Yves Chauvin

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nobelprijswinnaar  Yves Chauvin
10 oktober 193027 januari 2015
Afbeelding gewenst
Geboorteland België
Geboorteplaats Menen
Nobelprijs Scheikunde
Jaar 2005
Reden Voor de ontwikkeling van de metathesemethode in de organische syntheses.
Samen met Robert Grubbs
Richard Schrock
Voorganger(s) Aaron Ciechanover
Avram Hershko
Irwin Rose
Opvolger(s) Roger Kornberg
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Yves Chauvin (Menen (België), 10 oktober 1930Tours, 27 januari 2015) was een in België geboren Frans scheikundige. Hij heeft in 2005 de Nobelprijs voor chemie gekregen samen met de Amerikanen Robert Grubbs en Richard Schrock voor hun werk aan de ontwikkeling van de metathesemethode, die zich richt op de manier waarop chemische bindingen van koolstof tot stand komen en breken.

Biografie[bewerken]

Chauvin, zoon van een elektrotechnisch ingenieur, studeerde af aan de Lyon School van Industriële Chemie. In 1960 werd hij aangenomen bij Institute Français du Pétrole (IFP, Franse Petroleum Instituut) in Rueil-Malmaison bij Parijs, waar hij de vrije hand kreeg om onderzoek te doen. Na talrijke tests begin jaren zeventig verklaarde hij in detail wat metathese veroorzaakt, een chemische reactie die toegepast wordt in de biotechnologie, voedselindustrie en de fabricage van plastic materialen. In 1991 werd hij onderzoeksdirecteur bij het instituut en vier jaar later ging hij met pensioen. In 2005 werd hij lid van de Académie des sciences. Hij overleed begin 2015 op 84-jarige leeftijd.[1]

Werk[bewerken]

Metathese, dubbele omzetting in organische synthese, is een proces waarbij groepen atomen binnen moleculen van plaats wisselen op een wijze die vergelijkbaar is als een dans waarbij dansers voortdurend van partner ruilen. De reactie betreft het verbreken en opnieuw vormen van dubbele bindingen in koolstof gebaseerde moleculen onder invloed van een metalloïde katalysator.

Hoewel Chauvin aangaf welk type metaalverbindingen als katalysator gebruikt konden worden duurde het tot 1990 voordat de Amerikaanse scheikundige Richard Schrock de eerste efficiënte katalysator voor metathese ontwikkelde. Diens landgenoot Robert Grubbs ontwikkelde twee jaar later een luchtstabiele katalysator met nog betere resultaten.[2]

Voor dit werk ontving Chauvin samen met Schrock en Grubbs de Nobelprijs voor de Scheikunde. Aanvankelijk zei hij dat hij niet van plan was de prijs op te halen. Zijn ontdekking deed hij 35 jaar eerder. Hij zei dat hij de prijs alleen gekregen had dankzij het aanvullend werk van zijn Amerikaanse collega's. Uiteindelijk ging hij toch naar Stockholm en ontving er de prijs uit de handen van de koning van Zweden op 10 december 2005.

Andere verdiensten van Chauvin betrof een proces voor de dimerisatie van polypropyleen naar petroleum en een proces waarbij ethyleen wordt omgezet naar een vorm van butaan. Zijn zoon, de scheikundige Remi Chauvin, voerde in navolging van zijn vader uitgebreid onderzoek uit naar alkyne-metathese.

Externe links[bewerken]