Homo-ontmoetingsplaats

Een homo-ontmoetingsplek/-plaats of baan, afgekort HOP of GOP ('Gay Ontmoetingsplaats'), is een plaats in de openbare ruimte, waar homo- en biseksuele mannen elkaar ontmoeten voor sociale of seksuele contacten.

Het zoeken van vluchtige sekscontacten in de buitenlucht heet met een aan het Engels ontleend woord 'cruisen', naar 'cruising'.
Gebruikelijke plekken zijn stedelijke parken, landelijke bossen, urinoirs, stations, parkeerplaatsen (speciaal verzorgingsplaatsen langs snelwegen) en afgelegen stranden.
Wanneer de seksuele contacten in de beschutte openbare ruimte plaatsvinden en dus niet waarneembaar zijn vanaf de verharde openbare weg is dat niet in strijd met de wet.

Verschijningsvormen

Buiten / openlucht

• stedelijke parken
• landelijke bossen
• urinoirs (openbare toiletten en pisbakken)
• op bepaalde pleinen of rondom monumenten, kerken of oude gebouwen
• stations of bepaalde in-/uitgangen daarvan
• parkeerplaatsen (speciaal verzorgingsplaatsen langs snelwegen) en parkings
• in en nabij vrije natuur: recreatie-gebieden, -waters en afgelegen stranden (ook wel verst gelegen gedeeltes bij naaktrecreatie)
• nabij (homo-)uitgaansgelegenheden

Overige

• in bepaalde ruimten van of op bepaalde tijden bij museums, tentoonstellingen, winkels, supermarkten, boekhandels, lectuurshop, wachtruimte, kleedruimte, sportschool, sauna, zwembad, bioscoop, openbaar vervoer
• in zogeheten darkrooms (donkere of weinig verlichte ontmoetingsruimten) in cafés, nachtclubs en andere uitgaansgelegenheden

Geschiedenis / achtergrond

Het fenomeen 'homo-ontmoetingsplaats' is niet iets van de laatste tijd. Al voor de zeventiende en achttiende eeuw bestaat er documentatie over 'banen' in de Nederlanden, zoals het Haagse Bos en het Lange Voorhout in Den Haag, en bij de Dom en op de Domtoren in Utrecht. Het Engelse woord 'cruising' én het Nederlandse woord 'baan' zouden ontleend zijn aan het achttiende-eeuwse Nederlandse woord cruysbaan.

Openbare toiletten, urinoirs en pisbakken

Ook openbare toiletten (urinoirs), vroeger secreten genaamd of pisbakken voor mannen, leenden en lenen zich uitstekend voor anonieme seksuele contacten. In Amsterdam is er tot in de twintigste eeuw een socio-cultureel fenomeen gegroeid rondom aan de grachten geplaatste pisbakken in de vorm van een ijzeren en vaak S-vormige krul waar twee personen tegelijk konden urineren, de Amsterdamse krul.

Openbare ruimte, (snel)wegen en vrije natuur

Contact zoeken op een 'HOP' is een vorm van recreatie; met het mobieler worden van de mens ontstonden ook homo-ontmoetingsplaatsen langs de snelwegen en bij bepaalde doorgaande wegen.

Hetero-ontmoetingsplaatsen

Overigens zoeken ook mannen en vrouwen heteroseksueel contact op homo-ontmoetingsplaatsen en parkings; die laatste krijgen dan in bepaalde kringen ook wel de bijnaam: seks-parking. Ook heteroseksuele paren-seks, groepsseks en seks-campers hebben op bepaalde openbare plaatsen hun intrede gedaan.

Lesbische ontmoetingsplaatsen

Lesbische en biseksuele vrouwen lijken minder gesteld op anonieme seksuele ontmoetingen, zeker niet op afgelegen plekken in de vrije natuur.

Ontwikkelingen

Veelal komen deze ontmoetingsplekken (of HOP's) in het nieuws vanwege:

• al dan niet vermeende openlijk gepleegde seksuele daden;
• parkeeroverlast;
• overlast voor omwonenden of toeristen;
• milieuschade;
• vermeende prostitutie;
• geweld door 'potenrammers', in een enkel geval zelfs moord.

Bestrijding

De overheid bestrijdt de overlast door homo-ontmoetingsplaatsen onder meer door surveillance, maar ook door bijvoorbeeld bosschages te snoeien, door bij parkeerplaatsen langs snelwegen controles te plaatsen en zelfs zijn wilde runderen ingezet in natuurgebieden. In 2008 liep een politieactie tegen een HOP in Tilburg dusdanig uit de hand, dat er Kamervragen over werden gesteld.

Ook werden (en worden) er door getergde buurtbewoners wel burgerwachten ingezet, waarbij soms de grens met potenrammen erg vaag kan worden.

Bescherming

Sommige gemeenten, vooral grote steden, beschouwen het cruisen van homo's als een maatschappelijke noodzakelijk dan wel historisch gegroeid fenomeen. Zij kiezen er de laatste decennia voor om homo-ontmoetingsplaatsen (HOP's) te reguleren, door deze door de politie in samenwerking met lokale homo-belangenorganisaties en afdelingen van de Nederlandse Vereniging voor Integratie van Homoseksualiteit COC te laten beschermen of anders in te richten. GGD's of vrijwilligers van het Aids Fonds houden er regelmatig preventie- en voorlichtingsacties over veilig vrijen. Sommige politiekorpsen laten agenten anoniem op deze plekken opereren om agressie of chantage door potenrammers te voorkomen. Soms bestrijden zij homoprostitutie door minderjarigen of illegalen wat in zeer hoge uitzonderingen op de HOP voorkomt. Daarbij hanteren zij 'Blauw op de roze ontmoetingsplaats'(nov.2007), om te komen tot een eenduidige benadering en is onderschreven door de raad van hoofdcommissarissen.

Beleid

In de laatste jaren zijn en worden er informatie-campagnes, beleidsplannen en leidraden ontwikkeld voor bezoekers en belanghebbenden bij homo-ontmoetingsplekken. Door beleidsmakers en beheerders wordt er bij de inrichting en beheer van de openbare ruimte, in de ruimtelijke ordening en planologische ontwikkelingen meer en meer rekening gehouden met de verschillende gebruikers, functies en verschijningsvormen.

Stadsdeelwethouder Paulus de Wilt heeft op 28 april 2009 plattegronden onthuld waarop vermeld staat waar het cruise gebied (HOP) is in het recreatiegebied De Oeverlanden van De Nieuwe Meer. Dit om mensen die er niet mee geconfronteerd willen worden daarvoor te waarschuwen. Dit is een voorbeeld van compartimentring.

Onderzoek, studies en publicaties

De studie Homoseksualiteit als recreatievorm. 't Is maar wat je onder recreatie verstaat... laat zien hoe een gemeente in samenwerking met het plaatselijke COC tot een weloverwogen beleid komt met betrekking tot homo-ontmoetingsplaatsen.

Een onderzoek van de studente landgebruiksplanning Maartje Bulkens is veel breder van gezichtsveld en bevat ook een enquête onder baanbezoekers en een uitgebreide literatuurlijst.

Belangenbehartiging

Sinds 2003 is er de Stichting Platform Keelbos of ook wel Belangenorganisatie Homo-ontmoetingsplaatsen (HOP's) Nederland, die zich inzet voor homoseksuelen, lesbiennes, biseksuelen en transgenders (ook wel kortweg Holebi's of LGBT) op lokaal, provinciaal, nationaal alsmede internationaal niveau. In 2004 is de Stichting Platform Keelbos toegetreden tot de Homo LesBische Federatie Nederland (HLBF.NL).

Ook andere lokale en landelijke (homo-)belangen- en emancipatie-organisaties, alsmede sociaal-culturele groeperingen en instanties als GGD's en kenniscentra zetten zich in.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Overige literatuur

• Bartels, Thijs, & Jos Versteegen: Homo-encyclopedie van Nederland. Amsterdam: Anthos, 2005. ISBN 90-414-0566-6
• Boon, L.J.: 'Dien godlosen hoop van menschen'. Vervolging van homoseksuelen in de Republiek in de jaren dertig van de achttiende eeuw. Amsterdam, De Bataafsche Leeuw, 1997. ISBN 90-6707-442-X
• Hekma, Gert: Homoseksualiteit in Nederland van 1730 tot de moderne tijd. Amsterdam, Meulenhoff, 2004. ISBN 90-290-7443-4
• Meer, Theo van der: Sodoms zaad in Nederland: het ontstaan van homoseksualiteit in de vroegmoderne tijd. Nijmegen, SUN, 1995. ISBN 90-6168-444-7