Colmschate

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Colmschate Noord/Zuid
Wijk van Vlag Deventer Deventer
Map - NL - Deventer - Wijk 07 Colmschate-Noord.svg
Colmschate Noord
Map - NL - Deventer - Wijk 08 Colmschate-Zuid.svg
Colmschate Zuid
Kerngegevens
Provincie Vlag Overijssel Overijssel
Gemeente Vlag Deventer Deventer
Inwoners ca 20.000

Colmschate is de naam van een dorp en omringend stadsdeel in het oosten van Deventer, provincie Overijssel (Nederland) en telt ongeveer 20.000 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Romeinen[bewerken]

In Colmschate heeft in de Romeinse tijd een Germaanse nederzetting gelegen. Er zijn voor Nederland zeldzame Romeinse munten gevonden van Carausius en Allectus, een versierde bronzen beslagstuk van een gesp en een bronzen beslagstuk dat tot paardentuig heeft gehoord. Deze vondsten doen vermoeden dat een of meer mannen uit deze nederzetting aan het einde van de derde eeuw dienst deden in het Romeinse leger. Een in Colmschate gevonden messing beeldje van de godin Victoria heeft als bouwoffer gediend.

Schoutambt[bewerken]

In een document uit de veertiende eeuw wordt voor het eerst de naam Kolmenschate (Colmschate) vermeld. Er is in 1368 sprake van Willem Douvelt die daar schout is. Het schoutambt Kolmenschate was een veel groter gebied dan wat nu nog als Colmschate bekend staat. Het werd begrensd door de IJssel, de buurtschap Epse, de kerspelen Bathmen en Holten en de schoutambten Raalte en Olst.

In de 16e eeuw, tijdens de 80-jarige oorlog, kreeg koning Filips II op een gegeven moment financiële problemen. Om zijn troepen te kunnen betalen liet Philips stukken grond verkopen of verhuren. In 1576 gaf hij het schoutambt "in pandschap ende beleeninge" aan de stad Deventer. Het werd namens hen bestuurd door schout Henrick Jacobsen.

Gemeente[bewerken]

In het jaar 1811 raakte Deventer de zeggenschap over het schoutambt weer kwijt. Bij decreet van keizer Napoleon werd het schoutambt Colmschate een zelfstandige gemeente: la mairie de Diepenveen. Waarschijnlijk kreeg de nieuwe gemeente de naam van Diepenveen omdat in die buurtschap de enige kerk van het schoutambt stond. De eerste burgemeester van de nieuwe gemeente was Daniël Gerhard Hendrik Smijter. Tot 1974 maakte Colmschate deel uit van de gemeente Diepenveen. Daarna kwam Colmschate, als gevolg van een gemeentelijke grenswijziging, weer onder Deventer bestuur.

voordeur met oud en nieuw huisnummers
oud en nieuw huisnummer in detail

Weteringen[bewerken]

In het schoutambt lagen zes marken: de Gooier Marke, de Marke van Oxe, de Marke Borgel, de Marke van Tjoene, de Marke Rande en de Marke Averlo. Zo'n marke was weer onder te verdelen in een aantal buurtschappen. De Gooier Marke was verdeeld in acht buurtschappen: Wechele, Riele, Weteringen, Essen, Ortele, Okkenbroek, Lettele en Linde. Het dorp Colmschate is te vinden in de buurtschap Weteringen. Deze buurtschap bestond ook weer uit twee delen: Hoge Weteringen en Lage Weteringen. Tot begin jaren zestig werden de huisnummers ten noorden van de weg naar Holten (Holterweg) voorafgegaan met een "W". Dit was het gebied Hoge Weteringen. Ten zuiden van deze weg stond er een "C" (van Colmschate) voor het huisnummer. Dit gebied was Lage Weteringen.

Dorp Colmschate[bewerken]

Het buurtschap lag aan een doorgaande route, gevolg hiervan was dat allerlei bedrijfjes en bedrijven zich hier vestigden. Naast de boerenbedrijven kwamen er in Colmschate onder andere een vleesfabriek van Linthorst, een klompenfabriek, een melk- of "botterfabriek", verscheidene bakkerijen, een kapper en een schoenmaker.

Topografie[bewerken]

Colmschate wordt aan de westkant begrensd door de spoorlijn Deventer - Zutphen en het Overijssels Kanaal. Aan de noordkant lopen de Oerdijk en de Cröddendijk, die de grens vormen met het Lettelese buurtschap Linde. Het oostelijke gedeelte wordt gevormd door de buurtschap De Bannink, dat een landgoed kent, en grenst aan Oude Molen en Bathmen. In het zuiden ligt de buurtschap Oxe.

Het dorp Colmschate ligt centraal ten opzichte van de nieuwe woonwijken die sinds 1970 gebouwd zijn, iets ten oosten van het station en winkelcentrum, zowel ten noorden als ten zuiden van de spoorlijn naar Almelo en de Holterweg.

Voor de ANWB en de post draagt alleen het centraal gelegen dorp de naam Colmschate, waardoor het bijvoorbeeld op de Holterweg/N344 mogelijk is Deventer uit te rijden en Colmschate in te rijden, nog geen kilometer verder Colmschate uit te rijden en Deventer weer in te rijden, en ten slotte even verderop de stadsgrenzen van Deventer te passeren en het buitengebied De Bannink in te rijden, dat valt onder het dorpsgebied van Colmschate.

Nieuwbouwbuurten[bewerken]

Onderstaande uitbreidingen zijn bij de post en ANWB alleen bekend als 'Deventer'.

Colmschate-Zuid[bewerken]

  • Colmschater Enk
  • 't Bramelt
  • Roessink
  • Essenerveld
  • Swormink
  • Handelspark de Weteringen
  • winkelcentrum Flora

Colmschate-Noord[bewerken]

  • Het Oostrik
  • Blauwenoord
  • Groot Douwel
  • Klein Douwel

Vijfhoek[bewerken]

  • Op den Haar
  • Steinvoorde
  • Jeurlink
  • Graveland
  • 't Fetlaer
  • Spikvoorde
  • Spijkvoorderenk (nieuwbouwwijk)

Vervoer[bewerken]

Station Deventer Colmschate met de spoorwegovergang (2009)

De A1 loopt langs Colmschate terwijl de Holterweg (N344) er dwars doorheen gaat. Het Overijssels Kanaal werd vanuit Colmschate benut voor vervoer per schip. Dit kanaal is sinds 1988 buiten gebruik.

Er was vroeger een stopplaats Colmschate aan de spoorlijn tussen Zutphen en Deventer. Deze lijn werd tussen 1882 en 1885 aangelegd. De halte Colmschate werd in de jaren 1930 opgeheven. Sinds 1989 is er een station Deventer Colmschate aan de spoorlijn tussen Deventer en Almelo. Direct naast dit station ligt in de druk bereden Oostriklaan een spoorwegovergang, deze zal voor 2020 worden vervangen door een tunnel. Als gevolg daarvan wordt de nabijgelegen overgang in de Stationsweg in het dorp Colmschate gesloten.[1]

Buslijnen 1 en 5 doen Colmschate-Noord en de Vijfhoek sinds begin 2008 viermaal per uur aan, in de spits ook als de variatie lijn 7. Colmschate-Zuid wordt bediend door lijn 6. Scholierenlijn 160 gaat via de Scheg en Bathmen naar Holten. Een niet onbeduidend aantal jongeren geeft voor scholing de voorkeur aan Holten boven Deventer.

Trekpleisters[bewerken]

Middenin Colmschate ligt sportcentrum De Scheg, met een zwembad, en de schaatsbaan waarop voorheen de IJsselcup werd verreden. Stadsdeelwinkelcentrum 'Winkelhart van Colmschate' aan de Flora kent twee supermarkten, een bank, een bibliotheek en een veertigtal andere winkels. In Colmschate-Noord bevindt zich buurtwinkelcentrum De Zwaluwenburg, op De Vijfhoek winkelcentrum Andriessenplein. Bijzonder in De Vijfhoek is, dat bij de bouw van de nieuwe wijk de oude, met eiken omzoomde boerenweggetjes bewaard zijn gebleven; het zijn nu fietspaden, waarop ook gewandeld en geskeelerd wordt; voor deze laatste sport zijn zelfs routes uitgezet.

Naam[bewerken]

De afleiding van de naam Colmschate is onzeker; het kan gaan om Colm-schate, waarbij "schate" duidt op een beboste hoek in het zandgebied, of om Colms-cate, waarbij "cate" op de bewoning door keuterboeren of eventueel kolenbranders (colman) duidt. De afleiding uit "Kollenschoat" (schuur) kan naar het rijk der fabelen worden verwezen.

Van Berkel en Samplonius geven in hun etymologisch woordenboek Nederlandse Plaatsnamen (3e druk, 2006, uitg/ Het Spectrum) als verklaring: bij de cate (keuterboerderij) van een persoon genaamd Colmo.

Bekende Colmschaters[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties