Inname van Geertruidenberg (1573)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Inname van Geertruidenberg
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Ets van Frans Hogenberg uit 1573-1575
Ets van Frans Hogenberg uit 1573-1575
Datum 28 augustus 1573
Locatie Geertruidenberg
Resultaat Geertruidenberg wordt ingenomen door Geuzen
Strijdende partijen
Prinsenvlag.svg Nederlandse Opstandelingen Flag of Cross of Burgundy.svg Spaans Leger
Leiders en commandanten
Willem van Oranje Kapitein Draek
Troepensterkte
- 150
Verliezen
- Bezetting wordt omgebracht
Portaal  Portaalicoon   Tachtigjarige Oorlog

De Inname van Geertruidenberg in 1573 was op 28 augustus een inname door watergeuzen onder leiding van Willem van Oranje.

Aanloop[bewerken]

Middelburg lag onder beleg, waardoor er vloten werden gestuurd om deze te ontzetten. De watergeuzen waren ook succesvol in de Zeeuwse wateren, zij hadden in maart met de Staatse vloot een ontzettingsvloot van het Spaanse Rijk verslagen. Een tweede vloot werd in augustus verslagen.[1] Nu was deze Geuzenvloot in de nacht vanuit Dordrecht op weg naar Geertruidenberg.[2] In Geertruidenberg lag een slechts kleine bezetting bestaande uit een regiment onder Cristóbal de Mondragón die zelf in Breda lag.[3] De bezetting in Geertruidenberg bestond een vendel Walen van honderdvijftig man sterk, onder leiding van kapitein Draek, een Frans edelman.[1]

Inname[bewerken]

In de vroege morgen van 31 augustus 1573 beklom de heer Van Poyet, een luitenant van de prins van Oranje, bij de Bredase Poort de stadswallen van de stad. Dat deed hij zo stil, dat de bezetting pas in de gaten kreeg dat ze overrompeld werden, toen de geuzen al in de stad waren. De bezetting werd grotendeels omgebracht, de rest sloeg op de vlucht. Kapitein Draek ontsnapte via een achterraam. In zijn haast had hij de soldij voor zijn mannen op de tafel laten liggen. De burgers werden redelijk goed behandeld, ondanks dat een priester gedood en een monnik opgehangen werd.

Nasleep[bewerken]

De prins benoemde Jerome Tseraerts als nieuwe bevelhebber voor Geertruidenberg, in wie hij een groot vertrouwen stelde. Dat vertrouwen was onder zijn mannen heel wat minder. De man bleek echter (eind '73 begin '74)[4] spoorloos. Tseraarts was gesneuveld tijdens een oploop van de soldaten.[5] De soldaten wazen bezig met het aanrichten van grootscheepse vernielingen in de kerk. Tseraarts probeerde een beeldenstorm te voorkomen en moest dat met zijn leven bekopen.[1] De prins zelf was op 31 augustus alweer vertrokken naar Dordrecht.[3] Op 8 september werd de eerste protestantse preek gehouden. Een predikant van Gillergshoek, Hubertus Cornelis Walsberg was de eerste predikant die in Geertruidenberg aangesteld werd. De stad zou tot 10 april 1589 Staats blijven. Er was muiterij ontstaan onder de bezetting. Deze hadden tegen betaling de stad ontruimd voor de Spanjaarden.[4] De katholieke dienst werd weer ingevoerd. Tot 25 juni 1593, toen Maurits van Nassau, de latere prins van Oranje, de stad weer in Staatse handen bracht tijdens het beleg van 1593.

Eerste opstand (1567-1570): Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand (1572-1576): Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand (1576-1578): Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's 9 jaren (1579-1588): Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' 10 jaren (1588-1598): Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
11 jaren strijd (1598-1609): Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand (1609-1621): Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd (1621-1647): Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Maastricht · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Maastricht · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite