Albanees
| Albanees (Shqip) | ||||
| Gesproken in | Albanië, Griekenland, Italië, Kosovo, Macedonië, Montenegro, Servië en Turkije | |||
| Sprekers | ~6 miljoen [1] | |||
| Taalfamilie |
|
|||
| Alfabet | Latijns | |||
| Officiële status | ||||
| Officieel in |
|
|||
| Taalcodes | ||||
| ISO 639-1 | sq | |||
| ISO 639-2 | alb, sqi | |||
| ISO 639-3 | sqi (standaardtaal) Dialecten: |
|||
|
||||
Het Albanees (Shqip) is een taal met twee dialecten: het Gegisch (noorden) en het Toskisch (zuiden). Het Albanees is de enige officiële taal in Albanië en wordt voorts gesproken door etnische Albanezen in Italië, Kosovo, Macedonië, Montenegro en Turkije.
Het zelfstandig karakter van het Albanees is pas laat aan het licht gekomen. De grammaticale structuur is tamelijk onafhankelijk maar er zijn veel leenwoorden uit het Latijn en andere talen. De oorspronkelijke kern is sterk geëvolueerd. Het onderzoek, dat met name plaatsvindt onder de noemer albanologie, wordt bemoeilijkt omdat de vroegste teksten dateren uit de 15e eeuw.
Inhoud |
Classificatie [bewerken]
Rond 1850 werd aangetoond dat Albanees een Indo-Europese taal is. Aan de oorsprong zouden het Illyrisch of Messapisch liggen, twee talen die in de oudheid en tijdens het begin van het Romeinse Rijk in Zuid-Europa werden gesproken. Het is onduidelijk of deze talen verschillende takken van de Indo-Europese taalfamilie waren.
Het Albanees kan in twee dialectgroepen en vier dialecten onderverdeeld worden:
- Gegische groep gesproken in Noord-Albanië, Kosovo, Montenegro en Macedonië
- Toskische groep
- Arberisch gesproken in Zuid-Italië
- Arvanitika gesproken in Griekenland
- Toskisch gesproken in Zuid-Albanië
Klanken [bewerken]
| letter | IPA - voorbeeld | letter | IPA - voorbeeld |
|---|---|---|---|
| a | a - laat | n | n - en |
| b | b - bal | nj | ɲ - Spanje |
| c | ʦ - bots | o | ɔ - pot |
| ç | ʧ - tsjilpen | p | p - opera |
| d | d - dans | q | c - Tussen botje en bokje |
| dh | ð - Engels the | r | ɾ - perk (een enkel slagje met de tongpunt) |
| e | ɛ - met | rr | r - Spaans perro (rollende tongpunt-r) |
| ë | ə - de (ë is een sjwa) | s | s - slaap |
| f | f - fop | sh | ʃ - shop |
| g | ɡ - zakdoek | t | t - top |
| gj | ɟ - Engels John of Djengiz Khan | th | θ - Engels thought |
| h | h - hoop | u | u - doek |
| i | i - iets | v | v - vader |
| j | j - jaar | x | d͡z -raadzaal |
| k | k - kip | xh | ʤ - jungle |
| l | l - Lisa | y | y - fuut |
| ll | ɫ - Engels ball | z | z - zomer |
| m | m - moeder | zh | ʒ - journalist |
Noot: alle klanken zoals in het Nederlands behalve waar anders vermeld.
Albanees wordt fonetisch gespeld. Ook buitenlandse namen worden herspeld.
Klinkers [bewerken]
Het Albanees heeft zeven klinkers: A, E, Ë, I, O, U, Y. Klinkers kunnen lang of kort zijn, maar hier wordt meestal geen betekenisverschil mee uitgedrukt. Alleen bij de U en de Y kan de lengte van de klinker belangrijk zijn: de lange U en Y worden dan ook als UE resp. YE gespeld.
Medeklinkers [bewerken]
En 29 medeklinkers: B, C, Ç, D, Dh, F, G, Gj, H, J, K, L, Ll, M, N, Nj, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, V, X, Xh, Z, Zh.
Zie ook [bewerken]
 |
Zie de Albanese uitgave van Wikipedia. |
Bronnen, noten en/of referenties
|
