Rembrandtplein (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rembrandtplein
Het Rembrandtplein na de herprofilering van 2009
Het Rembrandtplein na de herprofilering van 2009
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Algemene informatie
Aangelegd in 17e eeuw
Genoemd naar Rembrandt van Rijn
Naam sinds 1669
Bebouwing Horeca
Openbaar vervoer Tram (lijnen 4, 9 en 14)
Portaal  Portaalicoon   Amsterdam

Het Rembrandtplein is een plein in het centrum van Amsterdam, tussen de Reguliersbreestraat en de Amstelstraat. Het plein grenst aan het Thorbeckeplein. Ook de Reguliersdwarsstraat, de Korte Reguliersdwarsstraat, de Halvemaansteeg, de Bakkerstraat en de Utrechtsestraat komen uit op het plein.

Het Rembrandtplein behoort door de vele horecagelegenheden en terrasjes tot de bekendste uitgaansgebieden in Amsterdam. Max Tak componeerde hierover het liedje:

Onder de bomen van het plein,
daar kun je zo gelukkig zijn...

Geschiedenis[bewerken]

In 1655 werd bij de Reguliersbreestraat de Derde Regulierspoort gebouwd. Deze poort maakte deel uit van de stadsomwalling. Na de uitleg van de stad en de bouw van de Utrechtsepoort op het huidige Frederiksplein, werd de Regulierspoort overbodig. In 1668 werd de poort tot Boterwaag verbouwd en het plein eromheen Reguliersplein gedoopt. In 1669 werd de maandagmarkt voor zuivelproducten van de Dam naar het plein verplaatst en kreeg het plein de naam Botermarkt.

Close up van gietijzeren standbeeld van Rembrandt uit 1852 door Louis Royer

In 1852 onthulde Koning Willem III op het plein een door Louis Royer ontworpen gietijzeren standbeeld van Rembrandt.Het is het oudste nog bestaande standbeeld in Amsterdam en werd gegoten in een stuk.[1] In 1876 werd de naam Botermarkt gewijzigd in Rembrandtplein. Veel Amsterdammers spreken over het "Rembrandtsplein" met een tussen-s. Hoewel taalkundig misschien incorrect, stond deze naam tot 1985 ook op de straatnaamborden.

In 1924 is het plein grondig heringedeeld, waarbij onder andere het beeld van Rembrandt van plaats is veranderd en een nieuwe sokkel heeft gekregen.

Het vermaarde, op het Parijse voorbeeld geïnspireerde, café Mille Colonnes, was tussen 1879 en 1929 gevestigd aan het Rembrandtplein 11-15. In Heck's Victoria's Lunchroom, dat later op deze plaats de deuren opende, werd het amusement verzorgd door een groot orkest en populaire vocalisten. Tussen 1966 en 1986 zat hier de bioscoop Het Rembrandtpleintheater. Sinds 1987 biedt het plaats aan de discotheek Escape. Daarnaast, aan het Rembrandtplein 17, ligt het in 1898 door Gerrit van Arkel ontworpen Café Royal De Kroon.

Rembrandtplein, hoek Reguliersbreestraat - Halvemaansteeg; 2007.
Beeldengroep 'De Nachtwacht'; 2006.
Uitzicht op het Rembrandtplein vanaf 'The Bank'; 2010.

Aan het Rembrandtplein 19 lag het Rembrandt Theater. Het gebouw, met de door twee torens geflankeerde gevel, werd in 1902 ontworpen door de architecten Evert Breman en Willem Molenbroek. Oorspronkelijk gebouwd als variété- en operettetheater was het vanaf 1919 in gebruik als bioscooptheater, waar vooral de Duitse UFA-operettefilms veel succes oogstten. In 1943 brandde het af als gevolg van een door het verzet geplaatste brandbom. Na de brand exploiteerde Kees Manders hier enige tijd een dancing/theater waar onder meer Rika Jansen en het Shaffy Chantant optraden. In de jaren 1970 verrees hier het huidige Caransa Hotel.

Het revue-café Saint-Germain-des-Prés aan de westzijde van het plein werd tussen 1953 en 1962 vooral bekend door de als "Dorus" optredende Tom Manders. Het café 't Hof van Holland, Rembrandtplein 5, was jarenlang het podium voor de vertolkers van het Amsterdamse levenslied. Op de hoek van de Utrechtsestraat presenteerde de Joodse humorist Max Tailleur tussen 1952 en 1966 zijn cabaret De Doofpot.

Het grootste gebouw aan het plein is het vroegere hoofdkantoor van de voormalige Amsterdamsche Bank (later de ABN AMRO-bank). Het pand, Rembrandtplein 47, staat op de plek van een voormalig bejaardenhuis, gesticht door Josephus Augustinus Brentano. De nieuwbouw kwam tot stand tussen 1926 en 1932 naar een plan van H.P. Berlage en B.J. en W.B. Ouëndag. Het aangrenzende Centraal Theater in de Amstelstraat moest later plaatsmaken voor een uitbreiding. Sinds het vertrek naar het nieuwe ex-hoofdkantoor van de bank aan de Zuidas werd gezocht naar een nieuwe bestemming voor dit pand. In 2011 kwam een renovatie gereed, waarna het gebouw onder de naam 'The Bank' onderdak biedt aan winkels en restaurants op de begane grond en kantoorruimten op de etages.

De dichter Willem Kloos werd op 6 mei 1859 geboren als zoon van de kleermaker Johannes Kloos in een pand op het Rembrandtplein dat nu verdwenen is.

Moord op het echtpaar Pisuisse[bewerken]

De Schiller Bar van het in 1892 door G.L. Schiller geopende café-restaurant-hotel Schiller, Rembrandtplein 26-36, was voor de Tweede Wereldoorlog de ontmoetingsplaats van de artiesten en de beau monde van die dagen. Na een diner in Café Schiller werden op 26 november 1927 de bekende cabaretier, tevens de eerste oorlogsverslaggever van Nederland, Jean-Louis Pisuisse, en zijn vrouw Jenny Gilliams, in het plantsoen achter het standbeeld van Rembrandt, doodgeschoten. De moordenaar, een jaloerse ex-minnaar, pleegde vervolgens zelfmoord.

Herinrichting (2009)[bewerken]

Bij herinrichting van het plein in 2009 verdween veel van de beplanting waardoor het plein een ruimer en overzichtelijker aanzien kreeg. Rembrandts standbeeld werd verplaatst en kijkt sindsdien in een andere richting (naar het westen). Er kwam een waterpartij en een dozijn lichtmasten, die bij calamiteiten een fel wit licht kunnen verspreiden. Over de vraag of de 22 bronzen figuren, die door de Russische kunstenaars Alexander Taratynov en Mikhail Dronov naar voorbeeld van Rembrandts schilderij De Nachtwacht werden gemaakt, aan de nieuwe indeling worden toegevoegd werd onderhandeld. Na drie jaar afwezigheid keerde de beeldengroep in december 2012 weer terug bij het standbeeld van Rembrandt.

Openbaar vervoer[bewerken]

Tramlijn 14 op het Rembrandtplein.

De tramlijnen 4, 9 en 14 hebben een halte op het Rembrandtplein.

Zie ook[bewerken]

Appendix[bewerken]

  1. "Buiten in Beeld, Rembrandt", buiteninbeeld.nl, 10 februari 2013