1530-1539

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search

De jaren 1530-1539 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 16e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen[bewerken]

Reformatie
Hendrik VIII
  • In 1531 vindt de stichting van de Liga van Schmalkalden plaats, wat neer komt op een breuk tussen keizer Karel V en de Duitse vorsten.
  • Melchior Hofman, verbannen uit Kiel, reist in de jaren 1530-1532 al predikend rond in Oost-Friesland en Holland, en brengt er het Baptisme.
  • De Engelse aartsbisschop Thomas Cranmer bewerkstelligt in 1533 de nietigverklaring van het huwelijk tussen Hendrik VIII en Catharina van Aragon en verklaart Hendriks geheime tweede huwelijk, met Anna Boleyn, geldig. In datzelfde jaar wordt Cranmer door paus Clemens VII geëxcommuniceerd. In 1533 legt Hendrik de Act of Supremacy voor aan het parlement. Hiermee wordt aan het parlement gevraagd om Hendrik hoofd van de kerk te maken. Als eerste maatregel van het nieuwe kerkhoofd wordt een meer liberale huwelijkswetgeving afgekondigd. Daarna worden de kloosterorden ontbonden en Hendrik verplicht de monniken om de daken van de kerken en kloosters te verwijderen, zodat ze al spoedig in staat van verval verkeren. Hendrik confisqueert de goederen van de Katholieke Kerk en die van de kloosters en congregaties. De opbrengsten zijn voor de Engelse kroon en voor zijn naaste medewerkers.
  • 1535 - In Amsterdam breekt het Wederdopersoproer uit, wanneer wederdopers, in navolging van de stichting van een eigen rijkje in Münster, hun geloof ook in enkele Nederlandse steden willen uitdragen. Er volgt een golf van vervolgingen, het leidt tot terechtstellingen in Amsterdam, Den Haag, Maastricht, Leiden, Luik, Middelburg, Deventer en Wezel. Vele dopersen ontkomen, onder meer naar Texel.
  • Er vinden beeldenstormen plaats in 1530 te Kopenhagen, in 1534 te Münster, in 1535 te Genève en in 1537 te Augsburg.
  • In 1534 besluit Calvijn Frankrijk te verlaten en zich in Bazel te vestigen. Twee jaar later publiceert hij de 'Institutie van de christelijke religie', zijn hoofdwerk.
  • Denemarken en Pommeren voeren de Reformatie in; de landen worden Luthers.
Nederlanden
Karel V
Europa
  • Onder sultan Süleyman I verkrijgt het Osmaanse Rijk de suprematie in de Middellandse Zee. Admiraal Khair ad Din verovert Algiers (1529) en Tunis (1534). Ook bedreigt Barbarossa de Italiaanse stadstaten. Suleiman I krijgt bij dit alles de heimelijke of openlijke steun van Frankrijk. Toulon is enige tijd een Turkse marinehaven.
  • In 1529 en 1532 wordt Wenen belegerd. Ferdinand van Oostenrijk is genoodzaakt het Verdrag van Constantinopel (1533) te ondertekenen. Daarin staat vermeld dat Ferdinand een jaarlijkse schatting van 30 000 gulden moet betalen. Hij krijgt een klein deel van Westelijk Hongarije en Johan Zápolya wordt vorst van Oost-Hongarije en vazal van het Ottomaanse Rijk.
  • Op 17 april 1534 wordt de Engelse oud-kanselier Thomas More opgesloten in de Tower, omdat hij weigert mee te werken aan het onterven van de kroonprinses Mary Tudor.
  • Op 19 mei 1536 wordt Anne Boleyn onthoofd wegens overspel. Op voorstel van kanselier Thomas Cromwell doet de koning later dat jaar een aanzoek aan Anna van Kleef omdat het Duitse protestantisme voordelen zou bieden boven het katholicisme. Hendrik is teleurgesteld als hij haar ziet maar trouwt haar desalniettemin omdat hij vreest de hertog van Kleef anders in de armen van keizer Karel V te drijven. Wanneer hij hier voordeel in ziet, laat hij zich scheiden van Anna.
Amerika
Godsdienst
Wetenschap
  • 1530 - Nicolaus Copernicus schrijft zijn ideeën op in een groot werk, 'De Revolutionibus Orbium Coelestium' (Over de omwentelingen van de hemellichamen).