Jacob Cats (dichter)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jacob Cats
Jacob Cats (Michiel Jansz van Mierevelt, 1634)
Jacob Cats (Michiel Jansz van Mierevelt, 1634)
Algemene informatie
Volledige naam Jacob Cats
Geboren 10 november 1577
Overleden 12 september 1660
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1593 - 1659
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Het oudershuis van Jacob Cats in Brouwershaven
Embleem van Monita amoris virginei (1620)

Jacob Cats (Brouwershaven, 10 november 1577Den Haag, 12 september 1660) was een Nederlands dichter, jurist en politicus. Cats is ook bekend onder de naam Vader Cats, door zijn veelal didactische gedichten (bijvoorbeeld de frase Kinderen zijn hinderen, zei vader Cats).

Biografie[bewerken]

Cats werd geboren als vierde kind van het gezin. Zijn familie was een weinig bekende regentenfamilie uit Zeeland. Zijn geslacht is niet verwant aan dat van de Heeren van Cats op Noord-Beveland. Jacob Cats zat eerst op de Latijnse school in Zierikzee en bezocht daarna de universiteit te Leiden, hoewel zijn naam in het studenten-album ontbreekt. Hij promoveerde in Orléans en deed zijn eed als advocaat in Den Haag.

Hij vestigde zich na zijn eed in 1603 in Middelburg, waar hij een werkzame praktijk had, vooral in geschillen over de kaapvaart, en werd evenals Simon van Beaumont in december 1603 tot stadsadvocaat aangesteld. Op 29 mei 1605 trouwde hij in de Nieuwe Kerk te Amsterdam met de 26-jarige Antwerpse Elisabeth van Valckenburg. De moeder van Elisabeth woonde in Antwerpen en zij was verwant aan de schatrijke familie Vogelaer.

Met het Twaalfjarig Bestand hield de kaapvaart op, en de stedelijke processen verminderden, zodat hij bij het einde van 1612 al zijn tijd en geld beschikbaar had om geïnundeerde landen in Zeeuws-Vlaanderen te bedijken. Ondanks veel tegenspoed en rechtsgedingen was hij na een aantal jaar grootgrondbezitter geworden.

Van 30 oktober 1621 tot 31 maart 1623 was hij pensionaris van Middelburg. Vervolgens werd hij pensionaris van Dordrecht van 1623 tot 1636. Op 3 juli 1636 werd hij benoemd raadpensionaris van Holland, waarbij negen jaar later het ambt van grootzegelbewaarder kwam. Cats was van 1629 tot 1631 ook al voor korte tijd raadpensionaris geweest. Tot 1651 bekleedde hij dit ambt.

Aan het einde der Grote Vergadering op 27 september 1651, legde hij zijn ambten neer. Zijn Munnikenhof bij Grijpskerke, de Catshoeve bij Groede en bovenal Sorghvliet getuigden alle van zijn zin voor economie en buitenleven. Cats is de volksdichter van Nederland, al heeft niet al zijn werk de tand des tijds doorstaan. Hij overleed op Zorgvliet (Den Haag), in het huis dat nu als ambtswoning van de minister-president in gebruik is, het Catshuis. Hij werd begraven in de Kloosterkerk in Den Haag. In deze kerk staat op de plaats waar zijn graf lag een gedenkteken.

Hij eindigde in 2005 op nr. 141 in de verkiezing van De grootste Nederlander.

Bibliografie[bewerken]

  • 1593 - Carmen in laudem doctissimi & eximij juvenis Iohannis Antonii Amstelrodamensis
  • 1595 - Ode epithalamia in nuptias nobilissimi iuvenis Galeni van-der-Laen ac generosae virginis Franciscae ab Hemstede
  • 1598 - Disputatio de actionibus, compilata quasi per Saturam ex. Tit. Inst. De Actionibus
  • 1618 - Proteus of Sinne- en minnebeelden (emblemataboek)
  • 1620 - Self-stryt
  • 1625 - Houwelick
  • 1632 - Spiegel van den ouden en nieuwen tyt
  • 1637 - Trou-ringh (daarin het beroemde verhaal Het Spaans heidinnetje)
  • 1655 - Alle de wercken van Jacob Cats (herdrukt in 1658 en 1665)
  • 1655 - Koningklyke herderinne, Aspasia
  • 1656 - Doodkiste voor den levendige
  • 1658 - Ouderdom, buytenleven en hofgedachten op Sorghvliet
  • 1659 - Twee- en tachtig-jarig leeven

Spreuk[bewerken]

Dickwijls siet men dat de sotten
Met de wijse lieden spotten;
Maer wie sich nae wijsheyt stelt,
Laat de gecken ongequelt.

(Dikwijls ziet men dat de zotten, Met de wijze lieden spotten; Maar wie zich naar wijsheid stelt, Laat de gekken ongekweld.)

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Wikisource NL Meer bronnen die bij deze auteur horen, kan men vinden op de pagina Jacob Cats op de Nederlandstalige Wikisource.