Landdekenaat Susteren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kaart van het landdekenaat Susteren

Het landdekenaat Susteren maakte tot 1801 deel uit van het bisdom Luik. Het omvatte het merendeel van de parochies in midden en Zuid-Limburg. Aan het hoofd van het landdekenaat stond de landdeken.

Geschiedenis tot 1561[bewerken]

Tot 1561 was Susteren een van de zeven landdekenaten in het aartsdiakonaat Kempenland. Dit aartsdiakonaat was een van de acht aartsdiakenaten in het bisdom Luik. Het landdekenaat Susteren is waarschijnlijk ontstaan in de 9e eeuw. De grenzen van het landdekenaat komen overeen met de grenzen van het graafschap Masau subterior de ista parte est zoals die in het verdrag van Meerssen van 870 zijn vastgelegd.

De kerken en kapellen die onderdeel waren van het landdekenaat Susteren waren onderverdeeld in drie rangen: de hele kerken, de halve kerken en de kwartkapellen. Deze indeling hing samen met het geld dat men aan de bisschop en de aartsdiaken moest afdragen als teken van onderdanigheid. De aartsdiaken had het recht om pastoors en rectoren aan te stellen in de hele en halve kerken. De landdeken mocht dit voor de kwartkapellen.

Hieronder volgt een lijst van kerken en kapellen die deel uitmaakten van het landdekenaat.

hele kerk halve kerk kwartkapel
Beek* Braunsrath Amstenrade*
Born/Buchten Guttecoven Berchem*
Breberen Hillensberg Berg aan de Maas
Dremmen Holtum Bingelrade*
Echt* Klimmen* Birgden
Elsloo Limbricht Broeksittard
Gangelt Merkelbeek* Etzenrade*
Geilenkirchen Millen Grevenbicht
Geleen* Oirsbeek* Havert
Geulle* Roermond* Höngen
Heerlen* Roosteren* Kraudorf
Heinsberg Spaubeek* Linne*
Herten Stein Marienberg
Hulsberg* Urmond Montfort
Meerssen* Wijnandsrade* Munstergeleen
Nieuwstadt* Papenmunster*
Nuth* Randerath
Obbicht Saeffelen
Papenhoven Schinveld*
Schinnen* Sint Odiliënberg*
Sittard Stevensweert*
Süsterseel Susteren
Voerendaal* Teveren
Waldfeucht Utterath
Waldenrath

De kerken en kapellen die met een * gemerkt zijn vallen na 1561 onder het bisdom Roermond.

Geschiedenis vanaf 1561[bewerken]

Op 12 mei 1559 wordt het bisdom Roermond opgericht. Twee jaar later, in 1561, wordt met een pauselijke bulle het nieuw opgerichte bisdom omschreven. Het landdekenaat Susteren moet veel parochies afstaan aan het nieuw opgerichte bisdom Roermond. In het bovenstaande overzicht zijn de parochies die Susteren moest afstaan aan Roermond gemerkt met een *. Met het concordaat van 15 juli 1801 werden onder andere het bisdom Luik en het landdekenaat Susteren opgeheven.

Lijst van landdekens van het landdekenaat Susteren[bewerken]

De landdeken stond aan het hoofd van en werd gekozen door het landdekenale kapittel. Dit kapittel bestond uit alle pastoors of hun plaatsvervangers van het landdekenaat. Het landdekenale kapittel kwam twee maal per jaar samen. Hieronder volgt de lijst van landdekens tot de opheffing van het landdekenaat in 1801.

jaar van vermelding naam pastoor van
1144 Walthelmus
1165 Herewigus
1170 Rutger
1201 Ericus Roosteren
1218-1234 Johannes Linne
1242  ? Heinsberg
1255 Walthelmus
1267-1291 Anselmus Heinsberg
1307-1311 Godeschalcus
1348 Henricus
1361 Ruthgerus
1419-1437 Hubertus de Berghe Limbricht
1437-1445 Henricus Jegher Papenhoven
1457-1481 Joannes Lupo (Wolfs) Buchten/Born
1515 Henricus ex Palude
1522 Arnoldus de Bruxken Bingelrade
1528-1545 Henricus de Werpen Buchten/Born
1546-1558 Joannes Bruxken Papenhoven
1558-1563 Paulus Chimarrhaeus Sittard
1574-1599 Petrus Tesschenmacher Millen
1599-1621 Franciscus Agricola Sittard
1621-1623 Godefridus Ganderheiden Millen
1623-1651 Fredericus Adolphus Reuter Sittard
1651-1671 Joannes Broccarts Susteren
1671-1680 Petrus Gerstman Waldfeucht
1680-1690 Joannes Arnoldus Gadet Heinsberg
1690-1700 Conrades ab Eijck Waldfeucht
1700-1728 Joannes Petrus Kiesgen Sittard
1728-1751 Joannes Ruthgerus Ervens Waldfeucht
1751-1767 Joannes Petrus Franciscus de Heusch Heinsberg
1768-1787 Stephanus Henricus Gripekoven Susteren
1788-1796 Joannes Petrus Peil Millen
1796-1801 Carolus Fredericus Melchior Pingen Havert

Literatuur[bewerken]

  • Jos. Habets - Bijdragen tot de geschiedenis van de voormalige stad Susteren en van de adellijke vrouwenabdij Sint-Salvator aldaar - in Publications de la Societe Historique et Archeologique dans le Duché de Limbourg (1869).
  • A.M.P.P. Janssen - Visitaties van het landdekenaat Susteren in de 17e eeuw (1988)