Oirschot (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Oirschot
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Oirschot Wapen van de gemeente Oirschot
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Oirschot
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Algemeen
Oppervlakte 102,84 km²
- land 101,78 km²
- water 1,06 km²
Inwoners (1 januari 2014) 17.989? (177 inw/km²)
Hoofdplaats Oirschot
Belangrijke verkeersaders A58, N395
Politiek
Burgemeester (lijst) Ruud Severijns (PvdA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.400 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 365.000
WW-uitkeringen (2007) 15 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 5090, 5091, 5688, 5689
Netnummer(s) 013, 0499
CBS-code 0823
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10225
Website www.oirschot.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Oirschot
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Oirschot, dec. 2013
Oirschot: kerk Sint-Petrus' Banden
Het Oude Raadhuis
Oirschot in 1865
Mariakerk

Oirschot (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg) ) (dialect: Orskot) is een gemeente in de provincie Noord-Brabant. Vroeger maakte ook Best deel uit van de gemeente Oirschot. Deze plaats splitste zich in 1819 af en werd een zelfstandige gemeente. Sinds 1997 behoort de zuidelijker gelegen gemeente Oost-, West- en Middelbeers tot de gemeente Oirschot. De gemeente telde op 1 januari 2013 17.935 inwoners[1] en heeft een oppervlakte van 102,14 km². De gemeente Oirschot maakt deel uit van het kaderwetgebied SRE. Omdat Oirschot één van de noordelijkste plaatsen van de Kempen is, wordt zij ook wel de poort der Kempen genoemd.

Kernen[bewerken]

Oirschot bestaat uit de kernen Oirschot, Spoordonk, Middelbeers, Oostelbeers en Westelbeers.

Historie[bewerken]

Oirschot en omgeving kent een lange geschiedenis. Al in de prehistorie was de omgeving van Oirschot bewoond, oude graven uit die tijd in de bossen bij Westelbeers en sporen van nederzettingen uit het Stenen Tijdperk in hetzelfde gebied als ook op de Oirschotse Heide herinneren daar nog aan. Aangenomen wordt dat een eerste voorganger van de Mariakerk aan het Vrijthof in Oirschot uit de vijfde eeuw na Christus dateert. Daar ligt dan ook mede de grondslag voor de viering (in 1980) van het 1500-jarig bestaan van het dorp. De eerste schriftelijke documenten over de bestuurlijke geschiedenis dateren van het begin van de 14e eeuw. De grenzen van de oude gemeente Oirschot lopen ongeveer gelijk met de grenzen van de ‘gemeijnten', dit waren de ongecultiveerde gronden, die door de hertogen van Brabant in de eerste helft van de 14e eeuw successievelijk aan de inwoners van Oirschot (waartoe ook nog inwoners van Best behoorden) werden uitgegeven (‘verkocht'). De bewoners verkregen hiermee het recht om deze gronden in gemeenschap te gebruiken. In 1819 werd Best afgescheiden van Oirschot en vormt sindsdien een afzonderlijke gemeente.

In 1334 kregen de inwoners van Oost- en Middelbeers van hertog Jan III de Beerse gemeijnt tegen betaling in gebruik. Dit was het gebied tussen Oerle, Oirschot, Oisterwijk en Hilvarenbeek. Afgezien van enkele grenscorrecties en de toevoeging van Westelbeers in 1803 zijn de grenzen zoals ze toen aangegeven werden steeds intact gebleven.

In 1997 zijn de oude gemeenten Oirschot en Oost-, West- en Middelbeers samengevoegd tot de nieuwe gemeente Oirschot.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De gemeente Oirschot kent vele bezienswaardigheden. Zo telt zij meer dan 300 rijks- (lijst) en gemeentelijke monumenten en beschikt zij over twee beschermde dorpsgezichten. Oirschot heeft daarmee de grootste "monumentendichtheid" van Nederland.

Een greep uit de bezienswaardigheden in de gemeente Oirschot:

Religie[bewerken]

Binnen de gemeente bevinden zich verschillende kerkgebouwen. Dit zijn de:

In Oostelbeers staan nog twee losstaande kerktorens die het restant zijn van eerdere kerkgebouwen:

Naast kerken zijn er ook verschillende kapellen te vinden, waaronder:

In de gemeente zijn er ook verschillende kloosters geweest:

  • Sint Franciscushof in Oirschot
  • Carmelitessenklooster Blijendaal in Oirschot
  • Klooster Nazareth in Oirschot

Natuur[bewerken]

Oirschot beschikt over in totaal elf natuurgebieden. Enkele van die gebieden zijn:

  • Oirschotse Heide: ten zuidoosten van de plaats Oirschot gelegen, doet grotendeels dienst als militair oefenterrein
  • De Beerze: natuurgebied gelegen rondom het zuidelijk verloop van het riviertje de Beerze
  • Landgoed Baest: in het westen van de gemeente gelegen; bossen, agrarisch gebied en historische tuinen rondom het noordelijk verloop van het riviertje de Beerze
  • Mortelen en Scheeken: tussen de plaatsen Oirschot, Liempde en Boxtel gelegen; een agrarisch gebied afgewisseld met stukken bos
  • Kuikeindse en Landschotse Heide: ten zuiden van Middelbeers gelegen natuurgebied bestaande uit heidevelden, bossen en vennen

Cultuur[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Musea[bewerken]

  • Kloostermuseum Karmelietessen
  • Museum De Vier Quartieren
  • Museum Franciscanessen
  • Museum Brigade en Garderegiment Prinses Irene
  • Museum Kruysenhuis
  • Museumke De Poffer
  • Museumbrouwerij Oirschots Bier

Evenementen[bewerken]

  • Country Weekend Oirschot

Dit is een jaarlijks terugkerend evenement in Oirschot. Ieder jaar zijn er ook verschillende andere evenementen te vinden in Oirschot.

Sinds 2008 is dit een jaarlijks evenement in Oirschot. Dit moet als vervanging dienen van het Jazz festival.

Etymologie van de naam “Oirschot”[bewerken]

Er bestaan vele verklaringen van de naam Oirschot. De meest waarschijnlijke lijkt die van Dr. M. Gijsseling. Een schoot (oudtijds geschreven scoet en verkort tot scot, schot) is een vooruitspringend stuk hoger land in een moerassig gebied, waarop in het geval van Oirschot, de oeros (ura-oro-oor) zijn leger had. De naam is dan ouder dan de bewoning.

Vlag van Oirschot[bewerken]

De gemeentevlag bestaat uit twee banen. De bovenste helft is wit en de onderste blauw. Op de witte baan is aan de stokzijde één eikenblad opgenomen. De twee banen symboliseren de twee gemeenten waaruit Oirschot in het jaar 1997 ontstaan is (Oirschot en Oost-, West- en Middelbeers). Het eikenblad is afgeleid van de eikenboom in het gemeentewapen.

Wapen van Oirschot[bewerken]

Met de herindeling in 1997 kreeg de gemeente Oirschot een nieuw wapen, dat symbool staat voor de nieuwe gemeente. Elementen van wapens en zegels die in vroeger tijden werden gebruikt zijn in het nieuwe wapen terug te vinden. Het wapen bestaat uit een schild met drie baarzen, twee leeuwen, en een eikenboom[2] met daarboven een kroon. De twee leeuwen kwamen al voor in de oude gemeentewapens van Oirschot en de voormalige gemeente Oost-, West- en Middelbeers. Ze zijn afkomstig uit het wapen van de hertog van Brabant. Deze hertog was ooit halfheer van Wetselbeers en Oirschot en heer van Middel- en Oostelbeers. De drie baarzen in het wapen symboliseren de drie “Beerzen”, net als in het oude wapen van Oost-, West- en Middelbeers.

De oorsprong van de eik in het wapen van Oirschot ligt in een verder verleden. Van 1320 tot 1819 werd de eik gebruikt in het zegel van Oirschot. In het begin was dat in de vorm van een eikentak en later veranderde dat in een eikenboom. De eik is opgenomen als eigen symbool van Oirschot.

Economie[bewerken]

Door de gunstige ligging in de driehoek Eindhoven, Tilburg en 's-Hertogenbosch, ligging aan de A58 en de nabijheid van de A2 en Eindhoven Airport is Oirschot een gunstige vestigingsplaats voor ondernemingen. De bekendste grote bedrijven zijn Heras BV (hekwerk en buitenbeveiliging) en De Meeuw (bouwer van tijdelijke en permanente huisvesting voor bedrijven, scholen enz). Oirschot kent zes bedrijventerreinen. De terreinen De Stad, De Scheper en bedrijvenstrip Moorland liggen in Oirschot. Dat geldt ook voor de nieuwe terreinen Kanaaldijk Noord (met kavels tot 5.000 m2) en Westfields (voor bedrijven met een ruimtebehoefte vanaf 5.000 m2). Op deze terreinen zijn nog kavels te koop. In de kern Middelbeers bevindt zich het bedrijventerrein Steenfort. Op de bedrijventerreinen bevinden zich verschillende soorten bedrijven: bouw, logistiek, productie en dienstverlening. Grootschalige detailhandel (meubels, auto’s en bouwmaterialen) bevindt zich ook op De Stad en De Scheper.

Kazerne

Tussen Oirschot en Eindhoven ligt een van de grootste Nederlandse legerkazernes, de Generaal Majoor de Ruyter van Steveninck Kazerne, een grote werkgever. In de kazerne zijn onder andere troepen Infanterie (Garde Fuseliers Prinses Irene en Limburgse Jagers) en het Opleidings- en Trainingscentrum Rijden ondergebracht.

Van oorsprong is Oirschot een agrarisch ingestelde gemeente. Daarom zijn er nog steeds veel agrarische bedrijven gevestigd. Vanaf de 19e eeuw was de meubelindustrie sterk vertegenwoordigd in Oirschot. Het dorp kent ruim 300 monumentale gebouwen, beschermde dorpsgezichten en prachtige natuurgebieden. Er zijn dan ook heel wat (ook kleinschalige) ondernemingen op het gebied van horeca en/of recreatie.

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Oirschot bestaat uit 17 zetels. Hieronder volgt de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010
CDA 4 5 4 4
Dorpsvisie 3 3 4 4
PvdA 2 2 4 2
De Gewone Man 3 2 3 2
VVD 2 4 2 3
Democratische Partij '96 2 1 - -
D66 - - - 2
Onafhankelijk Jong Oirschot 1 - - -
Totaal 17 17 17 17

Verkeer en vervoer[bewerken]

Oirschot is bereikbaar via de A58 en de N395 met de auto. Er zijn vier buslijnen die door de gemeente rijden. Met de bus kan men in de richtingen Best, Tilburg en Eindhoven via alle gemeenten die de route bestrijkt.

Partnersteden[bewerken]

Geboren in Oirschot[bewerken]

Hieronder volgt een lijst van mensen die geboren zijn in Oirschot met een bijzondere staat van dienst.

Gestorven in Oirschot[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Oisterwijk   Boxtel    
 Hilvarenbeek  Brosen windrose nl.svg  Best 
 Bladel   Eersel   Eindhoven 

Volkslied van Oirschot[bewerken]

Het Orskots volkslied

Skon is't in Or-skot, in 't durp van mijn dro-men.
't Skon-ste van al Bra-bants durp, die ik ken.
'k Zo d'r zoe ge-re mijn hil le-ve wo-ne,
want mijn hart po-pelt, zo dik as'k er ben.


Es ge van Best hal-lef weg zet ge-kom-me.
Dan zie-de veur oe den skitte-ren-de dom.
Pa-rel van Brabant, z'n kerk en z'n to-rens
Wijzend naor Or-skot, wijd er rond-om.


't Mertveld ligt veur oe, 'n first veur oe o-ge.
't Gruun van de boom en 't grijs van de weg.
't Gaauwd van de zon en 't wit van de wol-ken.
't Is al-te gaor'n skilde-rij, wa 'k oe zeg.


Ons Lie-ve vrouw-ke wit ok waor goewd is.
Want ze koos zelf-ste stee: In e-ne hoili-gen eik
kwaam ze wo-nen.
't Kleinste keind van Orskot, dè wit waor ie lae.


'k Haauw zoe van Or-skot, van d't durp van mijn dromen.
't Skonste van Bra-bants dur-pe die 'k ken,
'k Hauw van z'n minsen, de huis en de bo-me.
En mijn hart po-pelt, zo dik as 'k er ben.


Refrein:
Orskot mee z'nne skonne torre, en zijn skon hei overal.
Orskot mee z'n brave minsen,
Orskot, Orskot boven al!

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties