Kerkrade (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kerkrade
Kirchroa
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Kerkrade Wapen van de gemeente Kerkrade
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Kerkrade (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Limburg
Coördinaten 50° 51′ NB, 6° 3′ OL
Algemeen
Oppervlakte 22,13 km²
- land 21,90 km²
- water 0,23 km²
Inwoners (30 april 2017) 45.870? (2095 inw./km²)
Bestuurscentrum Kerkrade
Belangrijke verkeersaders N299, N300
Politiek
Burgemeester (lijst) Jos Som (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 28.500 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 130.000
WW-uitkeringen (2014) 41 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 6460-6471
Netnummer(s) 045
CBS-code 0928
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.kerkrade.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Kerkrade
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Kerkrade, maart 2017

Kerkrade (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Kerkraads: Kirchroa, Duits: Kirchrath) is een Nederlandse gemeente in de Oostelijke Mijnstreek in Zuid-Limburg. Aangrenzende gemeentes zijn onder andere Heerlen en Landgraaf en de Duitse gemeente Herzogenrath. Kerkrade maakt deel uit van het bestuurlijke samenwerkingsverband plusregio Parkstad Limburg. Kerkrade bestaat uit de gelijknamige plaats Kerkrade, en uit de kernen Eygelshoven, Spekholzerheide, Chèvremont en Bleijerheide.

Naam[bewerken]

Het achtervoegsel rade of rode betekent "rooiing" of "ontginning" en verwijst naar het werkwoord rooien: het kappen en bebouwen van bosachtig gebied. Daar kan nog het volgende aan worden toegevoegd. De oudste vorm daarvan was roda. De voetbalclub Roda JC en de Rodahal zijn daarnaar genoemd. Een grensdorp in de gemeente heet Haanrade (van Hanrothe of Hagenrode), waarvan het voorvoegsel Haan tot een persoon (Hago) worden herleid, maar ook op het woord haag (omheining). Ook de naam Kaalheide refereert aan het gerooide Kerkraadse landschap.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook de flankerende artikelen Land van 's-Hertogenrade en Abdij Rolduc

Kerkrade was een deel van Rode ( 's-Hertogenrode of 's-Hertogenrade) in het Brabantse land van Overmaas. Bij de opheffing van het departement van de Beneden-Maas als gevolg van het Congres van Wenen op 5 april 1815 wordt 's-Hertogenrade zelf toegewezen aan Pruisen, maar Kerkrade wordt daarvan afgesplitst en blijft Nederlands grondgebied. Dit laatste gebeurt pas ruim een jaar later op 26 juni 1816 met het Traktaat van Aken. Enkele jaren later roept België zijn onafhankelijkheid uit en maakt het Kerkrade tot Belgisch grondgebied. Kerkrade wordt pas weer Nederlands grondgebied op 19 april 1839 als gevolg van het Verdrag van Londen.

Samen met Herzogenrath vormt Kerkrade opnieuw een symbolische (maar nu Nederlands-Duitse) eenheid als Europastad Eurode.

Politiek en bestuur[bewerken]

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Kerkrade bestaat uit 29 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014
Burgerbelangen 7 8 8 8 9 8
CDA 7 6 7 5 5 4
PvdA 5 5 4 7 8 4
BBK Lokaal 8 8 5 3 - -
GroenLinks 3 3 4 2 1 1
VVD - 1 1 1 2 2
SP - - - 2 1 3
Lokaal Alternatief - - - - 3 2
Leefbaar Kerkrade - - 2 - - -
Har(d)t v Kerkrade - - 1 - -
D66 1 - - - - -
Ons Kerkrade - - - - - 4
Ouderen partij Kerkrade - - - - - 1
Totaal 31 31 31 29 29 29

Burgemeester:

  • J.J.H. Som (CDA)

Wethouders:

  • Tim Weijers (Burgerbelangen), locoburgemeester
  • Jo Schlangen (Burgerbelangen)
  • Huub Wiermans (Burgerbelangen)
  • Leo Jongen (PvdA)
  • Jo Bok (Lokaal alternatief)
  • Dion Schneider (VVD)

Griffier:

  • B.W.E. van der Wijst -Triepels

Secretaris:

  • H.J.M. Coumans

Geografie[bewerken]

Kerkrade ligt met de wijken Chevremont en Bleijerheide op het Plateau van Kerkrade, met aan de west en noordzijde het Anstelerbeekdal. De buurten Gracht, Heilust, Kaalheide en Spekholzerheide liggen daarentegen op het Plateau van Spekholzerheide.

Wijken en gebieden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook Wijken en buurten in Kerkrade

Kerkrade-Noord:

Kerkrade-Oost/Noord:

Kerkrade-Oost/Zuid:

Kerkrade West:

Ontwikkelingsproject[bewerken]

Cultuur[bewerken]

Rodahal[bewerken]

De Rodahal ligt in het centrum, aan het Europaplein. De hal is ontworpen door Laurens Bisscheroux (1934-1997) en geopend in 1966. De hal werd gebouwd als evenementenhal en werd in 1993 grootscheeps gerenoveerd voor het Wereld Muziek Concours (W.M.C.[1]), een om de vier jaar terugkomend internationaal bekend muziekfestival met de nadruk op blaasmuziek. Bekend werd de Rodahal ook toen het schlagerfestival, gepresenteerd door Dennie Christian, werd uitgezonden op TV. Tevens waren hier rocklegendes zoals Golden Earring, Motörhead, Iron Maiden en Alice Cooper te vinden, in 2007 vond The Southern Blues Night[2] plaats. Ook biedt de hal de mogelijkheid voor tentoonstellingen, beurzen en markten. De hal heeft een bijzondere vorm die betrekking heeft met de heuvelachtige omgeving, als een vlinderdas, in de volksmond "ut Sjtriksje". Ook bijzonder is de hangende dakconstructie. De Rodahal heeft een capaciteit van 2500 mensen. Ze werd na 2005 voor € 12 miljoen verbouwd, zodat ze weer voldeed aan de eisen, die het eerstvolgende W.M.C. van 2009 eraan stelde.

D'r Joep[bewerken]

Sinds 1957 staat D'r Joep, het nationale monument van de mijnwerkers, op de Markt in het centrum van Kerkrade. Op de Markt staat ook een Heilig Hartbeeld. In 2015 is er in het kader van de Mijn een Mijnjaar geweest. 50 Joepen zijn schilderd en bewerkt door Kerkradenaren en scholen uit Kerkrade waaronder De Brede Basisschool Steltloper en vervolgens geëxposeerd op de markt.

Orlando Festival[bewerken]

Het Orlando Festival is een jaarlijks terugkerend evenement waaraan Kerkrade de naam "Klankstad" ontleent. Dit topevenement van kamermuziek staat nationaal en internationaal in hoog aanzien.

Muziekkiosk[bewerken]

In juni 2001 werd op de Markt in Kerkrade een nieuwe muziekkiosk geopend. Het podium was multifunctioneel en geschikt voor demonstraties en voorstellingen, maar werd in 2014 afgebroken.

Raadhuis Kerkrade[bewerken]

Raadhuis van Kerkrade

Het raadhuis werd in de jaren 1912-1913 gebouwd in Neorenaissancestijl naar ontwerp van gemeentearchitect C.J. Duykers. Het raadhuis werd op 22 oktober 1913 officieel in gebruik genomen en is qua architectuur een kopie van Raadhuis Nieuwer-Amstel uit 1890.

Theater Kerkrade[bewerken]

Het Theater Kerkrade (voorheen Wijngrachttheater) vormt samen met Theater Heerlen (voorheen Stadsschouwburg Heerlen) de Parkstad Limburg Theaters. Theater Kerkrade heeft 633 zitplaatsen.

Wereld Muziek Concours[bewerken]

Het Wereld Muziek Concours is een internationaal muziekfestival dat om de vier jaar in Kerkrade wordt gehouden, de laatste keer in juli 2017.

Carnaval[bewerken]

In Kerkrade wordt carnaval zeer uitbundig gevierd. Veel activiteiten worden georganiseerd door de drie carnavalsverenigingen die Kerkrade kent. Vasteloavendsverain Kirchroa-West, Carnavalsvereniging Burgerlust en de grote stadscarnavalsvereniging Kirchröatsjer Vasteloavends Verain "Alaaf Kirchroa 1936" (KVV). Deze laatste brengt tussen 1966 en 2013 zes albums uit onder de naam Kirchröatsjer Sjpetsiejalietète. Het grootste evenement is "D'r Jroeëse Tsog", de jaarlijkse carnavalsoptocht die op carnavalsmaandag plaats vindt. In 2017 namen bijna 5000 deelnemers deel (158 nummers) aan de optocht. Bekend is deze optocht van de zeer kleurrijke en vaak grote groepen en de einzelgängers. Sinds 2016 wordt de optocht gedurende 5 uur live uitgezonden door de provinciale TV-zender L1. Ook het hernieuwde "Kloone-trèkke" op carnavalsdinsdag is een typisch Kerkraads carnavalsevenement dat duizenden clowns naar de Kerkraadse markt trekt. In de Rodahal worden grote "sietzòngen" georganiseerd. Dit zijn: de kingersietzòng, de heresietzong, de damesietzong, de vètdonnesjdigsietzòng en als apotheose op carnavalszaterdag de jalasietzòng. De Prinseroad van de KVV organiseert het vermaarde Jalabal waar ieder jaar bijna 1000 feestvierders naar toekomen. De stadsprins wordt de eerste zondag van het nieuwe jaar geproclameerd en treedt op carnavalsdinsdag af. Bekende stadsprinsen uit de afgelopen jaren waren Paul Savelsberg, Louis Roukens, Fer Kousen, Jos Bellen, Raoul Deckers, Rik Caumon en Marcel Mahr. Veel mooie carnavalsschlagers in Kerkraadse taal zijn in de loop der tijd verschenen, zoals Kirchröatsjer Maedjer en 'T sjunste op de welt. Bekende buuttereedners zijn: Frans Haselier en Fer Kousen.

Centrum Bleijerheide[bewerken]

Zie Jongenspensionaat Bleijerheide.

The Rock Temple[bewerken]

The Rock Temple, gevestigd op Plein 13, is een concertzaal die zich richt op de hardere muziekstromingen.

Bereikbaarheid[bewerken]

Kerkrade heeft meerdere treinstations op zijn grondgebied, waaronder station Kerkrade Centrum, station Chevremont, station Eygelshoven en station Eygelshoven Markt. De aanduiding Centrum bij de eerstgenoemde dateert uit de tijd dat er verschillende stations waren met Kerkrade in de naam.

Toerisme en recreatie[bewerken]

Kasteel Erenstein[bewerken]

Kasteel Erenstein

Kasteel Erenstein is een kasteel gebouwd rond 1340 en is gelegen in het natuurgebied Anstelvallei te Kerkrade. De kasteelgrachten worden dan ook gevoed door de Anstelbeek. Tegenwoordig is in het kasteel en bijbehorende hoeve een hotel gevestigd. Het kasteel ligt direct naast GaiaZoo en heeft voor de gasten een eigen ingang tot het dierenpark. Ieder jaar vindt in augustus het prestigieuze Castle of Love festival plaats, een groots dance-event.

GaiaZOO[bewerken]

In 2005 opende GaiaPark zijn deuren. Dit "thematisch dierenpark" vertelt het verhaal van de aarde, van het heden en het verleden. Gaia is de Godin "Moeder Aarde" uit de Griekse oudheid. Er bestaat een moderne theorie (de Gaia-theorie) die de aarde beschouwt als een levend geheel waarin alles met elkaar samenhangt en elkaar beïnvloedt. Mensen vonden de naam Gaiapark te veel lijken op een park en daarom werd de naam veranderd in Gaiazoo.[bron?] In de afgelopen jaren is Gaiazoo uitgegroeid tot een bekende dierentuin die reeds diverse prijzen heeft gewonnen; jaarlijks investeert GaiaZOO flink om de attractiviteit van de bijzondere dierentuin hoog te houden.

Discovery Center Continium[bewerken]

Discovery Center Continium is een provinciaal museum voor industrie en samenleving. Het vertelt de geschiedenis van mensen en machines in de afgelopen 150 jaar. Via een chronologische route kan men een kijkje nemen in het leven van vroeger. Het brengt de industriële en maatschappelijke ontwikkeling van Limburg en de omringende landen in beeld. Op 15 juni 2009 is het Discovery Center Continium officieel heropend tot die datum was het bekend onder de naam Industrion. Momenteel is er ook Cube, een museum over design. Ook is er Columbus, een halve bol waar je in 3 fases een verhaal wordt verteld over mijnbouw of over het ontstaan van de aarde

Parkstad Limburg Stadion[bewerken]

Het PLS werd in 2000 opgeleverd als vervanging van het stadion Kaalheide en is het stadion van Roda JC Kerkradegeworden . Er zijn 19.500 overdekte zitplaatsen in dit multifunctionele stadion. Het wordt ook nog gebruikt als toneel voor tal van andere evenementen zoals het Wereldmuziekconcours. Het PLS werd in 2005 gebruikt voor het Wereldkampioenschap voetbal onder de 20 jaar, hier waren groepsduels, kwartfinales en een halve finalewedstrijd gespeeld. Het PLS is gebouwd voor Europees voetbal. Ook zitten er winkels zoals AH XL in

Roda JC[bewerken]

Roda JC Kerkrade is ontstaan uit meerder fusies van 4 voetbalclubs: Kerkrade met Bleijerheide werd Roda sport en Juliana en Rapid 54 werden Rapid JC. Daarna zijn die 2 ook gefuseerd tot Roda JC wat staat voor Roda Juliana Combinatie. Roda JC heeft in Stadion Kaalheide gespeeld en speelt tegenwoordig in het Parkstad Limburg Stadion.

Rolduc[bewerken]

Abdij Rolduc is het grootste behouden kloostercomplex van Nederland. Gesticht in 1104 door Ailbertus van Anthoing. Dit complex kenmerkt zich door de verschillende bouwstijlen van Romaans/Gotisch en Maaslandse renaissance. Tegenwoordig is er zowel de priesteropleiding van het bisdom Roermond als een hotel en conferentie-oord in gevestigd. Vermaard is de bibliotheek in rococcostijl, met veel eeuwenoude boeken en de schitterende abdijkerk in Romaanse stijl. Om dit unieke abdijcomplex beter te leren kennen kunt u er een zeer interessante rondleiding boeken.

Stoomtreinverbinding[bewerken]

Van april 1995 tot november 2014 reed er een stoomtrein tussen de stations Kerkrade-Centrum en Valkenburg. Deze werd beheerd door de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM). Het baanvak Kerkrade-Centrum - Simpelveld maakt deel uit van de Miljoenenlijn (de aanleg van het lijntje in 1925 heeft één miljoen gulden per km gekost). De stoomtrein uit Schin op Geul reed tussen 2004 en 2007 op enkele zondagen per jaar ook door naar Heerlen. Sinds het voorjaar van 2015 rijdt de ZLSM vanuit Simpelveld alleen nog met een railbus naar Kerkrade. Omdat deze railbus niet op het hoofdnet rijden mag, stopt deze aan een speciale halte 'Kerkrade ZLSM', 50 meter voor het station Kerkrade-Centrum. Deze halte, al reeds in de jaren '90 van de vorige eeuw aangelegd, is in augustus 2015 geheel gerenoveerd.

Villa Krichelberg[bewerken]

De fundamenten van de romeinse villa rustica aan de Krichelstraat

Vanwege de geografische ligging en de vruchtbare grond heeft Kerkrade een rijk Romeins verleden. In die tijd hebben verschillende boeren zich hier gevestigd. Deze boeren bouwden boerderijen in een stijl die ze van de Romeinen hadden afgekeken, bijvoorbeeld met een zuilengalerij ervoor en met daken die men ook nu nog in zuidelijke landen ziet. Een voorbeeld van een dergelijke boerderij, een Villa Rustica, is opgegraven aan de Krichelstraat (wijk Kaalheide): de Romeinse villa Kaalheide.

Wormdalfietsroutes[bewerken]

Kerkrade heeft een fietsroutenetwerk dat gebaseerd is op het Knooppuntensysteem. De gemeenten Kerkrade, Landgraaf, Übach-Palenberg en Herzogenrath hebben de Wormdalroute/Wurmtalroute ontwikkeld. In dat Wormdal ligt onder andere de Baalsbruggermolen.

Religie[bewerken]

De gemeente kenmerkt zich door de verschillende kerken, waarvan een deel rijksmonument is. Kerken in de gemeente zijn:

Daarnaast zijn er enkele kloosterkerken en -kapellen:

Verder zijn er allerhande kapelletjes, waaronder de Hamboskapel.

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Nieuwstraat/Neustraße[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Nieuwstraat (Kerkrade) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Aan de oostzijde van Kerkrade loopt de grens met Duitsland dwars door de bebouwde kom, precies over de lengte van een straat, de Nieuwstraat (Neustraße). Aanvankelijk bevond zich zowel aan Nederlandse als aan Duitse zijde een aparte tweebaansweg, met een afscheiding ertussen. Deze afscheiding werd gebouwd in 1915 en was bedoeld om Duitse soldaten ervan te weerhouden om naar Nederland te deserteren.

Media in Kerkrade[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Landgraaf    
 Heerlen  Brosen windrose nl.svg  Herzogenrath (D) 
    Aken (D)    

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Voetnoten[bewerken]

  1. wmc.nl
  2. Southernbluesnight.nl - historie

Beluister

(info)