Platwormen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Platwormen
Pseudobiceros bedfordi, een in zee levende platworm
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren) Onderrijk: Eumetazoa (Orgaandieren) Superstam: Platyzoa
Stam
Platyhelminthes
Een platworm uit het geslacht Planaria

Platwormen (Platyhelminthes) vormen een stam van dieren die gekenmerkt worden door een langwerpig en plat lichaam.

Er zijn ongeveer 20.000 soorten die allemaal in zeer vochtige omstandigheden leven. De meeste soorten leven onder water of in de weefsels van andere organismen. Veel soorten, zoals de lintwormen parasiteren maar er zijn ook soorten die vrijlevend zijn. Vrijlevende soorten die in zoet of zout water leven zijn vaak afvaleters maar ook jagende platwormen komen voor. Het voedsel wordt eerst voorzien van verterende sappen, waarna het halfverteerde papje naar binnen wordt gezogen met de monddelen.

Inhoud 1 Kenmerken 2 Voortplanting en levenscyclus 3 Indeling 3.1 Planaria

[bewerken] Kenmerken

Platwormen zijn vaak slechts enkele millimeters tot soms 20 meter lang, hebben een zeer slap en plat lichaam en twee of meer ogen aan de voorzijde bij de kop. De kop is meestal van de achterzijde te onderscheiden door een iets andere vorm of een insnoering en de lichtere of juist donkere oogvlekken. Deze 'ogen' kunnen slechts grote veranderingen in de lichtval waarnemen en niet echt zien zoals veel zoogdieren kunnen. Ook heeft een platworm geen bloed; de huid is zo dun dat zuurstof er doorheen dringt en de organen en spieren bereikt. De mond- en geslachtsopeningen liggen meestal aan de buikzijde van de platworm. De voortbeweging geschiedt met behulp van trilharen (enkel de turbellaria) en spieren. Het spijsverteringsstelsel bestaat meestal uit een sterk vertakte verteringsbuis, waarin vertering gebeurd door fagocytose van de endodermcellen; een anus ontbreekt echter vaak, de mond fungeert als anus. Sommige platwormen bezitten zelfs geen spijsverteringsstelsel (Cestoda) Excretie gebeurt aan de hand van een protonephridiumbuisje, dat bestaat uit vlamcellen of solenocyten en in verbinding staat met 2 afvoerkanaaltjes. Dit zijn cellen met cilia die filteren en de afvalstoffen in één kanaal brengen. Ook het zenuwstelsel is nog vrij rudimentair, er komen enkel enkele zenuwstrengen voor.

[bewerken] Voortplanting en levenscyclus

De platwormen zijn net zoals veel andere wormachtige dieren tweeslachtig en kunnen zowel mannelijke als vrouwlijke geslachtscellen produceren. Ook kan een aantal platwormen zich letterlijk in tweeën delen waarna beide delen uitgroeien tot twee aparte exemplaren. Andere platwormen doen dan weer aan zelfbevruchting. Het vervelende van veel parasitaire platwormen is dat de verschillende stadia, soms wel vijf, door faecalieën verspreid worden en zo overal terecht komen, zoals straatvuil en drinkwater. Sommige soorten, zoals de beruchte vossenlintworm (Echinococcus multilocularis) kan na besmetting levensgevaarlijk zijn voor mensen. Niet alleen vossen maar ook honden, katten en knaagdieren kunnen drager zijn van deze worm.

[bewerken] Indeling

Er zijn vier klassen Platyhelminthes, de indeling is echter aan verandering onderhevig.

• Trematoda: parasitaire platwormen, onder andere soorten die in de lever van zoogdieren zoals de mens kunnen leven (leverbot);
• Cestoda: lintwormen;
• Monogenea: parasitaire platwormen, vooral op soorten vissen;
• Turbellaria: omvat zowel vrijlevende soorten, zoals de Planaria-soorten, als commensaal en parasitair levende soorten. De meeste parasitaire soorten leven in ongewervelde dieren.

[bewerken] Planaria

In West-Europa, zoals Nederland en België zijn de bekendste vrijlevende platwormen enkele soorten uit het geslacht Planaria, die in zoet water leven. Deze platwormen zijn bruin tot grijs, erg plat en breed en langwerpig van vorm. De maximale lengte is ongeveer 2 centimeter en deze platwormen komen algemeen voor op de bodem van sloten en poelen, waar ze leven van rottende bladeren en dode dieren.