Henk Chin A Sen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Henk Chin A Sen
H.Chin A Sen.jpg
Geboren 18 januari 1934
Albina (Suriname)
Overleden 11 augustus 1999
Paramaribo
Politieke partij PNR
President van Suriname
Aangetreden 5 maart 1980
Einde termijn 4 februari 1982
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Chin A Sen bij de presentatie van het boek De Decembermoorden in Suriname

Hendrik Rudolf (Henk) Chin A Sen (Albina, 18 januari 1934Paramaribo, 11 augustus 1999) was een Surinaams politicus.

Opleiding[bewerken]

Chin A Sen werd geboren te Albina. Hij studeerde medicijnen aan de Geneeskundige School van Paramaribo en studeerde in 1959 af. Van 1959 tot 1961 voerde hij een huisartsenpraktijk, daarna ging hij naar Nederland om zich te specialiseren als internist. Na zijn terugkeer in Suriname werkte hij in het St. Vincentiusziekenhuis in Paramaribo. Hij sloot zich aan bij de Partij Nationalistische Republiek (PNR), een partij die de onafhankelijkheid van Suriname nastreefde. Hij was echter niet echt actief binnen de PNR.

Premierschap en presidentschap[bewerken]

Op 15 maart 1980, na de Sergeantencoup, die Desi Bouterse en diens militaire raad aan de macht had gebracht, werd Chin A Sen minister-president van Suriname. De benoeming van de niet politiek actieve Chin A Sen kwam als een verrassing. Chin A Sen vormde een links kabinet waarin ook twee leden van de Nationale Militaire Raad (NMR) zitting hadden. Spoedig na zijn aantreden werd duidelijk dat hij streefde naar terugkeer naar de democratie en de inperking van de macht van de NMR.

Kabinet 15 maart tot 15 augustus 1980[bewerken]

Naast Chin A Sen als premier bestond het kabinet uit

Ministerie Minister

Arbeid en Volkshuisvesting

Henk Illes

Binnenlandse Zaken

Frank Leeflang

Buitenlandse Zaken

Henk Chin A Sen
(tevens premier)

Economische Zaken

Henk Abrahams

Financiën

Henry Neijhorst

Justitie

René Reeder

Landbouw, Veeteelt en Visserij

Albert van Dijk

Leger

Michel van Rey

Ontwikkelingsbeleid en Planning

Armand Zunder

Onderwijs

Harold Rusland

Opbouw

Herman Adhin

Openbare Werken en Verkeer

Mohamed Ataoellah

Sociale Zaken

R.T. Wongsodikromo

Volksgezondheid

Jack Tjon Tjin Joe

onderministers:

In mei 1980 nam het parlement een wet aan die macht van de regering versterkte ten koste van die van het parlement. Dit werd indertijd noodzakelijk geacht om de problemen in Suriname krachtdadig aan te pakken. Van Rey moest opstappen nadat hij had aangegeven dat NMR op termijn opgeheven diende te worden, omdat het leger uiteindelijk viel onder zijn verantwoordelijkheid als minister van Leger en Politie en die van Bouterse als bevelhebber. Op 20 juni stapten ook Abrahams, Wongsodikromo en Zunder op.

Na het aftreden van president Ferrier op 13 augustus 1980, nam Chin A Sen ook het presidentschap op zich. Diezelfde maand werd de samenstelling van het kabinet herzien. Zo werd André Haakmat naast vicepremier ook minister van Justitie, Leger en Politie en Buitenlandse Zaken. Mevrouw Power-Staphorst werd de eerste vrouwelijke minister van Suriname en wel als minister van Sociale Zaken en Volkshuisvesting. In oktober nam ze echter al ontslag omdat ze onder andere vond dat ze te weinig invloed had op het regeringsbeleid en overal buiten werd gehouden. Later die maand werd ze opgevolgd door Errol Alibux. Op 4 november nam Marcel Chehin ontslag als minister van Financiën en Economische Zaken na een meningsverschil met de NMR waarna Chin A Sen tijdelijk deze portefeuille erbij kreeg.

Kabinet 15 augustus 1980 tot 8 februari 1982[bewerken]

Begin november 1980 was de samenstelling van het kabinet:

Ministerie Minister

Binnenlandse Zaken

Frank Leeflang

Bouwnijverheid

Herman Adhin

Buitenlandse Zaken &
Justitie en Politie

André Haakmat
(tevens vicepremier)

Economische Zaken &
Financiën

Henk Chin A Sen

Jeugd, Sport en Cultuur

André Kamperveen

Landbouw, Veeteelt en Visserij

Albert van Dijk

Openbare Werken en Verkeer

Mohamed Ataoellah

Sociale Zaken en Volkshuisvesting

Errol Alibux

Volksgezondheid en Arbeid

Henk Illes

Ook daarna kwamen er nog veel veranderingen in het kabinet. André Telting werd de nieuwe minister van Financiën (6 januari 1981 tot 31 maart 1982), Franklin Vreden kwam op Landbouw, Veeteelt, Visserij en Bosbouw (19 juni 1981 tot 31 maart 1982), Henk Dahlberg kwam op Opbouw (19 juni 1981 tot 31 februari 1982), Harvey Naarendorp op Justitie en Buitenlandse zaken (29 april 1981 tot 31 maart 1982), Laurens Neede kreeg een grotere verantwoordelijkheid als minister van Leger en Politie (29 april 1981 tot 31 maart 1982), Imro Fong Poen kwam op Economische Zaken (6 januari 1981 tot 3 februari 1984), Badrissein Sital kwam op Volksgezondheid (29 juli 1981 tot 31 maart 1982) en Leeflang kreeg naast Binnenlandse Zaken ook Districtsbestuur en Milieubeheer (15 maart 1980 tot 31 maart 1982).

Problemen met de NMR[bewerken]

Door de interne problemen binnen de Nationale Militaire Raad (die uiteindelijk leidden tot een interne coup van Bouterse binnen de NMR) kon Chin A Sen zijn macht aanvankelijk versterken. Maar toen de NMR de zaken weer op orde had gesteld, brak er een ernstig conflict uit tussen Chin A Sen en Bouterse (1981) over de te voeren koers. Bouterse streefde naar een maatschappij op socialistische en revolutionaire grondslag waarbij de NMR op de achtergrond aan de touwtjes zou trekken, terwijl Chin A Sen naar het herstel van de democratie streefde. Een door Chin A Sen ingediende ontwerpgrondwet werd in 1981 door de NMR afgewezen, waarna de spanningen tussen de regering en de militairen verder opliep.

Het verjaardagsfeest van Chin A Sen, 18 januari, in het presidentieel paleis, werd door zijn aanhangers gebruikt als demonstratie tegen de macht van de NMR.

Op 4 februari 1982 trad Chin A Sen af, nadat Bouterse en hij het niet eens waren geworden over de besteding van de (Nederlandse) ontwikkelingshulp en de ontwerpgrondwet. Later ging Chin A Sen in ballingschap in Nederland.

Oppositie tegen het bewind in Suriname[bewerken]

In Nederland werd Chin A Sen na de Decembermoorden van 1982 tot voorzitter van de Raad voor de Bevrijding van Suriname gekozen. De Raad voerde vanuit Nederland oppositie tegen het bewind van Bouterse en de zijnen, maar was daarin niet erg succesvol. Chin A Sen stelde zich later in verbinding met Ronnie Brunswijk en diens Junglecommando, die een gewapende strijd tegen Bouterse uitvocht.

Een aanslag in Rijswijk in 1985 waarbij 3 mensen het leven lieten tijdens een bijeenkomst van de Raad voor de Bevrijding, was waarschijnlijk gericht tegen Chin A Sen. Deze was op dat moment echter niet aanwezig.

In 1995 keerde Chin A Sen naar Paramaribo terug waar hij zijn werk als internist hervatte. Hij overleed op 65-jarige leeftijd te Paramaribo.

Voorganger:
H.A.E. Arron
Premier van Suriname
1980 - 1982
Opvolger:
H.R. Neijhorst
Voorganger:
H.A.E. Arron
Minister van Buitenlandse Zaken
1980
Opvolger:
A.R. Haakmat
Voorganger:
J.H.E. Ferrier
President van Suriname
1980 - 1982
Opvolger:
L.F. Ramdat Misier
Voorganger:
M.J.B. Chehin
Minister van Financiën (a.i.)
1980
Opvolger:
A.E. Telting
Voorganger:
M.J.B. Chehin
Minister van Economische Zaken (a.i.)
1980
Opvolger:
I.E. Fong Poen