulling - een unicum in de Nederlandse journalistiek. Met het verdwijnen van het katholieke element verdween ook Bomans na een ruzie, in 1968.

Later volgden 'Saartje Burgerhardt' van Cri Stellweg, 'Dag in dag uit', en de politieke stukken van Wandelganger (Henri Faas). De bekendste buitenlandcorrespondent was Peter Brusse, die berichtte vanuit Londen, terwijl Philip Freriks jarenlang uit Parijs verslag deed. Cor van Heugten was de bekendste binnenlandse correspondent, werkend vanuit Eindhoven (hij maakte als eerste journalist een proefrit met de DAF). De historicus en hoogleraar Jan Bank begon bij de krant zijn carrière.

In juli 2006 kwam een abrupt einde aan de langdurige verbondenheid van columnist Jan Blokker met de Volkskrant. Blokker had een conflict met de eindredactie van het boekenkatern Cicero, en stapte over naar nrc.next.

Literatuur[bewerken]

  • Hemels, Joan: De emancipatie van een dagblad. Geschiedenis van de Volkskrant. Baarn: Ambo, 1981.
  • Sommer, Martin: Krantebeest; J.M. Lücker. Triomf en tragiek van een courantier. Amsterdam: Balans, 1993.
  • Van Vree, Frank: De metamorfose van een dagblad. Een journalistieke geschiedenis van de Volkskrant. Amsterdam: Meulenhoff, 1996.
  • Peter Brusse, Maarten Evenblij, John Jansen van Galen, Pieter Hilhorst, Dirk Jan Roeleven, Stephan Sanders, Leonard Ornstein, Karin Veraart, Carlijne de Vos en Frank van Vree: Tussen de regels. Amsterdam, 2006.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Oplage cijfers HOI
  2. Hoofdredacteur Philippe Remarque in discussie met Frits Bolkestein over de koers van de Volkskrant.
  3. P. Bakker en O. Scholten, Communicatiekaart van Nederland: overzicht van media en communicatie, p. 19
  4. Zoals ook de andere landelijke dagbladen kampt de Volkskrant met een teruggang van het aantal lezers/abonnees. In 2004 had zij nog een oplage van gemiddeld 305.000 stuks per dag volgens Het Oplage Instituut .
  5. Ten geleide bij archief de Volkskrant in het Katholiek Documentatie Centrum
  6. De Volkskrant vanaf eind maart op tabloid. Persgroep Nederland (2009-02-25) Geraadpleegd op 2009-02-25