Vaud (kanton)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vaud
Kanton in Zwitserland Vlag van Zwitserland
Vlag Wapen van Vaud
(Details)
Kaart van Vaud
Algemeen
Oppervlakte 3213 km²
Inwoners (31-12-2013) 743.317 (198 inw/km²)
Hoofdplaats Lausanne
Politiek
Lid Zwitsers Eedgenootschap sinds 1803
Overig
Afkorting/kenteken VD
Talen Frans
Website Kanton Vaud
Detailkaart
Districten van kanton Vaud
Districten van kanton Vaud
Portaal  Portaalicoon   Zwitserland

Vaud (Duits: Waadt; Frans en Italiaans: Vaud; Reto-Romaans Vad; Nederlands ook wel Waadland[1] of Waadtland[2]) is een kanton in het westen van Zwitserland.

Geschiedenis[bewerken]

In de prehistorie werd de regio rondom het meer van Genève al bewoond door de Helvetii. In 58 v.Chr. werd het veroverd door Julius Caesar en sinds deze tijd door de Romeinen beheerst. Viviscus (Vevey) en Lausonium/Lausonna (Lausanne) en meerdere andere plaatsen in Vaud zijn door de Romeinen gesticht.

Sporen uit deze tijd kan men vooral vinden in Avenches en omgeving. Aventicum (Avenches) was onder keizer Vespasianus een kolonie.

Van de 2e tot de 4e eeuw werden de Romeinen door de Germanen verdreven. Maar al in de 5e eeuw veroverden de Bourgondiërs Vaud. In 888 werd het land door de Karolingers overgenomen. In 1032 werden ze gevolgd door de Zähringers. In 1218 dan werd het veroverd door Savoye en was Vaud bijna zo gevormd zoals het nu is.

Vanaf 1536 werd Vaud een vazalstaat van kanton Bern en zette de reformatie zich hier door. Het prinsbisdom Lausanne werd ingelijfd.

In januari 1798, in het jaar toen de kantons van het Zwitsers Eedgenootschap door Napoleon veroverd werden, vond er gelijktijdig in Vaud een kleine revolutie plaats. De Berner overheersers werden weggestuurd en de République Lémanique uitgeroepen, hetgeen nog altijd op 24 januari wordt gevierd met "Bernerplatte", een zuurkoolgerecht met verschillende soorten worst en spek. Echter al in april 1798 werd door Napoleon het Canton du Léman uit Vaud en het kanton Genève gevormd als onderdeel van de centralistische Helvetische Republiek. In 1803 werd Vaud dan door Napoleon samen met de kantons Thurgau, Sankt Gallen, Aargau, Graubünden en Ticino zelfstandig gemaakt en volwaardig lid van het nieuw gevormde Zwitserse Eedgenootschap, dat de mislukte Helvetische Republiek opvolgde.

In de Sonderbundsoorlog van 1847 was Vaud op de hand van de tegenstanders van de katholieke beweging.

Geografie[bewerken]

Het kanton Vaud ligt in Romandië. Een lang gedeelte van de grens van het kanton ligt aan het meer van Genève en het meer van Neuchâtel. In het noordwesten grenst het kanton aan de Franse departementen Ain, Jura en Doubs, in het zuidwesten aan Genève, in het zuidoosten aan Wallis, in het oosten aan kantons Fribourg en Bern en in het noordoosten aan Neuchâtel. In het midden van het meer van Genève grenst het aan Frankrijk, het departement Haute-Savoie.

Het noordoosten van Vaud bevindt zich in de Jura, het zuidwesten in de Alpen en de rest in het Middenland.

In het noordoosten bevindt het district Avenches zich als enclave in het kanton Fribourg. Maar daarvoor bezit Fribourg drie enclaves in Vaud. Genève heeft ook een enclave in het zuidwesten van Vaud, genaamd Céligny.

In Vaud ligt de Vanil Noir die de hoogste berg is van de Fribourger Alpen.

Economie[bewerken]

In de hoofdstad Lausanne bevindt zich het economische centrum van Vaud. Rondom de hoofdstad bevindt zich de meeste industrie. De dienstensector is in de hoofdstad zelf (72% van de economische activiteit). In Lausanne bevindt zich de EPFL, École Polytechnique Fédérale de Lausanne, (een technische universiteit) en de UNIL (Université de Lausanne) met samen meer dan 20.000 studenten. Ook bevindt zich hier de duurste en meest gerenommeerde MBA-opleiding van Zwitserland. Ook de hogere Hotelschool van Lausanne behoort tot de wereldtop. De EPFL is samen met de ETH in Zürich elk jaar weer een van de beste technische universiteiten in de wereld.

Na Wallis is Vaud de tweede in wijnproductie in Zwitserland. De meeste wijn in Vaud is witte wijn en de druiven hiervoor groeien op de heuvelhellingen rondom het meer van Genève. Hierbuiten kan je de agrarische sector aantreffen, zoals suiker bij Orbe en tabak in de omgeving van Broye. Vruchten vindt men aan de voet van de Jura. In Bex is een zoutmijn.

Demografie[bewerken]

Taal[bewerken]

Moedertaal (2000):

27,4% van de bevolking van het kanton heeft geen Zwitsers paspoort (dec. 2003).

Religie[bewerken]

Taartdiagram 2000.

Cijfers 2000:

Cijfers 2010:[3]

Plaatsen en gebieden[bewerken]

Steden met meer dan 10.000 inwoners (2002)

Toerisme[bewerken]

Het toerisme contreert zich rondom het meer van Genève en het meer van Neuchâtel. Montreux is bijvoorbeeld een bekende stad, waar veel te doen is.

Mooie stadcentra vindt men in Avenches met resten uit de Romeinse tijd en in Payerne met een middeleeuws kasteel.

Yverdon was een van de steden die de Expo.02 georganiseerd hebben.

Natuur[bewerken]

Bijzondere dieren zijn de lynx en de wolf.

Districten[bewerken]

Vaud is opgedeeld in 19 districten. In tegenstelling tot andere kantons worden de districten weer opgedeeld in cirkels. De cirkels bestaan dan uit gemeentes. Vanaf 1 januari 2008 werden de cirkels afgeschaft en werden de districten herverdeeld.

Districten tot en met 2007[bewerken]

Districten vanaf 2008[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Willem Balke e.a., "Johannes Calvijn", Zijn leven, zijn werk (Kampen 2009).
  2. Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Vaud". Microsoft Corporation/Het Spectrum.
  3. (de) Ein Fünftel der Bewohnerinnen und Bewohner ist konfessionslos. Strukturerhebung der eidgenössischen Volkszählung 2010. Bondsbureau voor de Statistiek (19 juni 2012) Geraadpleegd op 13 juli 2014