Barok (stijlperiode)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
|
|
|
De barok is een Europese stijlperiode, zich uitstrekkende van de 17e eeuw tot in de eerste helft van de 18e eeuw, die zijn oorsprong had in Italië en tot uiting kwam in de architectuur, tuinarchitectuur, schilderkunst, beeldhouwkunst, literatuur en muziek. Het woord barok komt van het Portugese barroco, wat 'onregelmatig gevormde parel' betekent. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen vroeg-, hoog- en laatbarok.
Inhoud |
[bewerk] Ontstaan
De eigenlijke start van de barok hangt af van streek tot streek, zo bloeide de barok al veel vroeger in Italië (Rome) terwijl in het noorden de Renaissance nog aan het nabloeien was. De stijl bouwt voort op de Renaissance, maar slaat snel zijn eigen weg in. In de loop van de tijd ontdekken ook veel heersers het effect van de dramatische barok; zo wordt de stijl benut door het Vaticaan en ingeschakeld in de contrareformatie. Door veel pracht en praal te gebruiken in de bouwstijl van de kerken proberen de katholieken, mensen te imponeren en zo terug te krijgen.
De Spanjaarden exporteerden deze stijl naar de nieuwe wereld waar hij gretig onthaald werd om mensen te bekeren. Met vondsten daar kleden de Spanjaarden hun kerken aan, een fraai voorbeeld is het Escorial.
In Frankrijk wordt de barok aan het Franse hof gebruikt. Lodewijk XIV maakt dankbaar gebruik van deze stijl, die hij leerde kennen dankzij Kardinaal de Mazarin, om zijn absolutistische ideeën kracht bij te zetten. Hij laat het paleis van Versailles bouwen. De barok werd dus vooral gebruikt om het publiek te imponeren en ze nietig te doen voelen bij het betreden van het kasteel.
[bewerk] Bouwkunst
De bouwkunst uit de barokperiode wordt gekenmerkt door het gebruik van dieptewerking met perspectieven en door veelvuldig gebruik van ovalen. Verder:
- rijk en weelderig materiaalgebruik;
- asymmetrie;
- ingewikkelde patronen;
- veelvuldig gebruik van versieringen;
- goddelijke onderwerpen
- gebruik van concaaf en convex.
Een van de bekendste barokke bouwwerken is de Baldakijn van Bernini in de Sint-Pietersbasiliek, die is ontworpen door Gian Lorenzo Bernini.
[bewerk] Schilderkunst
De schilderkunst tijdens de barok kenmerkt zich door het gebruik van de volgende beeldaspecten:
- extreem realisme;
- dramatische effecten;
- sterke licht/donker contrasten (clair-obscur);
- veel emotie (op gezichten);
- veel vaart en beweging en druk/krinkelende figuren;
- berekende dieptebewerking;
- diagonalen.
[bewerk] Muziek
Er werd verder gebruik gemaakt van:
- monodie op basis van basso continuo;
- affectenleer als leidraad voor de muzikale expressie;
- harmonisch contrapunt;
- da capo aria en fuga;
- opera's met serieuze thema's uit de Griekse en Romeinse mythologie en oratoria, gebaseerd op bijbelse verhalen;
- typisch instrumentale vormen, zoals het concerto grosso en de suite, bedoeld voor uitvoering in adellijke kringen;
- diverse nationale dansen, zoals allemande, bourrée, gavotte, menuet, sarabande.
In de 19e eeuw krijgt de barok opnieuw aandacht en komt een neo-barokke stijl op.
Zie ook:
