Space Launch System

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Conceptillustratie van een SLS block I kort na het begin van de lancering

Het Space Launch System (SLS), letterlijk "ruimtelanceersysteem", is een serie toekomstige Amerikaanse draagraketten voor lanceringen van zowel zware vrachtladingen als bemande ruimtevaartmissies naar andere planeten, manen en planetoïden. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA kondigde op 14 september 2011 aan dat het de keuze had gemaakt voor het SLS om na afronding van het Spaceshuttleprogramma Ruimte Exploratie Missies uit te voeren. De eerste vlucht staat voor 2018 gepland.

Een aantal elementen van de Spaceshuttle en andere bestaande raketten kan na aanpassing hergebruikt worden, waaronder de RS-25-hoofdmotoren (vier stuks bij de eerste vlucht), de RL10-motor van de Delta IV voor de tweede trap en onderdelen van de twee extra SRM-draagraketten (de SRMs van het SLS zullen 20% groter zijn dan die van de Spaceshuttle). Hierdoor zal de ontwikkeltijd naar verwachting veel korter zijn dan voor de Ares V van het geannuleerde Project Constellation. Ook onderdelen van Project Constellation kunnen worden hergebruikt in het SLS. De bemanningsmodule Orion van Project Constellation wordt doorontwikkeld onder de naam Orion Multi-Purpose Crew Vehicle (MPCV) en kan door het SLS gelanceerd worden voor missies naar andere planeten en andere hemellichamen.[1]

Het SLS is ontworpen als zeer zwaar lanceervaartuig (super heavy lift-klasse). De eerste versie, 97,5 meter hoog, zal tot 70 ton vracht naar de ruimte kunnen brengen. Deze kan verder ontwikkeld worden tot grotere versies met een capaciteit van 130 ton vracht. Ter vergelijking: de Spaceshuttles konden maar zo'n 25 ton vracht aan.[2] En hoewel het SLS qua tijdspanne een opvolger van de Spaceshuttle is, is het qua functionaliteit een opvolger van de Saturnus V.

De eerste versie met 70 ton liftcapaciteit voor EM-1 en EM-2 en geplande upgrades voor krachtiger uitvoeringen van het Space Launch System voor latere missies.

Geschiedenis[bewerken]

NASA verwachtte tot 2014 jaarlijks zo'n 3 miljard dollar aan het project te besteden. Tot 2017 zal volgens NASA in totaal rond 18 miljard dollar aan het project besteed worden. [3]

Anno 2015 is lanceerplaats 39b van het Kennedy Space Center aangepast voor gebruik met mobiele lanceertorens, waaronder die van het SLS. Het aangepaste mobiele lanceerplatform, waarop de lanceertoren staat, staat eveneens klaar om op één van de gereviseerde en aangepaste Crawler-transporters, die eerder de Spaceshuttles en Saturnraketten van het Vehicle Assembly Building (VAB) naar de lanceerplaats brachten, te kunnen worden geplaatst. Het VAB zelf is ook aan restauratie en aanpassing onderhevig.

Testen[bewerken]

QM-1 de eerste horizontale test van de vijf segmenten tellende SRMs, de Side-Boosters van het SLS

Op 11 maart 2015 testte Orbital ATK voor het eerst de opgewaardeerde Solid Rocket Motor (SRM), de krachtigste raketmotor ooit. Tijdens deze statische horizontale test, genaamd QM-1 (QM staat voor Qualificatietest Milestone), ontbrandde de raket en blies gedurende twee minuten vuur uit. De uitlaat was zo heet dat de zandgrond achter de raket in glas veranderde. Op 28 juni 2016 volgde een soortgelijke qualificatietest, QM-2, waarbij de SRM bij andere weersomstandigheden getest werd.

In de zomer en herfst van 2015 testte Aerojet-Rocketdyne de verbeterde RS-25 hoofdmotoren. In het voorjaar van 2016 is na nog wat aangepast te hebben begonnen met eenzelfde serie tests.

Na een kritische ontwerp-evaluatie werd in oktober 2015 het eindontwerp voor SLS block I en het Orion Ruimteschip voor Exploration Mission 1 (EM-1) goedgekeurd en is de definitieve bouw begonnen. Ook is duidelijk geworden dat de raket grotendeels dezelfde roestbruine kleur zal hebben die men kent van de externe tank van de Space Shuttle.

Bouw[bewerken]

Op diverse plaatsen in de Verenigde Staten worden al onderdelen van de eerste SLS-raket gemaakt en/of getest. Hieronder zijn de aangepaste RS-25 motoren van Aerojet-Rocketdyne, de aangepaste Solid Rocket Boosters van Orbital ATK. De eerste en tweede trap van de raket wordenin NASA's Michau-constructiefabriek gebouwd. Boeing, dat ook het basisontwerp maakte, heeft daarbij de leiding. Ook de verbeterde Orion capsule voor EM-1 is anno februari 2016 in aanbouw.

Geplande missies[bewerken]

Missie EM-1 wordt in 2018 verwacht. EM-1 wordt een onbemande testvlucht rond de Maan uitgevoerd met het Orion-ruimteschip. Tevens zullen er dertien CubeSats meeliften op deze vlucht. Deze CubeSats, die tussen de Orion en de tweede trap zitten, zullen enige tijd na het loslaten van Orion worden losgelaten.[4]

EM-2 zou aanvankelijk de eerste bemande missie van SLS en Orion zijn en stond oorspronkelijk gepland voor 2021 maar in de zomer van 2015 zei NASA rekening te houden met vertraging tot 2023 als gevolg van te lage budgettering door de Amerikaanse overheid. Begin 2016 werd gespeculeerd dat EM-2 geen bemande Orion-missie maar een onbemande missie naar Jupiters maan Europa zou kunnen worden. NASA zou dan voor de eerste bemande vlucht (in dat geval EM-3) een krachtigere bovenste rakettrap kunnen ontwikkelen en bouwen.

Kritiek[bewerken]

Er is veel kritiek op het project. Zo is de ontwikkeling erg duur (70 miljard dollar totaal) en hoewel de republikeinse meerderheid in de Senaat het volledige budget heeft toegezegd (of erdoor gedrukt volgens sommigen), krijgen andere projecten van NASA waaronder het Commecial Crew development-programma niet genoeg geld met dure vertragingen als gevolg. Spottend wordt SLS ook wel Senate Launch System genoemd en dat het doel van SLS vooral het behouden van banen is. Daarnaast werken zowel SpaceX als Blue Origin anno 2016 aan goedkopere, commerciële en grotendeels herbruikbare raketten met een vergelijkbare capaciteit. Ook denken veel critici dat de opdracht en verantwoordelijkheid voor zo'n zware raket in 2011 beter aan één commerciële partij gegeven had kunnen worden in plaats van dat NASA het project zelf leidt en opdrachten verdeelt.

Wetenswaardigheden[bewerken]

  • De Solid Rocket Boosters van het SLS zijn de krachtigste raketmotoren ooit gebouwd.
  • De "core-stage" wordt de grootste rakettrap ooit gebouwd.

Afbeeldingen[bewerken]

Externe links[bewerken]