Naar inhoud springen

Leuvense universiteitsbibliotheken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Leuvense universiteitsbibliotheken
De hoofdbibliotheek van de KU Leuven
De hoofdbibliotheek van de KU Leuven
Opgericht 1425 oude universiteit Leuven
1817 Rijksuniversiteit Leuven
1834 te Mechelen Katholieke Universiteit van Mechelen vervolgens (1835) Katholieke Universiteit Leuven
Locatie Vlag van België Leuven, België
Coördinaten 50° 53′ NB, 4° 42′ OL
Type Universiteitsbibliotheek
Detailkaart
Leuvense universiteitsbibliotheken (Leuven)
Leuvense universiteitsbibliotheken
https://bib.kuleuven.be/
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs
Wetenschap & Technologie
De pronkzaal van de bibliotheek rond 1900
De puinen van de eerste bibliotheek van de KU Leuven, gelegen in een 17e-eeuws huis aan de Naamsestraat. Al de boeken die de KU Leuven vanaf 1835 verzameld had gingen in as.
Grote Leeszaal van de bibliotheek van de KU Leuven
Resten van een boek na de brand op 29 augustus 1914

Leuven is sinds 1425 een universiteitsstad en telt verschillende universitaire bibliotheken. De collecties met erfgoedwaarde zijn ondergebracht in de Artes Universiteitsbibliotheek en de Maurits Sabbebibliotheek.

Overzicht

[bewerken | brontekst bewerken]

De dienst KU Leuven Bibliotheken beheert 23 bibliotheken van de Associatie KU Leuven, verspreid over twaalf campussen in Vlaanderen.[1] In Leuven gaat het om elf vestigingen:[2]

Geschiedenis

[bewerken | brontekst bewerken]

Oude universiteit

[bewerken | brontekst bewerken]

Na de oprichting van het Studium Generale Lovaniense was er lange tijd geen centrale universiteitsbibliotheek. Ongetwijfeld hadden de studenten toegang tot handschriften en gedrukte boeken bewaard in de woningen van hun professoren en in de verschillende colleges en onderwijsinstellingen.

In 1636 werd een centrale bibliotheek ingericht in de Lakenhalle. De eerste bibliothecaris was Valerius Andreas.[3] Een legaat van Dominicus Snellaerts liet in 1720 toe het boekenbestand bijna te verdubbelen, maar hij stelde als voorwaarde dat er een geschikt lokaal moest komen.[4] Op initiatief van professor Rega werd in 1723-1725 een nieuwe vleugel aangebouwd waarin onder meer de bibliotheek een plaats kreeg.[5] De ingang ervan was aan de Oude Markt.

Rector Jan Frans van de Velde (1743-1823) was de laatste universiteitsbibliothecaris vóór de verplichte sluiting van de universiteit in 1797 op last van het Franse bewind. Kort vóór de opheffing waren Gaspard Michel Le Blond en Charles De Wailly duizend van de meest waardevolle boeken en manuscripten komen uitkiezen voor overbrenging naar Parijs.[6] Een tweede selectie van 718 titels werd in 1797 gemaakt ten behoeve van de École centrale van Brussel.[7] Na 1814 werd deze verzameling overgedragen aan de Centrale Bibliotheek van Brussel, waarna ze in de Koninklijke Bibliotheek terechtkwam.

Waarschijnlijk hebben er tijdens de onzekere tijden na de Franse Revolutie heel wat boeken en waardevolle documenten een clandestiene weg gevolgd. In veel Europese bibliotheken vindt men inderdaad boeken en manuscripten die onmiskenbaar uit de Universiteit van Leuven komen. Het oprichtingscharter van 1425 bleek zich in 1909 in het seminarie van 's-Hertogenbosch te bevinden. Een incunabel dat toebehoorde aan de rechtsgeleerde Henricus de Piro, was op het einde van de twintigste eeuw in het bezit van de bibliotheek van Boedapest.

De rijke archieven van de universiteit van Leuven bevinden zich tegenwoordig in het Rijksarchief in Leuven.

Rijksuniversiteit

[bewerken | brontekst bewerken]

De Rijksuniversiteit Leuven werd opgericht in 1817 door koning Willem I der Nederlanden, die ook een bibliotheek heeft gesticht. In 1826 was de bibliothecaris Karl Bernhardi. Hij werd opgevolgd door P. Namur.

De kern van de collectie werd gevormd door de werken van de gemeentelijke bibliotheek die de stad Leuven in 1817 overdroeg aan de Rijksuniversiteit. Daarnaast ontving de Rijksuniversiteit van de regering de som van 20.000 gulden om de boekenverzameling aan te vullen.

Katholieke Universiteit Leuven

[bewerken | brontekst bewerken]

Na de vestiging van een katholieke universiteit in Leuven in 1835 werd werk gemaakt van een nieuwe bibliotheek. Door gestage uitbreiding ontgroeide ze de tweede verdieping van de Regavleugel en nam ze tegen 1913 het grootste deel van de Universiteitshal in, waaruit de faculteiten gestaag vertrokken.[5]

Tijdens de Verwoesting van Leuven aan het begin van de Eerste Wereldoorlog werd de bibliotheek in augustus 1914 door de Duitse aanvaller platgebrand. Hierdoor gingen ongeveer driehonderduizend geschriften en boeken in as op, waarvan vele onvervangbaar. Het betrof werken uit de oudheid, middeleeuwen en renaissance. Anders dan vaak gedacht, waren het niet de collecties van de oude universiteit en de rijksuniversiteit die verloren gingen, maar betrof het de sinds 1834 opgebouwde verzameling.

De aanslag van 1914 verwekte grote verontwaardiging in binnen- en buitenland en zette talrijke inzamelacties in gang. Mee door de persoonlijke inzet van Herbert Hoover, voorzitter van de Commission for Relief of Belgium, kon in 1921 begonnen worden met de bouw van een nieuw bibliotheekpand aan wat nu het Mgr. Ladeuzeplein is. Het gebouw werd ontworpen door Whitney Warren en werd ingehuldigd in 1928. Het was een gift van het Amerikaanse volk. De collecties werden vanuit de hele wereld aangevuld. Ook Duitsland leverde een belangrijke bijdrage bij wijze van reparaties, voorzien door artikel 247 van het Verdrag van Versailles.

Tijdens de Slag om Leuven werd de Universiteitsbibliotheek op 16 mei 1940 zwaar beschadigd tijdens een Brits-Duits artillerieduel, waarbij nagenoeg heel de boekencollectie (900.000 stuks) in vlammen opging. Nadien beschuldigden Duitsland en het Verenigd Koninkrijk elkaar van het plegen van deze feiten. Wat overschoot van de collectie bleef gedurende de oorlogsjaren beschikbaar in het Amerikaans College.[8]

Na de Tweede Wereldoorlog werd opnieuw gewerkt aan de reconstitutie van de boeken- en tijdschriftenverzamelingen. Het gebouw zelf werd vrijwel volledig hersteld volgens de originele plannen. Pas in 1951 ging de Universiteitsbibliotheek weer volledig open.[1]

Vanaf 1970 werd de universitaire collectie verdeeld als gevolg van de splitsing van de universiteit. In het overgrote deel van de gevallen gebeurde dit in onderling akkoord. In een klein aantal gevallen geraakte men het niet eens en werd besloten de boekenreeksen met oneven magazijnnummers in Leuven te houden en die met even magazijnnummers naar Louvain-la-Neuve over te brengen.

In 2015 werd de Centrale Bibliotheek ontbonden.[3] Binnen de Associatie KU Leuven werd de nieuwe structuur KU Leuven Bibliotheken gecreëerd, met 23 afdelingen over twaalf campussen.

Bibliografie

[bewerken | brontekst bewerken]
  • Jean Schoonjans, Universiteitsbibliotheek. Een bijdrage tot haar geschiedenis, Heverlee, 1977
  • Wolfgang Schivelbusch, Die Bibliothek von Löwen. Eine Episode aus der Zeit der Weltkriege, Hanser, 1988. ISBN 3-446-15162-1
  • Chris Coppens (red.), Leuven in Books, Books in Leuven. The Oldest University of the Low Countries and Its Library, Leuven University Press, 1999. ISBN 9789061869511
  • Chris Coppens, Mark Derez en Jan Roegiers, Leuven University Library 1425-2000, Universitaire Pers Leuven, 2000. ISBN 90-5867-466-5
  • John N. Horne en Alan Kramer, German Atrocities, 1914. A History of Denial, Yale University Press, 2001. ISBN 0-300-08975-9
  • Jo Tollebeek, "Leuven/Louvain-la-Neuve: de universiteitsbibliotheek. Verdeeldheid in de wereld van de geest" in: België. Een parcours van herinnering. Plaatsen van tweedracht, crisis en nostalgie, vol. II, 2008, p. 138-151
  • Jan Van Impe, De Leuvense Universiteitsbibliotheek. Historische wandelgids, tweede herziene druk, Universitaire Pers Leuven, 2012
[bewerken | brontekst bewerken]

Voetnoten

[bewerken | brontekst bewerken]
  1. 1 2 Geschiedenis, KU Leuven Bibliotheken (bezocht 13 mei 2026)
  2. ↑ Overzicht bibliotheken, KU Leuven Bibliotheken (bezocht 13 mei 2026)
  3. 1 2 Geschiedenis van de collecties van de Universiteitsbibliotheek, KU Leuven Bibliotheken (bezocht 13 mei 2026)
  4. ↑ Jan Van Impe, De Leuvense Universiteitsbibliotheek. Historische wandelgids, tweede herziene druk, Universitaire Pers Leuven, 2012, p. 56
  5. 1 2 Vincent Debonne en Maarten Van den Mooter, Universiteitshal, Inventaris Onroerend Erfgoed, 2011
  6. ↑ Willy Vande Walle en Paul Servais (red.), Orientalia. Oosterse studies en bibliotheken te Leuven en Louvain-la-Neuve, 2001, p. 41
  7. ↑ Willy Vande Walle en Paul Servais (red.), Orientalia. Oosterse studies en bibliotheken te Leuven en Louvain-la-Neuve, 2001, p. 40
  8. ↑ Universiteitsbibliotheek, KU Leuven erfgoed (bezocht 13 mei 2026)
Zie de categorie KU Leuven Libraries van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Leuvense_universiteitsbibliotheken&oldid=71213571"