de Volkskrant

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Volkskrant)
Ga naar: navigatie, zoeken
de Volkskrant
De Volkskrant
Type Landelijk dagblad
Formaat Tabloid
Eerste editie 2 oktober 1919
Eigenaar(s) De Persgroep Nederland
Uitgeverij(en) De Persgroep Nederland
Oplage 250.812 (2013)[1]
Hoofdredacteur Philippe Remarque (1966)
Land(en) Nederland
Talen Nederlands
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Media

Beluister

(info)

Het dagblad De Volkskrant is een van oorsprong rooms-katholieke publicatie. De krant richt zich sinds de jaren zestig op de hoger opgeleide lezers en plaatste zich tot aan de jaren negentig links van het politieke midden. Later schoof de krant meer op naar rechts.[2] De krant wordt naast NRC Handelsblad en Trouw gezien als een Nederlandse kwaliteitskrant.[3] Door onder meer de opkomst van internet en een dalende oplage is het dagblad een koers gaan varen die past bij de belangstelling van de hoger opgeleiden [bron?]. Er kwam meer aandacht voor kunst en lifestyle en de opmaak van de krant werd meer gericht op het aantrekken van jonge lezers.

Oplage[bewerken]

'De Volkskrant' kampt net als de andere dagbladen met een teruggang van het aantal lezers/abonnees. In 2004 had zij nog een oplage van gemiddeld 305.000 stuks per dag. [4] In 2011 had 'De Volkskrant' een oplage van 263.747, waarmee zij de derde betaalde krant van Nederland was, na 'De Telegraaf' en het 'Algemeen Dagblad'. In de jaren 90 bezette de krant zelfs enige tijd de 2e plaats.

Lettertype en krantenformaat[bewerken]

De kenmerkende kop (masthead) van De Volkskrant werd in 1935 ontworpen door Andries Oosterbaan, met als bijzonder detail dat zijn jonge dochter Lida Oosterbaan uit vier schetsen het ontwerp in de letter Metropolis Bold (oorspronkelijk van Wilhelm Schwerdtner) koos. Dat ontwerp sierde dertig jaar de voorpagina van De Volkskrant, waarna Chris Brand het ontwerp in 1965 moderniseerde. In 2002 maakte letterkenner David Quay dat ontwerp vervolgens nog iets scherper.[5]

Vanaf december 2006 wordt voor de tekst in de krant als lettertype 'Capitolium News' van letterontwerper Gerard Unger gebruikt.

Sinds 29 maart 2010 verschijnt 'De Volkskrant' volledig op tabloidformaat. Nadat het tweede katern al op dit formaat werd gedrukt, volgde eind maart ook het eerste. De zaterdagse bijlagen kregen het grotere Berlinerformaat. Het 'Volkskrant Magazine' bleef ongewijzigd.[6]

Geschiedenis[bewerken]

Glas-in-loodraam in de Wibautstraat

'De Volkskrant' werd vanaf 2 oktober 1919 uitgegeven als weekblad van de katholieke arbeidersbeweging. De oprichters waren verscheidene katholieke arbeidersbonden, die zich verenigd hadden in de Federatie der Diocesane Rooms-katholieke Volks- en Werkliedenbonden. De eerste editie telde vier pagina's en kostte 3 cent. Het tijdschrift verscheen iedere donderdag. Vanaf 19 januari 1920 verscheen de krant om de dag en ten slotte vanaf 1 oktober 1921 als dagblad. Jan Vesters werd de hoofdredacteur. Op 14 januari 1935 verhuisde het hoofdkantoor van de krant van Den Bosch naar Utrecht. De krant werd uitgebreid met verschillende edities: een algemeen landelijke, een Twentse, een Limburgse, een Oost- en een West-Brabantse editie. Edities voor Rotterdam, Den Haag, de noordelijke provincies en Gelderland volgden enkele jaren later. De krant stond echter nog ver in de schaduw van het grote katholieke dagblad 'de Maasbode'.

De oorlog[bewerken]

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de krant de eerste tijd verschijnen, maar begin juli 1941 werd hoofdredacteur Vesters door de bezetter tot aftreden gedwongen. De krant kreeg uit de gelederen van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) D.C. van der Poel als hoofdredacteur. Nadat het Nederlands episcopaat op 3 augustus 1941 had geprotesteerd tegen de ondertoezichtstelling van de katholieke vakbeweging en haar instellingen zoals de Volkskrant, vertrokken de medewerkers en liepen de lezers massaal weg. Op 4 oktober 1941 verscheen de laatste krant tijdens de bezetting.[7]

Na de bevrijding op 5 mei 1945 verscheen op 8 mei de eerstvolgende uitgave van de krant. Joop Lücker werd benoemd als algemeen en journalistiek hoofdredacteur en Carl Romme als staatkundig (politiek) hoofdredacteur. Het aantal abonnees steeg binnen een jaar tot 109.000. 'De Volkskrant' groeide uit tot een grote landelijke krant, met als ondertitel 'katholiek dagblad voor Nederlanders'.

Van katholiek naar progressief[bewerken]

Het oude hoofdkantoor van de Volkskrant in Amsterdam (vóór de verhuizing in februari 2007)

Halverwege de jaren zestig verloor de krant haar katholieke karakter bijna volledig onder leiding van de econoom en Brabander Jan van der Pluijm. Dit viel vrijwel samen met de verhuizing van de krant van de Nieuwezijds Voorburgwal naar een nieuw gebouw in de Wibautstraat. Tegelijk met de opening in 1965 van dit pand verdween ook de ondertitel 'katholiek dagblad voor Nederland'. Een ruzie met de bekende katholieke stercolumnist Godfried Bomans (hij had op zaterdagen carte blanche op de voorpagina, in een 20 cm hoog stuk over 2 kolommen) en zijn vertrek in 1968 was symptomatisch voor deze verandering, die gepaard ging met de overgang van een milde naar een scherpere toon. Vanaf dat moment richtte de krant zich op de jongere, progressieve lezer. De nieuwe toon werd door sommigen als negatief ervaren en dat bezorgde de krant de bijnaam 'De Azijnbode'. De scherpte en de progressiviteit zwakten na verloop van tijd wel weer af, maar met name het weblog Geen Stijl heeft zelfs veel later nog extra bekendheid gegeven aan zure bijnaam van 'De Volkskrant'.

Sterke groei[bewerken]

De krant ging zich ook steeds meer toeleggen op complete financieel-economische verslaggeving, waarvoor een uitgebreide redactie werd opgezet door Jan Damen, die veel succes boekte, met name met de verslaggeving rond de unieke bezetting van de Enka-fabriek.[bron?] Ook de sportredactie werd uitgebreid onder de kritische Ben de Graaf.

De redactie groeide snel en werd uitgebreid met academici, terwijl voordien voornamelijk zelfopgeleide, katholieke journalisten via het destijds gangbare leerlingen-stelsel bij de krant werkten. Harry Lockefeer - die door velen beschouwd werd als een linkse intellectueel - werd opvolger van Van der Pluijm als hoofdredacteur. Vanwege de groei van de advertentiemarkt werd de krant onder Lockefeer uitgebreid met talloze bijlagen, zoals 'Het vervolg', 'Reizen' en 'Boeken', waarin het steeds toenemende aanbod van advertenties onderdak kon vinden. Zaterdagkranten van meer dan 100 pagina's waren het gevolg.

Na Lockefeers vertrek in 1995 naar de Rijksuniversiteit Groningen werd Pieter Broertjes - als eerste niet-zuiderling - hoofdredacteur. Onder hem maakte de oplage een continue daling door. Op 1 juli 2010 legde hij zijn functie neer. Sindsdien is Philippe Remarque de nieuwe hoofdredacteur van 'De Volkskrant'.

Van Perscombinatie naar PCM en Persgroep[bewerken]

In 1968 ging 'De Volkskrant' onder de naam 'Perscombinatie NV' een samenwerking aan met het kleinere dagblad 'Het Parool', dat echter wel de meerderheid van de aandelen verwierf door een grotere kapitaalinbreng. Er werd ook een gemeenschappelijke drukkerij gebouwd. In 1975 sloot het dagblad 'Trouw' zich bij de combinatie aan.

In juni 1994 nam het concern de Uitgeverij Meulenhoff & Co over, en in 1995 de grotere dagbladconcurrent deNederlandse Dagblad Unie - met onder andere het 'Algemeen Dagblad' en het 'NRC Handelsblad'. In 1996 volgde het digitale archief Media Resultant (PersDataBank). Sindsdien was 'De Volkskrant' onderdeel van PCM Uitgevers. PCM werd in 2009 overgenomen door de Belgische De Persgroep en in december 2009 hernoemd naar De Persgroep Nederland.

Eigen website[bewerken]

In 1996 begon de krant met een eigen website. Die groeide onder leiding van Theo Stielstra in de loop van de jaren uit tot een site met een relatief grote webredactie van acht personen. In september 2005 initieerde deze redactie (inmiddels onder leiding van Geert-Jan Bogaerts) het weblog Volkskrantblog, waar niet alleen redacteuren en andere medewerkers van de krant konden bloggen, maar ook lezers van 'de Volkskrant' en anderen. Integratie met de papieren krant vond aanvankelijk op bescheiden schaal plaats: Bogaerts schreef een wekelijkse column, terwijl de rubriek Weeklog in de gedrukte krant een samenvatting was van wat de gasten op het weblog schreven. Vanaf september 2006 werd de integratie verder uitgebreid, maar vanwege klachten over te veel controversiële bijdragen en reacties werd in augustus 2011 definitief met het experiment Volkskrantblog gestopt.

Eigen televisie[bewerken]

Op 1 februari 2005 kondigde de krant aan televisieuitzendingen te gaan maken. Het had hiertoe een samenwerkingsverband opgericht met het productiebedrijf Palazzina, onder de naam 'VP TV'. De krant was al incidenteel bij uitzendingen betrokken, onder meer bij de uitzending van het Groot Dictee der Nederlandse Taal. De krant beschikt sinds 2006 over een eigen videoredactie die reportages maakt voor web-tv. Die zijn te zien op de website 'vk.nl'. '

Gratis weekblad[bewerken]

In 2006 zag het gratis weekblad 'Volkskrant Banen' het licht. Het wordt verspreid in controlled circulation onder hogeropgeleiden t/m 39 jaar. Het blad bevat vacatures en artikelen over onder meer loopbaanontwikkeling. Begin 2007 had het weekblad meer dan 100.000 abonnees.

Verhuizing[bewerken]

De redactie van 'De Volkskrant' is begin februari 2007 verhuisd naar het INIT-gebouw aan de Jacob Bontiusplaats. Daar zijn ook 'Het Parool' en 'Trouw' gevestigd. Hiermee kwam een einde aan de Wibautstraat als "krantenstraat". Alleen 'Het Financieele Dagblad' heeft daar nu nog zijn redactie.

Jubileum en Beeldende Kunst Prijs[bewerken]

Op 23 augustus 2006 verscheen de 25.000ste editie van 'De Volkskrant'. Ter gelegenheid daarvan publiceerde de krant een bijlage op tabloid-formaat over verleden en toekomst van de krant, met veel bijdragen van lezers. Ook verscheen het boek 'Tussen de regels', waarin buitenstaanders de verslaggeving van de krant van de afgelopen 5 jaar ter discussie stelden op tal van gevoelige onderwerpen.

Eveneens in 2006 startte de krant met haar eigen Volkskrant Beeldende Kunst Prijs voor hedendaagse kunst in Nederland, een samenwerking met het Stedelijk Museum Schiedam en de omroeporganisatie NTR.

Trivia[bewerken]

- In de jaren 50 en 60 tekende en schreef Jan Bouman de in handschrift afgedrukte heemkundige rubriek "Het merckwaerdigste meyn bekent".

- De historicus en hoogleraar Jan Bank begon zijn carrière bij 'De Volkskrant'.

Medewerkers[bewerken]

Hoofdredacteuren[bewerken]

Cartoons[bewerken]

Voor 'De Volkskrant' tekenden onder meer:

  • Jul. Terlingen - nog vóór de Tweede Wereldoorlog
  • WiBo (Wim Boost), met jarenlang elke dag een humoristisch plaatje linksonder op de voorpagina
  • Rob Wout als Opland - spotprenten over politiek
  • Jos Collignon - generalist

Columns[bewerken]

Columns in de 'De Volkskrant' werden geschreven door onder meer:

Bekende journalisten[bewerken]

Na de Tweede Wereldoorlog begon 'De Volkskrant' aan een periode van sterke groei, vooral in de jaren zestig en zeventig van de 20e eeuw. Bekende journalisten uit die periode waren:

  • Carl Romme, KVP-leider en politiek hoofdredacteur
  • Joop Lücker, veeleisende en autoritaire hoofdredacteur
  • Godfried Bomans, schrijver, columnist en essayist
  • Gabriël Smit, dichter en kunstredacteur
  • Bob Bertina, filmredacteur
  • Hans Keller, kunstredacteur

Bekende correspondenten[bewerken]

Peter Brusse - vanuit Londen Philip Freriks - vanuit Parijs Cor van Heugten - voor het binnenland; hij werkte vanuit Eindhoven en maakte als eerste journalist een proefrit met de DAF), een auto van Nederlands fabrikaat.

Literatuur[bewerken]

  • Hemels, Joan: De emancipatie van een dagblad. Geschiedenis van de Volkskrant. Baarn: Ambo, 1981.
  • Sommer, Martin: Krantebeest; J.M. Lücker. Triomf en tragiek van een courantier. Amsterdam: Balans, 1993.
  • Van Vree, Frank: De metamorfose van een dagblad. Een journalistieke geschiedenis van de Volkskrant. Amsterdam: Meulenhoff, 1996.
  • Peter Brusse, Maarten Evenblij, John Jansen van Galen, Pieter Hilhorst, Dirk Jan Roeleven, Stephan Sanders, Leonard Ornstein, Karin Veraart, Carlijne de Vos en Frank van Vree: Tussen de regels. Amsterdam, 2006.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties