Zoek dit woord op in WikiWoordenboek

Verhaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Vertelling)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zie Verhaal (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Verhaal.

Een verhaal is een weergave van al dan niet fictieve gebeurtenissen. Het vertellen ervan is naar alle waarschijnlijkheid de oudste vorm van amusement die de mensheid kent. Maar ook tegenwoordig worden nog steeds sagen, sterke verhalen, sprookjes, moppen en andere verhaalsoorten verteld.

Een verhaal vanuit de mondelinge traditie wordt ook wel volksverhaal of vertelling genoemd.

Vorm en ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

De vorm waarin dit gebeurt kan verschillen. In de oudheid werden verhalen vaak verteld in de vorm van een gedicht omdat dit in de regel gemakkelijker te onthouden is. De Ilias en Odyssee, bijvoorbeeld, zijn verhalende heldendichten, maar ook de Edda en het Gilgamesj-epos zijn in deze vorm geschreven. Andere oude vormen van verhalen zijn mythen, sagen, legenden, balladen, romances en raamvertellingen (zoals Decamerone, De vertellingen van duizend-en-één nacht en Canterbury Tales).

Een verhaal kan mondeling worden verteld (informeel of formeel, in een voorstelling of voordracht), kan in geschreven, gedrukte of digitale vorm worden verspreid, of in beeld worden uitgedrukt. Een beeldverhaal kan zonder en met begeleidende tekst zijn, zoals in strips of peuterboeken.

Na de uitvinding van de boekdrukkunst kregen verhalen een nieuwe vorm: de roman, een verhaalvorm die zonder geschreven tekst niet mogelijk zou zijn geweest. Over het algemeen wordt Don Quichote van Miguel de Cervantes als eerste roman beschouwd. Nadien verschenen novellen, feuilletons, verhalenbundels en korte verhalen.

Verhaal en geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Een verhaal wordt soms een geschiedenis genoemd. In feite probeert geschiedenis als wetenschap de verhalen die ons zijn nagelaten te onderzoeken en er een zo feitelijk mogelijk verhaal over te schijven.

In het Latijn betekent historia tenslotte zowel "geschiedenis" als "verhaal" en ook in andere Europese talen komt de verwantschap voor (vgl. het Duitse Geschichte).

Verhaalanalyse[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Verhaalanalyse en Narratologie voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.

Een verhaal kan worden geanalyseerd. Narratologie is de theorie van de structuur van verhalen. Om een structuur te onderzoeken ontleedt de narratoloog de verschijnselen van een verhaal in hun samenstellende delen en probeert dan functies en onderlinge relaties bepalen.[1]

Deze aspecten kunnen bijdragen aan het beter begrijpen van teksten en verhalen.

Onderwijs[bewerken | brontekst bewerken]

The Historian van E. Irving Couse (1902)

Verhalen vertellen speelt in het onderwijs een grote rol bij de emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen.[2] Het helpt bij het begrijpen van de wereld om ons heen en het delen van dat begrip met anderen (sociaal-constructivisme). Daarnaast helpt het ook om het lezen te bevorderen.[3] In het basisonderwijs zien we een toenemend gebruik van het vertellen van verhalen mede door inzet van verhalenvertellers.[4]

Het aanschouwelijk vertellen (vertellen met beelden) kan kracht bijgezet worden met hulpmiddelen zoals Plastifigura (plastic opplakfiguurtjes van speelgoedfabrikant Jumbo) en met kamishibai (Japans verteltheater). Ook bedient de Godly Play-methode voor bijbelse vertellingen zich van vertellen met attributen.

Vertelkunst[bewerken | brontekst bewerken]

Verhalenvertellers treden met hun verhalen op in theaters, veelal de kleinere (vlakkevloer)theaters, bibliotheken en scholen.

Er is een Federatie Nederlandse Vertelorganisaties waar vertelorganisaties bij aangesloten zijn.

In 2013 werd Herman van Veen ambassadeur van Het Verhalenfestival.[5]

In Nederland is een bekend verteller Eric Borrias.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Genres epiek en tekstsoort:anekdote · ballade · broodjeaapverhaal · epos · fabel · gedicht · genre · inleiding · kort verhaal · legende · literair genre · mythe · novelle · overlevering · parabel · raamvertelling · reisverhaal · roman · saga · sage · sprookje · sterk verhaal · tekstsoort · thriller · verhaal · vignet · volksballade · volksverhaal
Verloop en verhaallijn:catharsis · cliffhanger · climax · deus ex machina · drie-actstructuur · epiloog · expositie · fabel · plot · plotpoint · proloog · rode draad · scène · setup · startplotscène · synopsis · verhaallijn
Begin en einde:ab ovo · in medias res · incipit · openingsscène · openingszin · terminus
Personage:aangever · alter ego · alteriteit · antagonist · antiheld · bijfiguur · bijrol · booswicht · byroniaanse held · deuteragonist · flat character · held · hoofdpersoon · hoofdrol · personage · karakter · protagonist · round character · tritagonist · typetje · uitverkorene · underdog
Spanning:cliffhanger · spanning
Vertelperspectief en -instantie:afwisselend perspectief · auctoriële verteller · focalisatie · gedramatiseerd · homodiëgetisch · heterodiëgetisch · ik-perspectief · onbetrouwbare verteller · personele verteller · rhema · voice-over
Motief & thema:abstract en concreet motief · isotopie · leidmotief · motto · thema · topos
Tijd & ruimte:eenheidsconventie · flashback · flashforward · mise en abyme · opschuivende tijdlijn · parallel universum · praesens historicum · tijdverruiming · verteltijd · vertelde tijd
Stijl & verteltechniek:directe rede · dramatische ironie · indirecte rede · red herring · shooting the messenger · register · stijl · stream of consciousness · suspension of disbelief · show, don't tell · verteltechniek · vrije indirecte rede
Scenario:premissesynopsistreatmentscenariofilmdraaiboekstoryboard
Stijlperiode:middeleeuwen · renaissance · maniërisme · barok · verlichting · sentimentalisme · preromantiek · romantiek · realisme · impressionisme · naturalisme · neoromantiek · symbolisme · expressionisme · constructivisme · dadaïsme · surrealisme · nieuwe zakelijkheid · magisch realisme · existentialisme · vijftigers · modernisme · postmodernisme
Studie:communicatiemodel · driehoek van Petersen · literaire kritiek · narratologie · topische vragen · verhaalanalyse