Land van Cuijk (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Samenvoegen van Ten minste één Wikipediagebruiker vindt dat de tekst van Land van Cuijk (streek) in dit artikel ingevoegd zou moeten worden, of dat er een duidelijkere afbakening tussen deze artikelen dient te worden gemaakt. Als de tekst wordt ingevoegd, dient dat artikel een redirect te worden (bekijk voorstel).
Land van Cuijk
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Land van Cuijk
Wapen van de gemeente Land van Cuijk
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Coördinaten 51° 40′ 0″ NB, 5° 52′ 0″ OL
Algemeen
Oppervlakte 351,87 km²
- land 351,87 km²
- water 0 km²
Inwoners
(31 januari 2022)
90.780?
(258 inw./km²)
Bestuurscentrum Boxmeer en Cuijk
Kernen 33
Belangrijke verkeersaders A73 E31 A77 N264 N272 N321 Spoorlijn Nijmegen - Venlo
Station(s) Cuijk - Boxmeer - Vierlingsbeek
Politiek
Burgemeester (lijst) W.A.G. (Willem) Hillenaar (CDA, wnd.)
Overig
Netnummer(s) 0485
CBS-code 1982
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website Website van de gemeente
Bevolkingspiramide van de gemeente Land van Cuijk
Bevolkingspiramide (2022)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Land van Cuijk is een gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. De gemeente werd op 1 januari 2022 ingesteld door een fusie van de voormalige gemeenten Boxmeer, Cuijk, Sint Anthonis, Mill en Sint Hubert en Grave.

De fusiegemeente heeft 90.780 inwoners (31 januari 2022, bron: CBS), een oppervlakte van 351,87 km² en bestaat uit 33 kernen.[1] Cuijk is daarvan de grootste plaats, vóór Boxmeer en Grave. Qua grondgebied is Land van Cuijk de grootste gemeente van de provincie Noord-Brabant.

De gemeente is onder andere op Nijmegen georiënteerd, met name de voormalige gemeenten Grave en Cuijk. In de andere voormalige gemeenten is er vooral oriëntatie richting het westen (Uden en Eindhoven). De meest zuidelijke kerkdorpen zijn ook georiënteerd op Venray. De Brabantse identiteit is echter alom aanwezig. In de gehele gemeente wordt een Brabants-Gelders overgangsdialect gesproken, het Kleverlands (c.q. 'Land-van-Cuijks').

Als waarnemend burgemeester is sinds 1 januari 2022 benoemd Wim Hillenaar (CDA), tot dan burgemeester van Cuijk.[2]

Voor gemeentelijke zaken kunnen de bewoners van gemeente Land van Cuijk terecht in de voormalige gemeentehuizen van Boxmeer (Raadhuisplein 1) en Cuijk (Louis Jansenplein 1), die dienstdoen als gemeentelijke balies.[3]

De gemeente telt op de Spoorlijn Nijmegen - Venlo van noord naar zuid drie treinstations: Cuijk, Boxmeer en Vierlingsbeek. In Beugen bevindt zich het Maasziekenhuis Pantein.

Topografie[bewerken | brontekst bewerken]

Gem-LandvanCuijk-OpenTopo.jpg

Aangrenzende gemeenten[bewerken | brontekst bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Oss   Wijchen (GLD)   Heumen (GLD)       Mook en Middelaar (L) 
      Brosen windrose nl.svg      
 Maashorst   Gennep (L) 
 Boekel       
 Gemert-Bakel       Venray (L)       Bergen (L) 

Naam[bewerken | brontekst bewerken]

De naam Land van Cuijk verwijst naar de gelijknamige voormalige heerlijkheid. De heerlijkheid werd begrensd door de Maas en de Peel. Het land van Cuijk bestond uit twee gebieden die van elkaar gescheiden werden door de heerlijkheid Boxmeer.

Voorgeschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Landschap[bewerken | brontekst bewerken]

Het Land van Cuijk bevindt zich in de Slenk van Venlo ten oosten van de Peel, waar ook de Maas door stroomt. Van west naar oost is er een laaggelegen broekgebied (een vroeger Maasdal waar nu de Lage Raam door stroomt), en een langgerekte dekzandrug die overgaat in het huidige Maasdal.

Langs de Maas liggen veel weilanden, al sinds eeuwen omgeven door de maasheggen: meidoornhagen die in mei in bloei staan. Deze zijn door hun unieke karakter een cultureel erfgoed. Naast de Maasheggen kent het land van Cuijk ook veel heide, waterplassen en bossen.

Het land van Cuijk was een arme streek. De boerderijen en dorpen waren gebouwd op zandruggen, die een soort eilanden vormden te midden van heide, waar het vee werd gehoed, en hoogveenmoerassen, waar turf werd gewonnen. Dit waren gemeenschappelijke gronden, die niet aan personen maar aan dorpen toebehoorden. De Maas overstroomde vrijwel iedere winter en bevroor bovendien vaak. Tussen Cuijk en Grave werd de dijk bij hoog water doorgebroken, zodat een extra Maastak ontstond, de Beerse Overlaat, die zich bij 's-Hertogenbosch weer bij de hoofdstroom voegde. Dit gebied behoorde echter voornamelijk tot het kwartier van Maasland van de meierij van 's-Hertogenbosch.

Vanaf 1850 werd de ontginning van de gemene gronden serieus ter hand genomen, waardoor ze in weiland en bos veranderden. Afwateringskanalen werden gegraven, verharde wegen werden aangelegd en nieuwe dorpen werden gesticht, met als laatste Landhorst. De infrastructuur werd in de loop van honderd jaar sterk verbeterd, zoals nog met aanleg van A73 en A77. Optimalisering van de landbouw met behulp van kunstmest en de intensieve vormen van veehouderij brachten in de 20e eeuw welvaart in het gebied.

Bestuur[bewerken | brontekst bewerken]

Eind december 2018 stelden de gemeenteraden van Boxmeer, Cuijk en Sint Anthonis het plan van aanpak ‘Opschalen en verbinden’ vast met daarin een marsroute om te komen tot een herindelingsontwerp en -advies per 1 januari 2022. De gemeente Mill en Sint Hubert sloot zich hier op 30 januari 2020 bij aan.[4]

Nadat advies ontvangen was van de Raad van State werd op 4 november 2020 een herindelingswetsontwerp ingediend bij de Tweede Kamer. Op 11 februari 2021 nam de Tweede Kamer het wetsontwerp aan.[5]

De gemeente Grave liet een volksraadpleging plaatsvinden, waaruit bleek dat de bevolking in meerderheid de gemeente Grave niet wilde behouden. De bevolking van de gemeente Grave gaf in een referendum met grote meerderheid aan te willen sluiten bij de nieuwe gemeente Land van Cuijk.[6] De gemeenteraad besloot hierop om aansluiting te zoeken bij deze nieuwe gemeente.[7] Grave werd naast Boxmeer, Cuijk, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis per 1 januari 2022 onderdeel van de gemeente Land van Cuijk.[8]

De Eerste Kamer nam het wetsvoorstel op 13 juli 2021 aan.[9]

Kernen[bewerken | brontekst bewerken]

Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2021:

Woonplaats (BAG) Inwoners 2021[10]
Beers 1.725
Beugen 1.895
Boxmeer 12.565
Cuijk 18.375
Escharen 1.185
Gassel 1.180
Grave 8.580
Groeningen 380
Haps 2.860
Holthees 550
Katwijk 415
Landhorst 695
Langenboom 2.265
Ledeacker 620
Linden 270
Maashees 880
Mill 6.210
Oeffelt 2.370
Oploo 1.895
Overloon 4.090
Rijkevoort 1.670
Sambeek 1.835
Sint Agatha 510
Sint Anthonis 4.160
Sint Hubert 1.435
Stevensbeek 715
Velp 1.535
Vianen 1.265
Vierlingsbeek 2.645
Vortum-Mullem 710
Wanroij 2.940
Westerbeek 675
Wilbertoord 1.085

Politiek en bestuur[bewerken | brontekst bewerken]

Gemeenteraad[bewerken | brontekst bewerken]

De herindelingsverkiezing voor de gemeenteraad van Land van Cuijk die op 1 januari 2022 aantrad, werd gehouden op 24 november 2021. Het opkomstpercentage was 49,94% van 73.959 kiesgerechtigden.[11] Op 29 november 2021 werden de 37 raadsleden benoemd.[12] De zittingsperiode van de gemeenteraad loopt t/m de gemeenteraadsverkiezingen van 2026; de nieuwe gemeente Land van Cuijk zal daarom niet deelnemen aan de reguliere gemeenteraadsverkiezingen in 2022. Op 3 januari 2022 werden de raadsleden beëdigd.[13]

Naam partij Aantal stemmen Aantal zetels
CDA 10.972 13
Team Lokaal 7.198 8
Liberaal LVC 4.792 5
GroenLinks / PvdA 3.103 3
SP 2.257 2
VVD 2.145 2
D66 1.885 2
FvD 1.295 1
LPG 1.010 1
Totaal 36.936 37

College van B&W[bewerken | brontekst bewerken]

In december 2021 werd er een coalitie gesmeed tussen CDA, Team Lokaal, Liberaal LVC en GroenLinks-PvdA.[14] Sinds 1 januari 2022 is Wim Hillenaar waarnemend burgemeester van Land van Cuijk.[15] Op 3 januari 2022 werden de wethouders benoemd.[13] Sindsdien bestaat het college van burgemeester en wethouders uit onderstaande personen.[16]

Naam Functie Partij Portefeuille
Wim Hillenaar (waarnemend) Burgemeester CDA Bestuur & Veiligheid
Bouke de Bruin Wethouder / 1e Locoburgemeester CDA Wonen, energie- en warmtetransitie
Willy Hendriks-van Haren Wethouder / 2e Locoburgemeester Team Lokaal WMO, welzijn & participatie
Joost Hendriks Wethouder / 3e Locoburgemeester CDA Jeugd, onderwijs & cultuur
Maarten Jilisen Wethouder / 4e Locoburgemeester Liberaal LVC Financiën & Economie
David Sölez Wethouder / 5e Locoburgemeester Team Lokaal Openbare ruimte & Omgevingsdienst
Mark Janssen Wethouder / 6e Locoburgemeester CDA Ruimtelijke ontwikkeling en Landbouw
Antoinette Maas Wethouder / 7e Locoburgemeester Groen Links/PvdA Duurzaamheid, Natuur en Mobiliteit

Cultuur in de gemeente[bewerken | brontekst bewerken]

Monumenten en beelden[bewerken | brontekst bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten, een oorlogsmonument en vele beelden, zie:

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]