Patrijs (vogel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Patrijs (vogel)
IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2012)
Perdix perdix (Marek Szczepanek).jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Aves (Vogels)
Orde: Galliformes (Hoendervogels)
Familie: Phasianidae (Fazanten)
Geslacht: Perdix (Patrijzen)
Soort
Perdix perdix
(Linnaeus, 1758)
Afbeeldingen Patrijs (vogel) op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Patrijs (vogel) op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vogels
Verbreitungskarte Rebhuhn.jpg

De patrijs of het veldhoen (Perdix perdix) is een akkervogel uit de familie van fazanten (Phasianidae).

Kenmerken[bewerken]

Een volwassen patrijs is ongeveer 30 centimeter groot. Hun poten zijn grijs, de kop is kastanjebruin evenals de keel. Mannetjes hebben bovendien een kastanjebruine buikvlek in de vorm van een hoefijzer. De vrouwtjes hebben een kleinere vlek, de jongen hebben geen vlek. Voor de rest heeft het vrouwtje dwarsbanden op de vleugeldekveren. (in tegenstelling tot bij de gewone fazant). De broedduur van de Hongaarse of grijze patrijs bedraagt 26 dagen (fazant 24 dagen). Omdat patrijzen gevoelig zijn voor infecties is deze soort zeer moeilijk te kweken in gevangenschap. Ook zijn de dieren in tegenstelling tot kwartels, fazanten en kippen monogaam.

Leefgebied[bewerken]

De patrijs is een standvogel die in het overgrote deel van Europa voorkomt, waaronder in Nederland en België. Uitzonderingen zijn het Iberisch Schiereiland, Noord-Scandinavië en Zuid-Griekenland.

Patrijzen komen vooral in kleinschalige open terreinen voor, zoals weilanden, akkers en braakliggende terreinen met houtwallen of heggen. Ze broeden op het gras, heide, in moerassen, duinen en lage heuvels.

Status in Nederland en Vlaanderen[bewerken]

De patrijs staat zowel op de Nederlandse rode lijst als op de Vlaamse rode lijst als kwetsbaar. De afname in aantal in Nederland is goed gedocumenteerd; dit begon al in de periode 1950 tot 1970, waarbij uit deelstudies bleek dat de vogel in die periode achteruitging met 40-60%.[2] Volgens SOVON nam het aantal broedparen in de periode 1990-2003 verder af en broedden er in 2007 nog ongeveer 10.000 paar in Nederland.[3]
In Nederland is de patrijs in de Flora- en faunawet aangemerkt als wildsoort, maar is de jacht hierop al sinds 1998 gesloten[4]. In de conceptversie van de opvolger voor de Flora- en faunawet, de Wet natuur, is de patrijs van de lijst met wildsoorten geschrapt. In Vlaanderen is de patrijs bejaagbaar van 15 september tot en met 15 november. Echter, indien het patrijzenbestand in een bepaald jachtterrein ongunstig is, kan het (Vlaamse) Agentschap voor Natuur en Bos de jacht daar sluiten.
De oorzaak van de achteruitgang van de patrijs is onder andere een gebrek aan grote insecten. Dit komt door de verschraling van het agrarische landschap door intensieve landbouw en veeteelt, waarbij bosjes, ruigten en kruidenrijke overhoekjes en stoppelakkers verdwijnen. Daarnaast lopen nesten de kans om uitgemaaid te worden in het broedseizoen.

Trivia[bewerken]

  • De Romeinse schrijver Ovidius vertelt in Daedalus en Icarus, een verhaal uit zijn Metamorphosen, over Perdix, een jongen die van de Akropolis geduwd werd. Daedalus was een uitvinder en leerde het vak aan zijn neefje Perdix. De jongen dreigde zelfs een betere uitvinder te worden dan Daedalus zelf. Dat kon de man niet verkroppen, en hij duwde Perdix van de Akropolis. Maar de jongen werd gered door de godin (Pallas) Athena - de beschermgodin van de kunstenaars. Zij veranderde Perdix, nog voor hij te pletter stortte, in een patrijs (Latijn: perdix). Ovidius zegt dan ook dat patrijzen nooit hoog vliegen, omdat Perdix een trauma overhield aan zijn val.
  • De naam Perdix is mogelijk een onomatopee.[5] Zijn roep klinkt als Kirrr-ik of Perrr-ik.
  • De Patrijs is bezig te verdwijnen uit Nederland. SOVON en Vogelbescherming willen dat niet laten gebeuren en hebben daarom 2013 uitgeroepen tot het Jaar van de Patrijs.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Patrijs (vogel) op de IUCN Red List of Threatened Species.
  2. Bijlsma, R.G., F. Hustings & C.J. Camphuysen, 2001. Avifauna van Nederland 2. ISBN 90-74345-21-2
  3. SOVON Verspreiding en aantalsontwikkeling van de patrijs in Nederland
  4. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-1998-123-p0-SC14513.html
  5. H. Blok en H.J. ter Stege, 2008. De Nederlandse vogelnamen en hun betekenis. ISBN 9090086463 (etymologiebank.nl)
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek