Stellingwerfs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Stellingwerfs taalgebied

Het Stellingwerfs (Stellingwarfs) is een Nedersaksische streektaal[1] die nog wordt gesproken in de gemeenten Oost- en Weststellingwerf (samen de Stellingwerven), Steenwijkerland en het aangrenzende deel van Drenthe (waar men de eigen streektaal ook wel Drents noemt). Uitzonderingen zijn de verhoudingsgewijs Friestalige dorpen Donkerbroek, Haulerwijk, Waskemeer, Ravenswoud, Haule en Appelscha (alle Ooststellingwerf) en het gebied rond het dorp Noordwolde, waar zich onder invloed van de Koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid een eigen streektaal ontwikkeld heeft, het koloniaals. Nu de streektaal minder gesproken wordt is het zichtbaar houden belangrijk om de streektaal te behouden. Om die reden krijgen sinds 2012 waterwegen in de Stellingwerven, na het Friese voorbeeld, een Stellingwerfse naam. Voorbeelden zijn Lende voor het riviertje Linde en Kuunder voor het riviertje de Kuinder (Fries: Tsjonger).

Kleine gemeenschappen zijn de laatste decennia ontsloten, dialecten hebben daardoor hun functie als omgangstaal verloren. Ethnologue classificeert het Stellingwerfs als een levende taal, maar doet geen schatting van het aantal sprekers. De SIL-code is stl en is opgenomen in ISO 639-3. Stellingwerfs behoort tot de Nedersaksische taalgroep, een groep van tien talen met onder andere het Plautdietsch, het Achterhoeks en het Twents.[2] De Nederlandse overheid heeft het Stellingwerfs in 1996 erkend als variant van het Nedersaksisch.[3]

De Stellingwerven ten zuiden van de Tjonger behoren samen met Het Bildt (Bildts), de meeste Friese steden (Stadsfries) en enkele Waddeneilanden Vlieland en Ameland tot de gebieden in Friesland waar vanouds weinig Fries wordt gesproken. Vanouds was de Tjonger de grens tussen Stellingwerfs en Fries taalgebied. De omgangstalige Friese naam 'Oertsjongersk' ('Overtjongers') voor het Stellingwerfs is daaraan ontleend. Ooststellingwerf is de enige formeel drietalige regio in Nederland. De gemeenten Oost- en Weststellingwerf zijn dominant Nederlandstalig. Het Fries en Stellingwerfs volgen op de tweede en derde plek.

Verhouding sprekers[bewerken | brontekst bewerken]

Hieronder staan tabellen van de verhouding van welke talen er gesproken worden in het gebied waar Stellingwerfs gesproken wordt. Op de periode 2007-2011 na in Weststellingwerf zijn de verhoudingen van welke talen er gesproken wordt ongeveer stabiel. De gemeente Steenwijkerland is inclusief het gebied waar Sallands wordt gesproken.

Taaltelling 2005[4]
Praten/lezen Weststellingwerf Ooststellingwerf Steenwijkerland
Het Stellingwerfs redelijk tot goed praten kunnen 64,6% 48,9% 67,4%
Het Stellingwerfs thuis inderdaad frequent praten 53,2% 29,5% 49,3%
Het Stellingwerfs lezen kunnen 77,2% 66,7% 77,9%
Het Stellingwerfs redelijk vaak lezen 52,3% 47,5% 41,7%
Quick-Scan 2007[5]
Thuistaal Weststellingwerf Ooststellingwerf
Stellingwerfs 29% 12%
Fries 18% 41%
Nederlands 53% 47%
Quick-Scan 2011[6]
Thuistaal Weststellingwerf Ooststellingwerf
Stellingwerfs 22% 11%
Fries 22% 39%
Nederlands 56% 50%
Quick-Scan 2015[7]
Thuistaal Weststellingwerf Ooststellingwerf
Stellingwerfs 20% 13%
Fries 24% 38%
Nederlands 53% 44%
Overig 3% 5%

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]