1630-1639

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De jaren 1630-1639 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 17e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen[bewerken]

Onder dwang van de kerkelijke rechtbank te Rome verklaart Galileo Galilei in 1633 dat de zon om de aarde draait.
Dertigjarige Oorlog
  • Koning Gustaaf III van Zweden landt in juli 1630 in Pommeren om zich in de Europese oorlog te mengen aan de zijde van de protestanten. Hij boekt grote successen maar sneuvelt zelf in 1632 in de Slag bij Lützen.
  • De Habsburgse veldheer Albrecht von Wallenstein moet na Lützen Saksen ontruimen. In 1634 verslaat hij het Zweedse leger, maar wordt in hetzelfde jaar vermoord.
  • De keurvorst van Saksen en enige andere protestantse Duitse vorsten sluiten in 1635 vrede met keizer Ferdinand II. De Katholieke Liga wordt opgeheven. Frankrijk, dat de protestanten heimelijk steunde, verklaart nu Habsburg de oorlog en steunt het Zweedse leger. De in Parijs wonende Nederlandse diplomaat Hugo de Groot speelt hierbij een rol.
Europa
  • Koning Karel I van Engeland en Schotland zet de pogingen om van de calvinistische Schotse kerk een anglicaanse kerk te maken voort. In 1637 probeert hij een Schotse versie van het Book of Common Prayer in te voeren, geredigeerd door de omstreden aartsbisschop van Canterbury, William Laud. Dit bevat een combinatie van de calvinistische liturgie die John Knox had opgesteld en die van de Kerk van Engeland.
  • De nieuwe liturgie roept echter veel weerstand op in Schotland. In 1638 wordt het bisschopsambt opgeheven door de General Assembly. Karel I is het hier niet mee eens en voert in 1639 en 1640 twee veldtochten tegen de Schotten uit, die hij echter beide verliest. Zijn gebrek aan financiële middelen dwingt hem het Engelse parlement samen te roepen en het conflict dat hij hiermee krijgt, vormt uiteindelijk de voornaamste aanleiding tot de Engelse Burgeroorlog.
  • De Zeeuw Cornelis Vermuyden gaat naar Engeland voor de drooglegging van The Fens (ook: "Great Fen", thans "Bedford Level"), een veengebied in East Anglia aan The Wash tussen King's Lynn, Cambridge en Lincoln zo groot als de provincies Holland en Zeeland. Onder zijn leiding ontstaat een uitgebreid stelsel van ontwateringskanalen, afvoerleidingen en sluizen. De operatie wordt in 1637 voltooid, maar krijgt veel kritiek te verduren van andere bouwkundigen die van mening zijn dat het systeem niet goed werkt.
Zuidelijke Nederlanden
  • Bij het overlijden van de landvoogdes Isabella komt een einde aan de betrekkelijke zelfstandigheid die de Zuidelijke Nederlanden onder haar bewind genoten. De Staten van Vlaanderen en de Staten van Brabant blijven echter bereid grote sommen geld uit te trekken voor de verdediging van het gebied tegen Fransen en Nederlanders.
  • Frederik Hendrik en Richelieu sluiten een verdrag over de toekomst van de Zuidelijke Nederlanden. Ze nemen zich voor de Zuidelijke Nederlanden de kans te geven zelf in opstand te komen tegen Spanje. In dat geval mogen zij een confederatie worden. Zo niet, dan zullen de Republiek en Frankrijk het gebied verdelen. De Waalse gwesten worden in het plan toebedeeld aan Frankrijk, evenals een deel van Vlaanderen. De rest komt bij de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
Noordelijke Nederlanden
Wetenschap
Economie
innovatie
  • Sinds 1630 worden poldermolens met een vijzel toegepast bij diepere bemalingen (dieper dan 1,50 meter). Tot nu toe werden schepraderen gebruikt en waren molengangen nodig om het water verder op te voeren dan de maximale opvoerhoogte van een enkel scheprad.
Azië
  • Onder Tokugawa Iemitsu bereikt het shogunaat de piek van zijn macht. Japan sluit zich af voor de buitenwereld. In 1635 wordt het Japanners verboden zich in het buitenland te bevinden. De Engelsen hebben zich al in 1632 teruggetrokken als handelspartner. De Portugezen worden in 1639 verbannen na een opstand te Shimabara in 1637, waarin de shogun Iemitsu een excuus ziet de christenen actief te vervolgen.
Koloniën
Amerika
  • De eerste bewoners van de kolonie Nieuw-Zweden arriveren in het latere Delaware.
  • Boston wordt gesticht.
  • Nederlandse kolonisten bouwen in 1633 aan de Versche rivier de versterking Fort Goede Hoop. Engelsen vestigen zich in de buurt van het fort en noemen de plaats Hardfort, thans hoofdstad van Connecticut.
  • De kolonie Providence wordt gesticht door Roger Williams, die om geloofsreden is verdreven uit de Massachusetts Bay Colony. Williams verkrijgt het eigendom over het gebied door het van de Narragansett indianen te kopen. Hij noemt de vestiging "Providence", wat in het Nederlands "voorzienigheid" betekent. Williams sticht in 1639 de eerste Baptistenkerk in Amerika, en maakt Providence een uitwijkplaats voor vervolgde religieuze dissidenten.