Tramlijn 1 (Haaglanden)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Lijn 1
Totale lengte20,5 km
Aangelegd doorHTM
Geopend
24 november 1905: Hollands Spoor – Bankaplein
Heropend
1 januari 1927: Frankenslag – Staatsspoor
11 juni 1945: Zuiderparklaan – Tournooiveld
22 mei 1966: Turfmarkt – Delft Station
2 oktober 1983: Scheveningen Noorderstrand – Turfmarkt
26 augustus 1994: Delft Station – Delft Tanthof (Abtswoudsepark)
Huidige statusIn gebruik
Aantal sporen2
MaterieelGelede Tram Lang
Tramdienst doorHTM
Lijn 1
uKBHFa Zwarte Pad
uHST Kurhaus
uABZgl tram 9
uHST Scheveningseslag/Beelden aan Zee
uHST Badhuiskade
uHST Keizerstraat
uHST Duinstraat
uHST Frankenslag
uHST World Forum
uHST Adriaan Goekooplaan
uHST Ary van der Spuyweg
uHST Vredespaleis
uHST Javastraat
uPSL Plein 1813
(Keerlus)
uHST Mauritskade
uHST Kneuterdijk
uABZg+l tram 15 en 16
uABZgr tram 16
uHST Centrum
BSicon uKRZt.svg
BSicon uABZg+l.svg
RandstadRail  3   4  en tram 2 en 6
tram 9 en 16
uHST Bierkade
uABZg+l tram 17
uABZgl+r tram 15
tram 11 en 12
uHST Station Hollands Spoor (NS)
uABZgr tram 9, 11 en 12
umKRZu Spoorlijn Amsterdam - Rotterdam
uHST Leeghwaterplein
uHST Oudemansstraat
uHST Lorentzplein
uABZgr tram 16 en 17
uBHF(L)g Broeksloot
uABZg+r tram 15
uBHF(R)f Broeksloot
uHST Herenstraat
uHST Hoornbrug
uABZgl tram 15
uHST Broekpolder
uHST ’s-Gravenmade
(Keerdriehoek)
uHST Vlietbrug
uHST Verffabriek
uABZg+l tram 19
uHST Brasserskade
uHST Nieuwe Plantage
uHST Prinsenhof
uHST Delft Station (NS)
(Eindpunt tram 19)
umKRZo Spoorlijn Amsterdam - Rotterdam
uHST Krakeelpolderweg
uHST Hovenpassage
uHST Martinus Nijhofflaan
uHST Diepenbrockstraat
uHST Van der Slootsingel
uHST Sadatweg
uHST Bikolaan
uHST Abtswoudsepark
uKBHFe Abtswoudsepark Keerlus

Tramlijn 1 van HTM is een tramlijn in de regio Haaglanden, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.

Route[bewerken]

De lijn verbindt de wijk Belgisch Park (Scheveningen Noorderstand) in stadsdeel Scheveningen via het Kurhaus, het Vredespaleis, het Plein 1813, het Binnenhof, door het centrum van Den Haag, langs het NS-station Hollands Spoor, door Rijswijk over de Hoornbrug, langs de Vliet, over de Reineveldbrug, door het centrum van Delft, langs het NS-station Delft, door de Delftse wijken Westerkwartier, Buitenhof met de wijk Tanthof in Delft-Zuid.

Van 1995 t/m 2001 werd een gedeelte van het traject ook bereden met het lijnnummer "1K", waarbij de "K" stond voor "Kort".

Geschiedenis[bewerken]

1866-1905[bewerken]

De latere route lijn 1 Den Haag – Delft heeft een lange voorgeschiedenis:

1905-1926[bewerken]

Motorwagen 80 op lijn 1 op de Korte Vijverberg; circa 1910.
  • 24 november 1905: Lijn 1 werd ingesteld op het traject Hollands Spoor – Plein – Bankaplein. Het traject werd overgenomen van de "gele lijn" (paardentramlijn A, die op dezelfde dag werd opgeheven. In het ontwerp-tramplan 1904 werd deze lijn nog aangeduid met de letter A.
  • 1 januari 1927: Lijn 1 werd vernummerd in lijn 17, die gelijktijdig werd verlengd naar de Stuwstraat.

1927-1958[bewerken]

  • 1 januari 1927: De tweede lijn 1 werd ingesteld op het traject StatenkwartierStaatsspoor. De route werd overgenomen van lijn A, die op dezelfde dag werd opgeheven.
  • 18 januari 1943: Het eindpunt Frankenslag in het Statenkwartier moest vervallen vanwege de door de Duitse bezetter geëiste aanleg van de Atlantikwall. De route in Den Haag-West werd vervangen door lijn 1 naar de Zuiderparklaan. Het traject Groot Hertoginnelaan – Zuiderparklaan werd overgenomen van de op dezelfde dag opgeheven lijn 14.
  • 17 november 1944: De dienst op alle Haagse tramlijnen werd gestaakt vanwege energieschaarste.
  • 11 juni 1945: Lijn 1 werd heropend op het traject Zuiderparklaan – Tournooiveld.
  • 27 juni 1945: Lijn 1 werd weer doorgetrokken naar het eindpunt Staatsspoor.
  • 1 mei 1948: Lijn 1 kwam terug in het Statenkwartier, op het oude eindpunt op de Frankenslag. Het traject Zuiderparklaan – Groot Hertoginnelaan werd tijdelijk weer overgenomen door lijn 14.
  • 14 mei 1948: Het eindpunt Frankenslag werd vervangen door het eindpunt Prins Mauritslaan.
  • 1 juni 1948: Lijn 15 nam het traject Zuiderparklaan – Groot Hertoginnelaan over en reed geheel via de eerder door lijn 1 bereden route Zuiderparklaan – Staatsspoor.
  • 25 mei 1958: Lijn 1 werd opgeheven. Het traject Prins Mauritslaan – Staatsspoor werd overgenomen door de op dezelfde dag ingestelde buslijn 1.

1966-heden[bewerken]

  • 22 mei 1966: De derde lijn 1 werd ingesteld op het traject Turfmarkt – Delft Station ter vervanging van de op dezelfde dag opgeheven lijn 37.
  • 12 september 1983: In verband met werkzaamheden aan de bovenleiding op de Hoornbrug werd lijn 1 op een gedeelte van het traject gedurende twee weken vervangen door buslijn 1.
  • 2 oktober 1983: Verlenging van het eindpunt Turfmarkt naar Scheveningen Noorderstrand (Zwarte Pad) via Den Haag Centraal, Koninginnegracht en Nieuwe Parklaan.
  • 26 augustus 1994: Verlenging van het eindpunt Delft station naar Delft Tanthof (Abtswoudsepark) in Delft-Zuid.
  • 13 juli 1995: Lijn 1 werd versterkt met "1K" op het traject Scheveningen Noorderstrand (Zwarte Pad) – Den Haag Centraal.
  • 30 mei 2001: In verband met werkzaamheden op de Haagweg (Rijswijk) en aan de Hoornbrug werd lijn 1 op een gedeelte van het traject tijdelijk vervangen door buslijn 1. Lijn "1K" werd opgeheven.
  • 3 september 2001: Lijn 1 ging weer rijden weer op het traject Scheveningen Noorderstrand (Zwarte Pad) – Delft Tanthof. Tevens werd vanaf deze datum door de tramtunnel bij station Hollands Spoor gereden.
  • 14 december 2003: Het traject van Scheveningen naar Den Haag centrum werd gewijzigd. De route Jurriaan Kokstraat – Scheveningseweg – Plein 1813 – Hofweg werd overgenomen van lijn 8, die op dezelfde dag werd opgeheven. Op het trajectdeel Nieuwe Parklaan – Koninginnegracht – Centraal Station – Kalvermarkt bleef lijn 9 rijden. Met deze trajectwijziging werd het overgrote deel van de route van de twee oudste Nederlandse paardentramlijnen samengebracht in het traject van lijn 1: de eerste lijn (Den Haag-Scheveningen), ingesteld in 1864 en de derde lijn (Den Haag-Delft), ingesteld in 1866.
  • 18 april 2011: Het eindpunt in Delft werd voor een periode van acht maanden ingekort tot station Delft, waar een keerdriehoek was aangelegd. De oorzaak was de aanleg van de Willem van Oranjetunnel in Delft. Tussen station Delft en het eindpunt in Tanthof werd het vervoer onderhouden door een tijdelijke buslijn onder het nummer 71.
  • 12 december 2011: Tramlijn 1 reed weer de volledige route tussen Station Delft en Delft Tanthof (Abtswoudsepark).
  • 28 april 2014: Lijn 1 reed een omleiding in beide richtingen vanwege werkzaamheden in het kader van OV van de toekomst op het Stationsplein en in de tramtunnel bij Station HS. Lijn 1 reed tussen Bierkade en Broeksloot de route van lijn 15 over de Rijswijkseweg waar een tijdelijke halte is voor Station HS ter hoogte van de Waldorpstraat. Deze omleiding duurde tot en met 25 mei 2014.
  • 20 april 2015: Lijn 1 reed een omleiding in beide richtingen vanwege werkzaamheden op het Spui, op de Spuibrug en op het Zieken. Lijn 1 reed tussen Station HS en Centrum via het Rijswijkseplein, Weteringplein, Centraal Station/Schedeldoekshaven en Kalvermarkt-Stadhuis in plaats van Bierkade. Deze omleiding duurde tot en met 1 juli 2016.
  • 13 december 2015: Halte Wateringsevest in Delft werd definitief opgeheven vanwege een herontwikkeling van Spoorzone Delft.
  • 1 juli 2017: Lijn 1 reed een omleiding in beide richtingen vanwege een herinrichting op het Stationsplein bij Station HS. Lijn 1 reed vanuit Scheveningen na het centrum via HS/Waldorpstraat, Goudriaankade, Van Musschenbroekstraat en Wenckebachstraat naar Rijswijk en vervolgens verder naar Delft. Deze omleiding duurde tot 29 januari 2018. Oorspronkelijk duurde de omleiding tot 17 december 2017, maar door onverwachte, extra werkzaamheden aan de bovenleidingsmasten en de funderingen op het tramviaduct werd de einddatum uitgesteld tot 29 januari 2018.
  • 27 augustus 2018: Lijn 1 werd ingekort tot het traject Delft-Gravenstraat omdat het traject en de haltes op de Scheveningseweg wegens werkzaamheden om deze geschikt te maken voor de inzet van Avenio's buiten dienst zijn gesteld. Een tijdelijke buslijn 61 rijdt over een afwijkende omleidingsroute van het Centraal Station naar Scheveningen en in de spits is er versterking van buslijn 31 tot het Vredespaleis. Dit zal naar verwachting tot februari 2019 duren.[2]

Toekomst[bewerken]

Lijn 1 is enige tijd een kandidaat (geweest) voor omzetting naar een lijn van RandstadRail. Om de verbinding Den Haag – Delft te versnellen en te verbeteren, en het bedrijvengebied Binckhorst te ontsluiten, zijn er plannen ontwikkeld om deze doelen te realiseren. Eerst was er sprake van dat tegelijkertijd met de aanleg van de Rotterdamsebaan (het zgn. Trekvliettracé) naast de tunnels voor autoverkeer een buis voor openbaar vervoer zou worden aangelegd. Dit is echter in de definitieve besluitvorming van de baan. In het najaar van 2012 gingen de betrokken overheden akkoord met een Rotterdamsebaan zonder openbaar railvervoer. In de loop der tijd waren drie varianten voor lijn 1 onderzocht:

  • De Broekslootkadevariant

Een tracé over de Hoornbrug en de Rijswijkse Haagweg, rechtsaf de Broekslootkade op, over/onder de Trekvliet, Jupiterkade, Binckhorstlaan naar CS/HS. De kosten hiervoor zijn op ongeveer €80.000.000,- geschat.

  • De Vlietzonemaaiveldvariant

Een tracé op maaiveld via de Vlietrand, met brug over de Vliet, door Voorburg-West, over Prinses Mariannelaan en Binckhorstlaan naar CS en HS. Deze route is sneller dan die via de Broeksloot; de kosten zijn geschat op €100.000.000,-

  • De Boortunnelvariant

Vanaf Ypenburg, via een boortunnel naast de Rotterdamsebaan naar de Binckhorst en verder naar het CS. Tegenover de vele voordelen van de boortunnel staan de nadelen van torenhoge investeringskosten die op €200.000.000,- geschat werden.

Onder andere door de hoge kosten van alle varianten en de gecompliceerde politieke, ruimtelijke, milieutechnische en bestuurlijke procedures staan al deze varianten in de koelkast. De verhoging van de Rijswijkse Hoornbrug staat wel op het bouwprogramma. Dit plan zal ervoor zorgen dat deze brug voor scheepvaart minder vaak moet worden geopend en dit versnelt de dienstuitvoering van lijn 1 (en 15) enigszins. De grootse Haagse bouwplannen – Structuurvisie Den Haag 2020 – met de Binckhorst – er een hoogwaardig woon-werkgebied met vele kantoren en 8000 woningen van maken – kwamen door de economische recessie vanaf 2010 geheel niet van de grond. De gemeente Den Haag heeft haar strategie van sturen op de Binckhorst veranderd en het Masterplan Binckhorst ingetrokken. De strategie in 2011 gewijzigd naar het stimuleren van (ondernemers)initiatief. Deze schaalverkleining van plannen maakt het realiseren van een railverbinding over en door de Binckhorst zeer klein.

Dienstregeling[bewerken]

Tramlijn 1 rijdt overdag iedere 10 minuten. 's Avonds, zaterdag-/zondagochtend is de frequentie lager, met een minimum van eens per 15 minuten.
In de ochtendspits (op werkdagen) rijdt tramlijn 1 twee extra ritten op het traject Station Den Haag HS – Scheveningen Noord.
In de middagspits (op werkdagen) rijdt tramlijn 1 twee extra ritten op het traject Scheveningen Noord – Station Den Haag HS.

Foto's[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]