Muurvaren-klasse

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Muurvaren-klasse
Een vegetatie uit de muurvaren-klasse met onder andere steenbreekvaren en schubvaren
Een vegetatie uit de muurvaren-klasse met onder andere steenbreekvaren en schubvaren
Syntaxonomische indeling
Klasse
Asplenietea trichomanis
(Br.-Bl.) Oberd. 1977
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons

De muurvaren-klasse (Asplenietea trichomanis) is een klasse van plantengemeenschapen die rots- en muurvegetatie omvat die typisch is voor steile of verticale, stenige standplaatsen waaronder rotswanden, stadswallen, kademuren, waterputten, kerkhofmuren en ruïnes. De plantengemeenschappen uit de muurvaren-klasse worden gekenmerkt door de dominantie van sporenplanten als varens en mossen.

Naamgeving en codering[bewerken | brontekst bewerken]

  • Synoniem: Asplenietea rupestria Br.-Bl. in H.Meier & Br.-Bl. (1934)
  • Duits: Fels- und Mauerspaltengesellschaft
  • Frans: Végétation vivace non nitrophile des parois et des murs
  • Hongaars: Fodorkás sziklahasadék-növényzet
  • Syntaxoncode voor Nederland (RVvN): r21

De wetenschappelijke naam Asplenietea trichomanis is afgeleid van de botanische naam van een belangrijke kensoort binnen deze klasse, de algemeen voorkomende steenbreekvaren (Asplenium trichomanes).

Vegetatiestructuur[bewerken | brontekst bewerken]

Deze klasse wordt in de Lage Landen gekenmerkt door een zeer open vegetatie met volledige afwezigheid van de boom- en de struiklaag. In de kruidlaag nemen de varens een belangrijke plaats in met een vijftal kensoorten. Sporenplanten hebben door hun zeer lichte sporen in het voordeel bij de kolonisatie van dergelijke moeilijk bereikbare biotopen. Bij de bloeiende planten zijn dikwijls verwilderde tuinplanten, zoals de muurbloem en de gele helmbloem. De moslaag is dikwijls opvallend aanwezig met voornamelijk bladmossen die droogtebestendig zijn.

Ecologie[bewerken | brontekst bewerken]

De muurvaren-klasse omvat plantengemeenschappen van zure tot basische, oligotrofe tot eutrofe, droge tot vochtige, stenige standplaatsen. Dit soort biotopen worden van nature enkel aangetroffen in bergachtige gebieden. In de Lage Landen vinden ze een alternatief op bouwwerken, voornamelijk oude stadsmuren, gracht- en kademuren, waterputten, kerkhofmuren en kasteelruïnes, plaatsen die gekenmerkt worden door een verticale structuur, de bijna-afwezigheid van een bodem, en sterke schommelingen in temperatuur en de luchtvochtigheid.

In bergachtige gebieden is de soortenrijkdom en het aantal kensoorten meestal veel groter, met onder andere muurnavel en dik vetkruid.

Onderliggende syntaxa in Nederland en Vlaanderen[bewerken | brontekst bewerken]

De muurvaren-klasse wordt in Nederland en Vlaanderen vertegenwoordigd door maar één orde met twee verbonden.

  • Rompgemeenschap met gele helmbloem (RG Pseudofumaria lutea-[Cymbalario-Asplenion])
  • Rompgemeenschap met liggende vetmuur en gewoon muursterretje (RG Sagina procumbens-Syntrichia muralis-[Cymbalario-Asplenion])
  • Rompgemeenschap met muurvaren (RG Asplenium ruta-muraria-[Tortulo-Cymbalarietalia])
  • Rompgemeenschap met muurleeuwenbek (RG Cymbalaria muralis-[Tortulo-Cymbalarietalia])
  • Rompgemeenschap met grasklokje (RG Campanula rotundifolia-[Tortulo-Cymbalarietalia])
Rompgemeenschap met gele helmbloem
Rompgemeenschap met muurvaren

Diagnostische taxa voor voor Nederland en Vlaanderen[bewerken | brontekst bewerken]

In de onderstaande tabel staan belangrijkste diagnostische soorten voor Nederland en Vlaanderen.

Kruidlaag[bewerken | brontekst bewerken]

Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking Afbeelding
kK Z blaasvaren Cystopteris fragilis Cystopteris fragilis Twannbachschlucht1.jpg
kO A/O muurleeuwenbek Cymbalaria muralis muurleeuwenbek-orde Cymbalaria muralis PID1267-1.jpg
kK Z gele helmbloem Pseudofumaria lutea Corydalis lutea 5zz.jpg
kK Z muurbloem Erysimum cheiri Erysimum cheiranthoides in Aveyron (6).jpg
kK O stengelomvattend havikskruid Hieracium amplexicaule Hieracium amplexicaule 25754.JPG
kK muurnavel Umbilicus rupestris niet in Nederland en Vlaanderen Barretets per Carrascalet, Castell de Castells.jpg
kK driebladvaleriaan Valeriana tripteris niet in Nederland en Vlaanderen Valeriana tripteris, Dreiblättriger Baldrian 02.jpg
kK dik vetkruid Sedum dasyphyllum niet in Nederland en Vlaanderen Sedum dasyphyllum flower (05).jpg
F/O muurvaren Asplenium ruta-muraria Asplenium ruta-muraria 79081170.jpg
O steenbreekvaren Asplenium trichomanes Asplenium trichomanes Mauer.jpg
Z tongvaren Asplenium scolopendrium Phyllitis scolopendrium subsp. scolopendrium 01 by Line1.jpg
Z schubvaren Asplenium ceterach Asplenium ceterach - Rustyback fern.jpg

Moslaag[bewerken | brontekst bewerken]

Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking Afbeelding
kO F gewoon muursterretje Tortula muralis muurleeuwenbek-orde Tortula muralis 01.jpg
kK O gewoon zijdemos Homalothecium sericeum Homalothecium sericeum (g, 144333-475043) 7995.JPG
kK O muursnavelmos Rhynchostegium murale Rhynchostegium murale (a, 144725-474809) 6097.jpg

Vegetatiezonering[bewerken | brontekst bewerken]

In de vegetatiezonering vormen plantengemeenschappen van de muurvaren-klasse vaak contactgemeenschapen met vegetatie van de klasse van stippelkorsten en achterlichtmossen, de poederkorst-klasse en soms ook met de klasse van de pioniergraslanden op gruis- en steenbodems.

Successie[bewerken | brontekst bewerken]

Door de successie ontstaat vegetatie van de muurvaren-klasse uit muurvegetatie van de klasse van stippelkorsten en achterlichtmossen (Verrucario-Schistidietea) op verticale of schuin aflopende structuren.

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Asplenietea van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.