Rijk der Chazaren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Chazaren)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Hazar İmparatorluğu
 Turkse volkeren 618? – 11de eeuw Kievse Rijk 
Koeman-Kiptsjak confederatie 
Davestar.jpg
Kaart
Chazarenrijk op zijn hoogtepunt. Het lichtblauwe gebied vormt het rijk en het donkerblauwe gebied de invloedssfeer van het rijk
Chazarenrijk op zijn hoogtepunt. Het lichtblauwe gebied vormt het rijk en het donkerblauwe gebied de invloedssfeer van het rijk
Algemene gegevens
Hoofdstad Balanjar
Samandar
Atil
Talen Gökturks en verschillende hieraan verwante Turkse dialecten.
Religie(s) Tengriisme (sjamanisme), jodendom, manicheïsme, islam etc.
Regering
Regeringsvorm Kanaat
Staatshoofd Khan

Het Rijk der Chazaren (Turks: Hazar İmparatorluğu) was een rijk dat gevormd werd door een Turks nomadenvolk dat de steppen van Centraal-Azië en de noordkant van de Zwarte Zee beheerste van de zevende tot de tiende eeuw. De Chazaren bewoonden het steppegebied tussen de rivieren de Wolga en de Dnjepr ten noordoosten van Moskou en de bovenloop van de Wolga en de zuidelijke Kaukasus.

Geschiedenis[bewerken]

Opkomst[bewerken]

De Chazaren traden in de geschiedenis tijdens het eindoffensief (627-629) in de Byzantijns-Sassanidische oorlog (602-628), waar zij vochten aan de zijde van Keizer Herakleios. Zij waren vermoedelijk een van de Turkse stammen uit het Rijk der Göktürken. Het eerste Rijk der Göktürken zakte in elkaar bij de opkomst van de Tang-dynastie in China. De stichter van het rijk der Chazaren was vermoedelijk Tong Yabghu Qaghan (618-628), beter bekend als "Ziebel". Na hun veroveringen onderwierpen zij deels de Altyn Oba-horde en hun bewoners gingen uiteindelijk in elkaar op. Tussen 722 en 737 brak er een oorlog uit met de Arabieren i.v.m. de Kaukasus. Leo III van Byzantium maakte van deze situatie gebruik om zijn zoon Constantijn V Kopronymos uit te huwelijken aan de dochter van de Khan, Tzitzak (733).

Neergang[bewerken]

In de 9de eeuw begon een nieuwe volksverhuizing onder impuls van de Varjagen (Scandinaviërs), die op hun beurt een Fins-Oegrische bevolkingsgroep, de Magyaren zuidwaarts dreven, die op hun beurt een Turks nomadenvolk stoorden, de Petsjenegen. De Magyaren werden naar het westen gedreven, samen met de Kabaren (opstandige Khazaren), naar de Pannonische vlakte. Dit werd later bekend als de inval van de Hongaren in Europa. De Varjagen zullen later het Rijk van Kiev stichten en de Petsjenegen zullen de plaats van de Chazaren innemen.

De Byzantijnen steunden de Petsjenegen in hun strijd in 920 in de oorlog met de Chazaren. De Varjagen van het Rijk van Kiev namen, omdat ze de route langs de Wolga mochten gebruiken, geleidelijk de handelsroutes van de Chazaren over. In 960 begonnen de Chazaren een oorlog tegen de Varjagen. Oleg van Kiev werd in 941 verslagen, maar Svjatoslav I van Kiev versloeg tussen 967 en 969 de Chazaren, hun hoofdstad viel en daarmee ook hun rijk.

Bekering tot het jodendom[bewerken]

Wanneer dit zou gebeurd zijn, is vandaag nog steeds een grote controverse. Een eerste hypothese is: tijdens de Khazar-Arabische oorlog (722-737), probeerden de Byzantijnse keizer Leo III en kalief Hisham, de Khazaarse khan over te halen om hun respectievelijke godsdienst (christendom of islam) over te nemen. Een raad van wijzen besliste om dan maar te kiezen voor het jodendom, omdat er joden in dit nomadenvolk waren opgegaan, met wie ze veel handel dreven. De dialoog tussen de khan van de Khazaren en een rabbijn is het onderwerp van de Kuzari, een boek van de middeleeuwse joodse dichter en filosoof Jehuda Halevi. Anderen beweren dat dit zou gebeurd zijn begin 9de eeuw, voordat Cyrillus de Khazaren aanbood hen tot het christendom te bekeren.

Een andere controverse is het boek De dertiende stam van Arthur Koestler, waarin hij beweert dat de Asjkenazische Joden niet afkomstig zijn uit Israël, maar van Khazaarse afkomst. Volgens Arthur Koestler zou de Joodse stam zich vestigen in Polen. Een deel zou zich aansluiten bij de Magyaren en een deel zou opgeslorpt worden door de Koeman-Kiptsjak confederatie.