Spoorlijn Doetinchem - Hengelo GOLS

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn Doetinchem - Hengelo
Spoorlijn Doetinchem - Hengelo GOLS op de kaart
Totale lengte 54,6 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door GOLS
Geopend
Doetinchem - Ruurlo: 15 juli 1885
Ruurlo - Hengelo: 15 oktober 1884
Opheffing treindienst
Doetinchem - Ruurlo: 22 mei 1937
Ruurlo - Hengelo: 3 oktober 1937
Gesloten
Doetinchem - Zelhem: 1940-1945
Zelhem - Ruurlo: 22 mei 1937
Ruurlo - Borculo: 3 oktober 1937
Borculo - Neede: 22 juli 1942
Neede - Haaksbergen: 3 oktober 1937
Boekelo - km 33.20: 1940-1945
km 34.08 - Hengelo GOLS - Hengelo SS: 1936
Heropend Doetinchem - Zelhem: 1948
Borculo - Neede: 2 augustus 1948
Gesloten Doetinchem - Zelhem: 28 mei 1972
Borculo - Neede: 28 mei 1972
Huidige status
Doetinchem - Haaksbergen: opgebroken
Haaksbergen - Boekelo: in gebruik (MBS)
Boekelo - km 33.20: opgebroken
km 33.20 - km 34.08: in gebruik
km 34.08 - Hengelo GOLS: opgebroken
Geëlektrificeerd nee
Traject
BSicon .svgSTR lijn van Zevenaar
BSicon .svgBHF 18,6 Doetinchem
BSicon .svgxABZgr lijn naar Winterswijk
BSicon .svgexHST 16,6 Slangenburg-IJzevoorde
BSicon .svgexBHF 12,2 Zelhem
BSicon .svgexHST 7,7 Wolfersveen
BSicon .svgxABZg+l lijn van Zutphen
BSicon .svgBHF 0,0 Ruurlo
BSicon .svgxABZgr lijn naar Gelsenkirchen-Bismarck
BSicon .svgexv-STRuexdSTR+l tramlijn van Deventer opgebroken
BSicon .svgdexdWBRÜCKEuexdWBRÜCKE Berkel
BSicon .svguexdSTR+lexmdKRZuexdSTRr
BSicon .svguexdKHSTeexdBHFd 7,4 Borculo
BSicon .svgexWBRÜCKE1 Berkel
BSicon .svgexHST 11,3 Haarlo
BSicon .svgexABZg+l lijn van Hellendoorn opgebroken
BSicon .svgexBHF 13,9 Neede
BSicon .svgexABZgr lijn naar Winterswijk opgebroken
BSicon .svgexWBRÜCKE1 Buurserbeek
BSicon .svgexHST 16,8 Rietmolen
BSicon .svgexSTR+GRZq grens Gelderland - Overijssel
BSicon .svgKBHFxa 22,7 Haaksbergen
KBSTaqABZg+r 25,8 aansluiting Stepelo sinds 2001
BSicon .svgWBRÜCKE1 26,4 Hagmolenbeek
BSicon .svgdedABZglexdKBSTeq 27,1 aansluiting KNZ opgebroken
BSicon .svgHST 27,8 Zoutindustrie
BSicon .svgWBRÜCKE1 28,8 Boekelerbeek
BSicon .svgKBHFxe 29,5 Boekelo
BSicon .svgexABZgr lijn naar Oldenzaal EO opgebroken
BSicon .svgexHST Twekkelo
BSicon .svgENDExa 33,2
BSicon .svgABZgl Hengelo raccordement AKZO
BSicon .svgWBRÜCKE1 Twentekanaal
BSicon .svgexdSHI2+ledSHI2glrexdSHI2+r
BSicon .svgevSTRexdENDEe Stokvis
dvexENDEe-STR Gietart
dSTR+rdENDEadENDExe lijn van Glanerbeek
vSTR-eABZglexdABZgr 34,1
veHST-STRexdSTR De Waarbeek
vSTRexdHST 35,0 Hengelosche Bad- en Zweminrichting
dSTR+rvÜSTlexvSTR- lijn van Salzbergen
vÜSTdBSTexvSTR-
dSTRvÜSTlexvBHF- 36,0 Hengelo GOLS
vBHFdDSTexvSTR- Hengelo
dSTRdSHI2g+ldSHI2gr+xlexdSHI2rd
vÜSTdENDExeBSicon .svg lijn naar Almelo
evSHI2g+l-d lijn naar Zutphen

De spoorlijn van Doetinchem naar Hengelo van de Geldersch-Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij (GOLS) is in twee fasen geopend. Op 15 oktober 1884 werd het traject Ruurlo - Hengelo opengesteld en op 15 juli 1885 is het traject van Ruurlo naar Doetinchem geopend. In Ruurlo sloot de lijn aan op de lijn van Winterswijk naar Zutphen. In de beginopzet van de GOLS was er een hoofdlijn Winterswijk - Neede - Boekelo - Hengelo/Enschede, met een zijlijn Doetinchem - Ruurlo - Neede. Later reden de doorgaande personentreinen meestal vanaf Doetinchem via Boekelo naar Enschede en Oldenzaal. Voor Hengelo diende dan in Boekelo overgestapt te worden.

In 1935 werd de lijn nog tijdelijk omgelegd ter hoogte van het sluizencomplex. Daar werd een nieuwe spoorbrug aangelegd naast de sluis Hengelo. De spoorlijn bleef tot 4 oktober 1936 in gebruik voor personenvervoer en tot 1942 voor goederenvervoer. In dit jaar werd de lijn van Boekelo tot aan kilometer 33.200 opgebroken op last van de Duitsers. De lijn van Hengelo-GOLS naar kilometer 33.200 was nu in gebruik als raccordement voor de AKZO.

In 1936 werd de lijn van het station naar de aansluiting van de SS waar in 1884 veel om te doen was opgeheven en gesloopt. Vanaf de Kuiperdijk in Hengelo werd een nieuwe aansluiting gemaakt naar de GOLS toe. Ook werd de lijn van Hengelo-GOLS naar km 34.08 gesloten en opgebroken in datzelfde jaar en werd hier een nieuwe verbinding gemaakt langs de Kuipersdijk.

Op 22 mei 1937 volgde de sluiting van het traject Ruurlo - Doetinchem. En op 3 oktober 1937 werd het personenverkeer op het overige deel van de lijn gestaakt. De spoorlijn Winterswijk - Zevenaar werd daarmee het laatste restant van het uitgebreide net van lokaalspoorwegen van de GOLS en andere maatschappijen in Twente en Achterhoek. Kort daarna zijn de trajecten Zelhem - Ruurlo, Ruurlo - Borculo en Neede - Haaksbergen opgebroken. In de Tweede Wereldoorlog werd ook het traject Doetinchem - Zelhem en Borculo - Neede opgebroken. Dit werd later echter opnieuw aangelegd zodat hier in 1948 weer goederenverkeer kon gaan rijden.

Tot 28 mei 1972 vond op de overgebleven delen nog goederenvervoer plaats. Station Zelhem werd vanaf Doetinchem bereikt, Borculo werd vanuit Winterswijk via Neede bereikt en Haaksbergen vanuit Enschede. In 1975 zijn de trajecten Doetinchem - Zelhem en Borculo - Neede opgebroken. Op het oude tracé tussen Doetinchem en Zelhem is nu een fietspad aangelegd.

Er zijn thans nog twee delen van de voormalige spoorlijn over. Een deel is thans in gebruik bij het Museum Buurtspoorweg te Haaksbergen. Men beschikt hier over een spoor van Haaksbergen naar Boekelo. Tot de aanleg van de Rijksweg 35 liep het museumspoor tot Enschede, waar het verbinding had met het station Enschede. Thans is het museumspoor niet meer verbonden met andere spoorwegen en moeten vrachtauto's worden gebruikt om het materieel van het museum aan te voeren.

Een ander deel bleef in gebruik als raccordement van Akzo in Hengelo. Er was veel te doen over de schuine kruising met de fietssnelweg F35, doordat fietsers niet op het spoor rekenden en vielen. In 2016 werd dit deel als toeristisch spoor voor railfietsen in gebruik gesteld. De verbinding met het hoofdspoor werd verbroken en de overweg in de F35 werd opgeheven.

De eerste plannen voor het herstel van de verbinding Boekelo-Hengelo (AKZO) voor het museum is vanwege de te hoge kosten en een volgens velen onlogische route van de baan. Er werden ook plannen gemaakt voor een herstel via het oude tracé in combinatie met een derde spoor Hengelo-Kennispark voor het museumbedrijf en de mogelijke aanleg van de N18. Deze plannen stonden echter haaks op de belangen van grondeigenaren, pachters en bewoners in het voorgenomen uitbreidingstracé.

Zie ook[bewerken]