Spoorlijn Haarlem - Zandvoort

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn Haarlem - Zandvoort
Spoorlijn Haarlem - Zandvoort op de kaart
Totale lengte 8,2 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door HZSM
Geopend 3 juni 1881
Gesloten
Overveen - Zandvoort: 10 juli 1944
Heropend
Overveen - Zandvoort: 3 juni 1946
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd 1935
Aantal sporen 2
Baanvaksnelheid 100 km/h
Beveiliging of treinbeïnvloeding ATB EG
Treindienst door NS
Traject
vSTR- lijn van Amsterdam Centraal
ddWgldWgxl+rexdX+r lijn van Aalsmeer opgebroken
BSicon .svgvBHFexvSTR- 0,0 Haarlem
dvÜSTexdKBSTe Beijnes 1891-1950
veHST-STR 0,5 Haarlem Bolwerk
SHI4grqvABZgr-STRBSicon .svg lijn naar Uitgeest
SHI4+lqdKRZdABZqlBSicon .svg lijn naar Rotterdam Centraal
BHFd 2,2 Overveen voorheen Overveen-Bloemendaal
exdKBSTleABZlgBSicon .svg Gem. Waterbedrijf Haarlem
evHST- 7,9 Zandvoort Dorp
BSicon .svg
+ exSHI3+l
BSicon exvSHI3r-.svg
exvSHI3r- + vSTR-
BSicon .svg
+
exdSTRKBHFeBSicon .svg 8,2 Zandvoort
exABZrgexENDEeqBSicon .svg
exBHFBSicon .svgBSicon .svg 8,5 Zandvoort Bad tot 1905
exKDSTeBSicon .svgBSicon .svg Gasfabriek, elektriciteitsbedrijf en VAM

De spoorlijn Haarlem - Zandvoort verbindt Haarlem, Overveen en Zandvoort met elkaar. In 1881 werd de spoorlijn geopend, met als beginpunt het toenmalige station Haarlem Bolwerk.

Geschiedenis[bewerken]

Situatie in 1905
Jarenlang waren de locomotieven van de serie 1200 vaste gast in Zandvoort. Begin jaren 90 kwam hier een einde aan. Op 30 augustus 2008 keerde de 1202, ditmaal als museumloc en samen met enkele blokkendoosrijtuigen, terug in Zandvoort.

De spoorlijn werd aangelegd als lokaalspoorweg door de Haarlem-Zandvoort Spoorweg Maatschappij (HZSM). De eerste vijf jaar reden de treinen tussen Zandvoort en het tijdelijke station Haarlem Bolwerk, vlak voor de plek waar de spoorlijnen uit Zandvoort, Uitgeest en Rotterdam samenkomen. Reeds vanaf de opening reden de treinen via dit tijdelijke station door naar het HSM-station Haarlem.

Vanaf 1 juni 1889 werd de exploitatie van de lijn overgenomen door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM). In 1902 bouwde de HSM de lokaalspoorlijn om tot hoofdspoorweg. In 1925 ging de HZSM geheel op in de HSM. De spoorlijn werd in 1935 geëlektrificeerd met 1500 volt gelijkspanning. De treindienst op het traject werd opgeheven op 10 juli 1944. De reden hiervoor was dat de Duitse bezetter de complete spoorlijn, inclusief bovenleiding en dergelijke, ging opbreken. Na de bevrijding werd de baan herlegd en op 3 juni 1946 kon de spoorlijn heropend worden.

Stations en gebouwen[bewerken]

Station Haarlem Bolwerk kreeg net als de Zandvoortse stations een eenvoudig gebouw. Dit werd zo'n twintig jaar na de sluiting omstreeks 1905 gesloopt bij de verbouwing en verhoging van het station Haarlem.

Overveen kreeg wel een groot stationsgebouw. Dit kwam mede doordat een deel van het stationsgebouw als postkantoor werd gebruikt.

Oorspronkelijk kende Zandvoort twee stations: Zandvoort Dorp en Zandvoort Bad. In 1908 werd de spoorlijn verlegd en werden deze twee stations vervangen door een enkel station, het huidige Zandvoort aan Zee, dat van 1921 tot 1955 Zandvoort Bad heette. De eenvoudige stationsgebouwtjes zijn na sluiting afgebroken. Het stationsgebouw uit 1908 is opvallend groot met meerdere verdiepingen en veel versieringen. De overkapping en perrongebouwen zijn in de jaren negentig gesloopt. Het emplacement heeft sinds 1995 plaatsgemaakt voor woningbouw.

Er bestonden plannen om een nieuwe halte Haarlem West te bouwen op het viaduct over de Westelijke Randweg. Deze plannen werden echter om verschillende redenen door gedeputeerde Cornelis Mooij afgeblazen. De NS stelde als voorwaarde dat station Overveen gesloten zou worden, wat de gemeente Bloemendaal niet accepteerde. Verder bleek uit tellingen dat het nieuwe station waarschijnlijk niet genoeg nieuwe reizigers zou trekken. Bovendien was de plaats van het geplande station ongunstig ten opzichte van de ingang van de nabije vestiging van Hogeschool Inholland.[1]

Dienstregeling[bewerken]

Het oudste Sprinter tweewagenstel 2001 vertrekt op 18 augustus 2007 uit Haarlem als pendeltrein naar Zandvoort aan Zee.
SGM-stoptrein nadert Zandvoort.

Sinds de opening in 1881 reden lokaaltreinen van de HZSM tussen Haarlem HSM via Haarlem Bolwerk naar Zandvoort. In de zomerdiensten van 1882, 1883, 1887 en 1888 reden vier treinparen door naar Amsterdam.

Jarenlang was Zandvoort aan Zee het begin- en eindpunt van de doorgaande treinen van en naar Zuid-Limburg. Ook reed een aantal internationale treinen van en naar de badplaats. De laatste internationale trein was tot begin jaren 90 de zogenaamde Ardennenexpress naar Luxemburg. De intercity's naar Zuid-Limburg reden vanaf de nieuwe consequente dienstregeling na Spoorslag '70 het ene halfuur naar Maastricht en het andere halfuur naar Heerlen. Tot 1994 reden in de zomermaanden enkele treinen als Valkenburgexpress door naar Valkenburg.

In de zomer van 1995 werd Haarlem eindpunt voor deze intercity's. Op deze manier konden de treinen verlengd worden en verdwenen de inefficiënt lange en (vooral buiten het seizoen) lege treinen van het traject. Sindsdien rijden er vrijwel alleen pendeltreinen tussen Haarlem en Zandvoort en later tussen Amsterdam CS en Zandvoort. Vrijwel elke zomer worden treinen aangevuld of versterkt om de vervoersdruk op mooie dagen en bij evenementen op te vangen. Sinds eind jaren 90 staan deze extra strandtreinen in het spoorboekje vermeld.

In de NS-dienstregeling van 2017 rijdt overdag elk half uur een Sprinter van Zandvoort aan Zee via Overveen, Haarlem, Haarlem Spaarnwoude, Amsterdam Sloterdijk naar Amsterdam Centraal en omgekeerd, in de zomermaanden (mei-augustus) aangevuld met twee Sprinters per uur tussen Zandvoort en Haarlem.

Zie ook[bewerken]