Geschiedenis van het Oude Egypte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Geschiedenis van Egypte
Egyptische piramiden
Dit artikel behoort tot een reeks over Egypte.
Prehistorisch Egypte pre–3100 v. Chr.
Pre-dynastieke periode
Oude Egypte
Vroeg-dynastieke Periode 3100–2686 v. Chr.
Oude Rijk 2686–2181 v. Chr.
Eerste tussenperiode 2181–2055 v. Chr.
Middenrijk 2055–1650 v. Chr.
Tweede Tussenperiode 1650–1550 v. Chr.
Nieuwe Rijk 1550–1069 v. Chr.
Derde Tussenperiode 1069–664 v. Chr.
Late periode 664–332 v. Chr.
Klassieke oudheid
Grieks Egypte 332–30 v. Chr.
Romeins Egypte 30 v. Chr.–641 CE
Sassanid Egypte 621–629
Vroeg-islamitisch Egypte
Vroegmoderne Tijd
Ottomaans Egypte 1517–1867
Franse bezetting 1798–1801
Egypte onder Muhammad Ali 1805–1882
Kedivaat Egypte 1867–1914
Moderne geschiedenis
Britse overheersing 1882–1953
Sultanaat Egypte 1914–1922
Koninkrijk Egypte 1922–1953
Republiek 1953–present
Vrije Officieren en Nasser
Egypte onder Sadat
Egypte onder Moebarak
Revolutie van 2011
Portaal  Portaalicoon  Egypte
Portaal  Portaalicoon  Geschiedenis

In de geschiedenis van Egypte begint de periode van het Oude Egypte (3300 – 332 v.Chr.) waar de Prehistorie van Egypte eindigde. Deze periode werd opgevolgd door de periode van Macedonisch Egypte en Ptolemeïsche rijk (332 – 30 v.Chr.).

Bestuur, periodes[bewerken]

Onder het Oude Egypte, ook wel faraonisch Egypte genoemd, wordt doorgaans verstaan de beschaving of beschavingen in Egypte tussen circa 3300 v.Chr. en 332 v.Chr. Sommigen stellen dat rond 3300[1] v.Chr. Egypte werd verenigd tot één staat; volgens anderen zou pas koning Narmer rond 3100 v.Chr. heel huidig Egypte onder zijn macht hebben verenigd, en de stad Memphis hebben gesticht, die vermoedelijk zijn hoofdstad werd. Weer anderen stellen dat koning Menes (3032-3000 v.Chr.) als eerste Egypte in één rijk verenigde[2]. De hoofdstad of –steden zouden tot 332 v.Chr. vaak van plaats veranderen.

Historici hebben de 27 eeuwen vanaf Menes (3032 v.Chr.) verdeeld in periodes, verwijzend naar het feit dat Egypte soms verenigd was in één rijk (Vroeg-dynastieke Periode, Oude Rijk, Middenrijk, enz.) en Tussenperiodes waarin dit niet het geval was:

Dynastieën van de
Egyptische oudheid
Pre-dynastieke periode
Vroeg-dynastieke Periode
1e Dynastie - 2e Dynastie
3e Dynastie
Oude Rijk
4e Dynastie - 5e Dynastie
6e Dynastie
Eerste Tussenperiode
7e Dynastie - 8e Dynastie
9e Dynastie - 10e Dynastie
Middenrijk
11e Dynastie - 12e Dynastie
Tweede Tussenperiode
13e Dynastie - 14e Dynastie
15e Dynastie - 16e Dynastie
17e Dynastie
Nieuwe Rijk
18e Dynastie - 19e Dynastie
20e Dynastie
Derde Tussenperiode
21e Dynastie - 22e Dynastie
23e Dynastie - 24e Dynastie
Late periode
25e Dynastie
26e Dynastie - 27e Dynastie
28e Dynastie - 29e Dynastie
30e Dynastie - 31e Dynastie
Ptolemaeën

Levensonderhoud, cultuur[bewerken]

Moeras langs de Nijl

De Oude Egyptenaren verbouwden Emmertarwe (een graan gelijkend op tarwe), fenegriek, gerst, gierst, dadels, wilde vijgen, druiven en vlas; men fokte vee verwant aan de Afrikaanse zeboe, ezels, varkens, geiten en schapen; men harpoeneerde vis uit de Nijl, en strikte watervogels[3].

Rond 3000 v.C. werd het Egyptische hiërogliefenschrift ontwikkeld. Het Oude Egypte kende een kleine elite van koningen, edelen en priesters[3].

Piramides[bewerken]

Koning Djoser (regerend 2690-2670 v.Chr.) was de eerste farao van wie bekend is dat hij zich liet begraven in een piramide als grafmonument. Na hem zouden nog tot ongeveer 1600 v.Chr. koningen in piramides begraven worden. In totaal zijn er vandaag circa tachtig piramides in Egypte over. Over piramides werd wel verondersteld en beweerd dat ze door slaven zijn gebouwd; tegenwoordig gaat men er echter vanuit dat ze, onder leiding van speciaal opgeleide deskundigen, werden gebouwd door boeren, tegen beloning, in het seizoen dat er op het land geen werk was.

Imperialisme[bewerken]

Rond 2600 v.Chr. (4e dynastie) voerden koningen militaire expedities uit naar Koesj in Nubië (= huidige Zuid-Egypte en Noord-Soedan), met als doel mijnbouw, en handel in, of verwerven van ivoor, goud, wierook etc.. Rond 2000-1800 v.Chr. (Middenrijk) werd de controle over Nubië versterkt middels expedities en forten aan de grenzen, wegens bovengenoemde producten, en ook mirre, oliën, etc..

De Sinaï werd rond 2000-1800 v.Chr. geëxploreerd voor turquoise en andere kostbare gesteenten. Tussen 1580 en 1085 v.Chr. (Nieuwe Rijk) breidden de Egyptenaren ook hun gezag uit richting Syrië[3][4], dat wil zeggen de Levant.

Reliëf van de zonneschijf van Aton, gedateerd 1350 voor Chr.

Religie[bewerken]

Traditioneel vereerde de Egyptenaar een groot aantal goden. Farao Amenhotep IV (ca. 1351-1333 v.Chr.) liet alleen nog toe dat Aton, de zonneschijf, als god werd aanbeden, en hij veranderde zijn naam in Achnaton. Zijn opvolger Toetanchaton (1333-1323 v.Chr.) herstelde de traditionele religie en veranderde zijn naam in Toetanchamon. Ook deze naam verwijst naar een god, namelijk Amon.

Invasies Hyksos en Assyriërs[bewerken]

Vanaf ongeveer 1793 v.Chr. is er een instroom van immigranten uit Palestina. Tussen ongeveer 1730 en 1580 v.Chr. overheersten deze Aziatische nomaden te paard Egypte[3], of delen van Egypte[5], met name het noorden. De Egyptische naam voor deze mensen: hekaw-khasut (‘heersers uit vreemde landen’) werd in het Grieks verbasterd tot Hyksos. Rond 1550 v.Chr. verdreef Ahmose I de Hyksos definitief[6].

Ca. 667-664 v.Chr. beheersen de Assyriërs Egypte tot aan Thebe. De Egyptische koning Necho II begon rond 600 v.Chr. aan een kanaal tussen de Nijl en de Rode Zee, het is echter niet duidelijk of hij het zelf voltooide[7].

Perzische overheersing[bewerken]

In 526-525 v.Chr. veroverde de Perzische Achaemenidische vorst Cambyses II Egypte en ook deels Nubië[7][8]. Hiermee werd Egypte onderdeel van een groot kosmopolitisch rijk dat enige tijd zou strekken tot aan de Indus[7]. Keizer Darius I, opvolger van Cambyses, renoveerde Necho II’s kanaal, waaruit het belang blijkt van Egypte als schakel in de handelsverbindingen binnen het Achaemenidische rijk[7]. Ook bouwde Darius enkele tempels in Egypte, waaronder de tempel van Hibis in de Kharga-oase[9].

Na 404 v.Chr. wisten de Egyptenaren met Griekse hulp, hun onafhankelijkheid te heroveren op de Perzen[7]. De Achaemenidische Artaxerxes III wist echter in 343 v.Chr., met Griekse huurlingen[7], Egypte weer te heroveren[10].

De hierop volgende periode in de geschiedenis van Egypte is die van Macedonisch Egypte en Ptolemeïsche rijk (332 – 30 v.Chr.)
Bronnen en voetnoten

Dit artikel is, tenzij anders aangegeven, in juni 2011 gebaseerd op de Wikipedia-artikelen Prehistorisch Egypte, Oude Egypte, Lijst van heersers over Egypte, de artikelen die de deelperiodes behandelen zoals ‘Vroeg-dynastieke Periode’, en doorgelinkte artikelen zoals die betreffende dynastieën (zie balk rechts op deze pagina), koningen, etc.

Literatuur:

  • Perry, Glenn E. – The History of Egypt. Greenwood Press, Westport, Connecticut (U.S.A.) en Londen (U.K.), 2004. (Perry was in 2004 professor Politieke Wetenschappen aan Indiana State University, waar hij toen sinds 1970 doceerde.)
  • Goldschmidt Jr., Arthur– Modern Egypt : the Formation of a Nation-State. Second edition, 2004. Westview Press; Boulder, Colorado (U.S.A.) / Oxford (U.K.). (Goldschmidt Jr. (geboren 1938) is emeritus hoogleraar in de Geschiedenis van het Midden-Oosten aan de Pennsylvania State University, waar hij van 1965 tot 2000 doceerde.)
  • C. Aldred, Akhenaten: Pharaoh of Egypt. A New Study, Londen, 1968.
  • W. Helck - E. Otto - W. Westendorf (edd.), Lexikon der Ägyptologie, Wiesbaden, 1972-1996.
  • F.K. Kienitz, Die politische Geschichte Ägyptens vom 7. bis zum 4. Jahrhundert vor der Zeitwende, Berlijn, 1953.
  • K.A. Kitchen, The Third Intermediate Period in Egypt (1100–650 BC), Warminster, 1973
  • B. Midant-Reynes, Préhistoire de l'Egypte. Des premiers hommes aux premiers pharaons , Ivry-Sur-Seine, 1992.
  • R. Schulz - M. Seidel, Egypte. Het land van de farao's, 1997.
  • I. Shaw (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000.
  • J. von Beckerath, Untersuchungen zur politischen Geschichte der zweiten Zwischenzeit in Ägypten, Glückstadt, 1965.
  • T.A.H. Wilkinson, Early Dynastic Egypt, Londen - New York, 1999.

Voetnoten:

  1. Wiki, Oude Egypte, circa juni 2011
  2. Wiki, Menes, circa juni 2011
  3. a b c d Goldschmidt (zie literatuur), pag. 4-6.
  4. Encyclopedieën spreken doorgaans over ‘Syrië’ of ‘Syria’, waarmee tot 1914 na Chr. echter bedoeld werd de gehele oostkust van de Middellandse Zee, dus ongeveer de Levant.
  5. aldus zegt het Wiki-artikel Tweede Tussenperiode, circa juni 2011
  6. aldus zegt Wiki-artikel Ahmose I, circa juni 2011
  7. a b c d e f Perry, pag. 29-30.
  8. Ook in 616 na Chr. werd Egypte bezet door Perzen. Zie Romeins en Byzantijns Egypte
  9. Informatie afkomstig uit het artikel Perzisch Egypte, dat bestond tussen augustus 2008 en juli 2011, zonder bronvermeldingen. De laatste versie van toenmalig artikel Perzisch Egypte is te lezen op Overleg:Geschiedenis van het Oude Egypte.
  10. Bronnen Encarta Encyclopedie en Perry (zie lit.). Perry geeft als onjuist jaartal 334 v.Chr.

Externe links[bewerken]

Zie ook[bewerken]