Beleg van Oudewater (1575)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Beleg van Oudewater
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Oudewater 1575.jpg
Datum 7 augustus, 1575
Locatie Oudewater
Resultaat Oudewater werd ingenomen door de Spanjaarden
Strijdende partijen
Prinsenvlag.svg Stad Oudewater
Geuzen
Flag of Cross of Burgundy.svg Spanjaarden
Commandanten en leiders
Hans Munter Gilles de Berlaymont van Hierges
Troepensterkte
350 rekruten + de 1700 inwoners circa 11.000
Verliezen
onbekend onbekend
De Oudewaterse moord.

Het Beleg van Oudewater vond plaats tussen 19 juli en eindigde met een bloedbad op 7 augustus 1575 tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Deze gebeurtenis wordt ook wel het Bloedbad van Oudewater of Oudewaterse moord genoemd.

Achtergrond[bewerken]

Nadat de stad in 1568 een garnizoen van het reguliere Spaanse leger had gekregen, verscheen op 19 juni 1572, Adriaen van Swieten voor de stadspoorten van Oudewater. Op dat moment werd de stad lichtelijk bezet en zou van Swieten met slechts negentien man de stad ingenomen hebben.

De raad van de stad nam dezelfde week nog deel aan de Eerste Vrije Statenvergadering in Dordrecht, en erkende Willem van Oranje als hun stadhouder.

Beleg[bewerken]

Begin mei 1575 begaf de nieuw aangewezen koningsgezinde stadhouder Gilles de Berlaymont zich naar een kampplaats ter hoogte van Beverwijk, maar omdat diverse landgedeeltes onder water waren gezet trok hij zich terug naar Utrecht. Daar kreeg hij na het vastlopen van de Onderhandelingen van Breda van Don Luis de Requesens het bevel over een aantal Waalse en Spaanse garnizoenen die uit totaal 11.000 manschappen bestonden. Eind juni werd het stadje Buren ingenomen en marcheerde het leger vervolgens naar Oudewater.

Willem van Oranje had via geheime contacten vernomen dat het leger van Vlaanderen zich op het zuidelijke kwartier zou gaan richten, en stuurde brieven naar Oudewater om de landerijen rond de stad onder water te laten zetten en vrouwen en kinderen naar Gouda over te laten hevelen. Door protest van vooral de boeren werden de berichten niet opgevolgd en op 19 juli kwam het leger voor de poorten te staan.

Het beleg duurde een week voort en bestond uit kleine beschietingen over en weer, maar op 6 augustus had het leger tientallen kanonnen gestationeerd. Hans Munter kreeg na een loting de leiding over de stad. Na enkele dagen was er geen geld om de huurlingen te betalen waardoor men noodgeld ging slaan om de soldij uit te betalen. Enkele burgers hielden op de wallen een spotprocessie met beelden en goederen die uit de kerk waren gehaald waarmee zij de woede van de aanvallers aanwakkerden. Het lukte Willem van Oranje (die in Gouda was) niet om een ontzettingsleger bijeen te brengen.

Hierges beloofde de verdedigers een vrije aftocht met achterlating van geschut. Vanuit de stad werd uitstel (men hield tevergeefs rekening met een ontzet vanuit Gouda) gevraagd van drie dagen, maar Hierges bood twee uren. Na die verstreken termijn begon het bresschieten. Een boer had aan Hierges verraden waar de zwakke plek in de stadsmuur was. De stedelingen wisten de bres nog stutten, maar de volgende ochtend wist het leger alsnog de stad binnen te dringen. In de nacht van 6 op 7 augustus hadden de stedelingen de bres versterkt en ondermijnd. Toen om 12 uur de bestorming begon verdedigden schutterij, huurlingen, burgers, vrouwen en kinderen de stad. Door de mijn te laten springen viel een onbekend aantal doden onder de aanvallers. De overlevenden raakten hierdoor wraakbelust. Huizen werden door burgerij in brand gestoken uit angst voor plundering. Vrouwen en kinderen werden door de aanvallers bruut omgebracht. Onbekend is het aantal slachtoffers. In 1615 waren er nog meer dan 300 overlevenden in Oudewater.[1]

Nasleep[bewerken]

Nog elk jaar wordt deze aanslag herdacht op de eerste zondag na 7 augustus. Na de inname van de stad trok het leger van Berlaymont naar Schoonhoven en nam de stad tussen 12 en 23 augustus in.

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Nettie Stoppelenburg, Oudewaterse Moord op website: geschiedkundigeverenigingoudewater.nl
Eerste opstand:
(1567-1570)
Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand:
(1572-1576)
Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand:
(1576-1578)
Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's negen jaren:
(1579-1588)
Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' tien jaren:
(1589-1599)
Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
Elf jaren strijd:
(1600-1607)
Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand:
(1609-1621)
Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd:
(1621-1647)
Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite