1810-1819

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

De jaren 1810-1819 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 19e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen[bewerken]

Natuurfenomeen[bewerken]

Coalitieoorlogen[bewerken]

Nederlanden[bewerken]

Willem I landt in Scheveningen (1813)

Scandinavië[bewerken]

Osmaanse Rijk[bewerken]

Noord-Amerika[bewerken]

Latijns-Amerika[bewerken]

Wereldhandel en kolonies[bewerken]

Centraal-Azië[bewerken]

Wetenschap en technologie[bewerken]

  • 1811-1813 : Opkomst van het luddisme. De luddieten saboteren in fabrieken en vernielen de machines. Het Engelse leger wordt ingezet om fabrieken te bewaken en de luddieten te bestrijden. Nieuwe wetten bepalen strenge straffen voor industriële sabotage.
  • De houtvester Karl von Drais knutselt in zijn vrije tijd nieuwe voertuigen in elkaar. Tijdens het Congres van Wenen in 1814 demonstreert hij een wagentje dat door menskracht wordt voortbewogen: de draisine. In 1817 heeft hij zijn loopfiets klaar.
  • 1819 - Uitvinding van het zogenaamde 'nachtschrift' door de Franse artillerieofficier Charles Barbier, voor nachtelijke communicatie door het leger in oorlogstijd. Zie ook Braille.
  • 1819 - De Savannah steekt als eerste schip met een stoommachine de Atlantische Oceaan over, echter het grootste deel van de route wordt zeilend afgelegd.
  • In 1815 publiceert de Engelse landmeter William Smith de eerste geologische kaart van Groot-Brittannië. Hij heeft ontdekt dat door gebruik te maken van verschillende kleuren geologische lagen op een kaart kunnen worden aangegeven. In 1817 komt hij met een geologisch oost-westprofiel door Engeland en Wales, van Londen tot de Snowdon. Hij wordt geboycot door de (adellijke) leden van de Royal Society, die zijn resultaten zonder bronvermelding onder eigen naam publiceren. Smith wordt failliet verklaard en zit tot 1819 in de gevangenis.
  • De Fransman Jean-Baptiste de Lamarck is de eerste die sterk onderscheid maakt in gewervelde en ongewervelde dieren. Zijn hoofdwerk: Animaux sans Vertèbres (1815-1822). Hij is ook de eerste die het woord "biologie" gebruikt.

Kunst en cultuur[bewerken]

Ludwig van Beethoven
  • 1811 : Regency. Koning George III wordt buiten staat van regeren verklaard. Kroonprins George wordt regent. Een nieuwe modetrend vindt plaats.
  • 1817 - Raffles publiceert standaardwerk The history of Java.
  • 1818 - Ludwig van Beethoven geeft zijn Hammerklaviersonate uit (nr. 29 opus 106).
  • De gebroeders Grimm beginnen met het verzamelen en uitgeven van Duitse volkssprookjes. Ze worden daarbij geholpen door een legertje van vrijwillige veldwerkers.
  • E.T.A. Hoffmann schrijft de Vertellingen die later componisten als Jacques Offenbach zullen inspireren.