Anime

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
onderdeel van een serie over
Anime en Manga

Anime eye.svg

Anime

Geschiedenis van Anime · Industrie · Internationale markt · Regisseurs · Original Net Animation · Original Video Animation · Fansub · Fandub · Bedrijven

Manga

Geschiedenis van Manga · Industrie · Internationale markt · Mangaka (lijst) · Dojinshi · Scanlatie · Uitgeverijen

Algemeen

Omake · Terminologie · Iconografie

Demografische groepen

Kodomo · Shonen · Shojo · Seinen · Josei

Genres

Ecchi · Harem · Hentai · Maho shojo · Mecha · Yaoi · Yuri

Fandom

Conventies (lijst) · Clubs · Cosplay · Anime Music Video · Otaku · Yaoi Fandom

Wikipe-tan

Anime (アニメ, [ɑnimɛ]? Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg) of [ɑnime]?) is de Japanse afkorting voor animēshon (アニメーション, leenwoord van het Engelse "animation") [1][2]. Buiten Japan wordt dit woord gebruikt om Japanse tekenfilms en animatiefilms aan te duiden. Binnen Japan wordt het woord gebruikt om alle soorten animatiefilms en tekenfilms, zowel binnen- als buitenlandse, aan te duiden.

Traditioneel werden de animaties met de hand getekend, maar tegenwoordig wordt het merendeel geproduceerd via digitale animatietechnieken. Anime wordt gebruikt in televisieseries, films, video's, computerspellen, reclame en internetuitgaven (ONA) en vertegenwoordigt de meeste, of zelfs alle, genres van fictie. De thema's binnen anime zijn vaak gericht op een ouder publiek.

Hoewel de vroegst bekende Japanse animatie uit 1917 komt en vele originele Japanse tekenfilms werden geproduceerd in de opvolgende decennia, werd de karakteristieke stijl waarom anime bekend is pas in de jaren zestig van de vorige eeuw ontwikkeld, een goed voorbeeld hiervan is het werk van Osamu Tezuka, en kwam het pas in de jaren tachtig in opkomst buiten Japan.

De opkomst van anime en manga zijn hecht aan elkaar verbonden dankzij het feit dat een populaire manga of anime vaak wordt overgezet naar het andere medium en daar tevens populair wordt.

Definitie[bewerken]

Anime is een vorm van geanimeerde kunst, dat alle genres gevonden in cinema bevat, maar het kan ten onrechte worden aangemerkt als een genre.[3]

Etymologie[bewerken]

Logo WikiWoordenboek
Zoek anime op in het WikiWoordenboek.

Anime (アニメ, [ɑnimɛ]? Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg) of [ɑnime]?) is de Japanse afkorting voor animēshon (アニメーション, [ɑnimeʃɔɳ]? leenwoord van het Engelse "animation"). De term animēshon (アニメーション) werd oorspronkelijk alleen gebruikt door Japanse filmregisseurs, in de rest van Japan werd voornamelijk manga eiga (漫画映画, manga films)[4] en doga (动画, bewegende beelden) gebruikt. De term doga is door Masaoka Kenzo geïntroduceerd. Toen Astro Boy, de eerste anime-televisieserie, werd het aangeduid met de term Terebi-manga (テレビマンガ, televisie manga) omdat veel van de scenes gebaseerd waren op de manga. De term anime (アニメ) werd voor het eerst gebruikt in het tijdschrift Kogata Eiga (小型映画)[5] in 1965. In 1975 werd Nippon Animation opgericht, wiens naam het woord animation bevat. In 1978 begonnen het tijdschrift Animage en verschillende andere kranten de term anime te gebruiken voor algemeen gebruik in plaats van Terebi-manga en doga. doga wordt tegenwoordig weer gebruikt om bewegende beelden, niet noodzakelijk anime, aan te duiden.

Een andere theorie over de oorsprong van het woord is dat het is ontstaan uit het Franse dessin animé (geanimeerde tekening).[4][2]. Deze theorie is mogelijk ontstaan uit het feit dat de populariteit van anime in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw binnen Frankrijk een explosieve groei doormaakte die tot een aantal Frans-Japanse co-producties leed. [6]. Dit is echter onwaarschijnlijk aangezien in Japan de termen animēshon en anime door elkaar heen gebruikt worden. De kortere vorm wordt wel veel vaker gebruikt.

Synoniemen[bewerken]

In Japan kan "manga" naar zowel animatie als strips refereren. Buiten Japan heeft "manga" een strakkere betekenis van "Japanse strips". De term "ani-manga" wordt gebruikt om te verwijzen naar strips die geproduceerd worden met gebruik van animatiecellen. [7] In de Verenigde Staten was er gedurende de jaren 1970 tot eind jaren 1980 ook de term Japanimation (een samentrekking van Japan en Animation)[8]. Deze term is sindsdien in onbruik geraakt en wordt bijna uitsluitend alleen nog in historische context gebruikt.[8]

Woordgebruik[bewerken]

Buiten Japan wordt anime gebruikt om Japanse tekenfilms en animatiefilms aan te duiden. Binnen Japan wordt het woord gebruikt om alle soorten animatiefilms en tekenfilms, zowel binnen- als buitenlandse, aan te duiden[9]. Het woord wordt tevens gebruikt om de stijl van animatie die ontwikkeld is in Japan en typerend is voor anime aan te duiden. Engelstalige woordenboeken defineren anime als "een Japanse stijl van bewegende beelden animaties" of "een stijl van animatie die ontwikkeld is in Japan"[10][11].

In 1987 verklaarde Hayao Miyazaki dat hij de afkorting "Anime" verachtte omdat het voor hem de verwoesting van de Japanse animatie-industrie vertegenwoordigt. Een verwoesting die hij gelijkstelde met animatoren die motivatie ontbreekt en massa geproduceerde, overdreven uitbeeldende producten die afhankelijk zijn van vaste iconografie voor gezichtsuitdrukkingen en langdurige en overdreven actiescènes met een gebrek aan diepgang en verfijning omdat ze niet proberen om emotie of gedachtes over te brengen. [12]

Niet-Japanse werken die gebruik maken van de typische animestijl worden vaak animaties beïnvloed door anime genoemd. Het is niet ongebruikelijk dat een kijker die niet bekend is met de oorsprong van de serie zich vergist en de animatie simpelweg anime noemt. Een aantal voorbeelden hiervan zijn Ōban Star-Racers en Avatar: The Last Airbender.

In het Westen functioneert anime als stofnaam (bijv: "Kijk je anime?" of "Hoeveel anime heb je verzameld?" of "De anime Hellsing verschilt sterk van de film Helsing). In het Nederlands kan zowel anime als anime's worden gebruikt als meervoud voor een Japanse animatie.

Genres[bewerken]

Anime worden vaak ingedeeld naar doelgroep, zoals kodomo (voor kinderen), shojo (meisjes), shounen (jongens) en een breed scala aan genres gericht op een volwassen publiek. Shoujo en shounen anime bevatten soms elementen die populair zijn kinderen van beide geslachten in een poging om een breder publiek aan te spreken. Volwassen anime kan een langzamer tempo of complexer plot bevatten dat meestal oninteressant is voor een jonger publiek, en volwassen thema's en situaties bevatten. Een subset van de volwassen anime vertoont pornografische elementen die in Japan als "R18" worden gekenmerkt, internationaal worden deze aangemerkt als hentai (Japans voor "pervers"). Daarentegen, een verscheiden aantal anime sub-genres die voorkomen in alle demografische groepen, met de uitzondering van Kodomo, bevatten ecchi, seksuele thema's of ondertonen zonder dat er geslachtsgemeenschap word afgebeeld. Een voorbeeld hiervan zijn de comedy en harem genres; door de populariteit bij adolescente en volwassen animefans, wordt het toevoegen van ecchi in zulke genres gezien als een vorm van fanservice.[13][14]

De indeling van genres bij anime is anders dan bij andere vormen van animatie en leent zich niet voor simpele identificatie door middel van een enkel genre.[3] Gilles Poitras vergeleek het kenmerken van Mobile Suit Gundam 0080: War in the Pocket, en de complexe uitbeelding van oorlog die daarin voorkomt, als een "giant robot" anime met het kenmerken van Oorlog en vrede als een "oorlogsroman".[3] Science fiction is een veel voorkomend genre binnen anime en komt voor in een aantal belangrijke historische werken zoals Astro Boy van Tezuka en Tetsujin 28-go van Yokoyama. Een belangrijk sub-genre van sciencefiction is mecha, waarbij de Gundam metaserie iconisch is.[3] Het diverse fantasy genre omvat werken op basis van Aziatische en westerse tradities en folklore; bijvoorbeeld het Japanse feodale sprookje InuYasha, en de uitbeelding van Scandinavische godinnen die naar Japan verhuizen om een computer met de naam Yggdrasil te onderhouden in Ah! My Goddess!.[3] Het overlappen van genres in anime komt ook veel voor, zoals een combinatie van fantasy en comedy in Dragon Half en het voorkomen van slapstick in het misdaadgenre in The Castle of Cagliostro.[3] Andere genres die in andere werken gevonden kunnen worden komen ook voor in anime.

Er zijn genres ontstaan die homoseksuele romantische relaties verkennen. Hoewel ze oorspronkelijk een pornografische betekenis hadden, zijn yaoi (mannelijke homoseksualiteit) en yuri (vrouwelijke homoseksualiteit) algemene termen die internationaal gebruikt worden om alle werken die een focus hebben op het thema of de ontwikkeling van homoseksuele romantische relaties. Voorafgaand aan 2000, werden homoseksuele personages meestal gebruikt voor komisch effect, hoewel sommige werken deze personages serieus of sympathiek afbeelden.[3]

Formaat[bewerken]

De eerste vorm van anime waren de commerciële producties in 1917 die vertoond werden als bioscoopvoorstellingen.[15] In het begin waren de animaties erg ruw en was er een live orkest vereist voor de muziek en de stemmen. Op 14 juli 1958 zond Nippon Television het korte filmpje Mole's Adventure uit, die daardoor de eerste anime in kleur is en de eerste anime op televisie.[16] Pas in de jaren '60 werden de eerste televisie-series uitgezonden. Sindsdien is het een populair medium.[3] Werken die direct op video worden uitgegeven worden "Original Video Animation" (OVA) of "Original Animation Video" (OAV) genoemd. OVA worden over het algemeen niet eerst uitgezonden of vertoond in de bioscoop voorafgaand aan een uitgave voor thuis.[3][17] De opkomst van het internet heeft ertoe geleid dat sommige animatoren hun werk online verspreiden in een formaat met de naam "Original Net Animation" (ONA).[18]

De uitgave voor thuisgebruik van anime werd populair in de jaren '80 toen de VHS en Laser Disc-formaten op de markt kwamen.[3] Het VHS NTSC-formaat dat zowel in de Verenigde Staten als in Japan wordt gebruikt wordt gezien als een belangrijke invloed op de stijgende populariteit van anime in de jaren '90.[3] De Laser Disc en VHS-formaten werden opgevolgd door het DVD-formaat die een aantal unieke voordelen had zoals meerdere ondertitelingen en talen op dezelfde disc.[3] Het DVD-formaat heeft echter ook een aantal nadelen door het gebruik van regiocodering die door de industrie wordt gebruikt om problemen op te lossen met piraterij, licenties en export.[3] Het Video CD-formaat (VCD) is populair geworden in Hong Kong en Taiwan, maar wordt maar weinig gebruikt in westerse landen en wordt over het algemeen geassocieerd met namaakkopieën.[3]

Ontwikkeling[bewerken]

De geschiedenis van anime start in het begin van de 20e eeuw, toen Japanse filmmakers experimenteerden met animatietechnieken die in het westen werden uitgeprobeerd. De eerste anime dateert uit 1907, duurt drie seconden en laat een jongetje zien dat de kanji "活動写真" opschrijft (katsudō shashin, "bewegende plaatjes") en de kijker begroet. Het succes van Walt Disney in de jaren dertig inspireerde Japanse filmmakers als Osamu Tezuka, hoewel de Japanse animaties uit die tijd nog niet meer waren dan bleke Disney-imitaties.

In de jaren vijftig werd manga populair in Japan, onder andere omdat in 1947 de censuur was afgeschaft. Dit leidde tot veel creativiteit en diverse stilistische innovaties. Manga is in Japan vanaf deze periode een algemeen medium voor alle leeftijden en is net zo normaal als de krant of een boek.

Hoewel Japan al anime begon te exporteren vanaf de jaren zestig, was het toen nog geen grote economische factor. Tijdens de jaren zeventig ontwikkelde de stroming zich echter verder en onderscheidde anime zich steeds meer van zijn westerse wortels. In die periode werden unieke genres als mecha geboren, werden klassieke series gemaakt als Lupin III en Mazinger Z en verwierven filmmakers als Hayao Miyazaki, Isao Takahata, Mamoru Oshii, Yoshiaki Kawajiri, en Katsuhiro Otomo hun grote faam.

In tegenstelling tot Amerika, waar grote budgetten worden uitgetrokken voor live-action films, werd die filmindustrie in Japan klein gehouden door een gebrek aan mogelijkheden in budgets, locaties en casting. Het gebruik van allerlei animatie maakte het echter mogelijk om decors in beeld te brengen die er niet Japans uitzagen.

In de jaren tachtig werd anime geaccepteerd in de mainstream in Japan, en beleefde het land een ware explosie in anime-producties. De Gundam-franchise begon bijvoorbeeld in dit stadium. In 1988 behaalde de film Akira een record aan productie. Terwijl in Japan anime door alle leeftijden wordt bekeken, wordt het in andere landen vooral beschouwd als iets voor kinderen. De term 'otaku', voor geobsedeerde anime-fans, is nog altijd niet echt een geuzennaam (al probeerden series vol zelfspot als Genshiken dat wel te bereiken). De populariteit van anime en manga neemt de laatste jaren in Europa en Amerika echter hard toe, en dat geldt ook voor de tekenkwaliteit van diverse recente anime-series. Anime films zoals The Girl Who Leapt Through Time (2006, Yasutaka Tsutsui) en 5 Centimeters Per Second (2007, Makoto Shinkai) zijn bijna foto-realistisch ingekleurd.

Ontwikkeling van anime in Nederland[bewerken]

Anime in Nederland voor 1990[bewerken]

Voordat anime in Nederland bekend was (jaren tachtig), waren er al in Japan geproduceerde tekenfilms op de Nederlandse televisie te zien:


Veel van deze series waren voor het eerst in Nederland te zien op buitenlandse commerciële zenders. Door de Kabelregeling werden in 1984 voor het eerst commerciële satellietzenders op de Nederlandse kabel toegelaten. Deze regeling had echter de bepaling dat de programma’s geen Nederlandse ondertiteling mochten bevatten. Het gevolg was dat de series voornamelijk in het Engels te zien waren.

In deze periode was de Japanse aard van de animatie dan ook nauwelijks bekend. Bovendien waren de series meestal gebaseerd op westerse verhalen die nauwelijks Japanse kenmerken vertoonden. De enige serie in Nederland die echt Japanse kenmerken vertoonde, was de in de jaren tachtig vertoonde sentai-serie Strijd der Planeten (Engelse naam: Battle of the Planets, een Amerikaanse versie van Gatchaman).

Een andere serie die in deze tijd werd vertoond en veel invloed had op de eerste generatie animefans was de sciencefictionserie Robotech. Deze serie werd door het Engelse commerciële kanaal Super Channel vertoond en was in delen van Nederland te ontvangen. Het bijzondere van deze serie is dat dit de eerste mecha-serie is waarin vliegtuigen kunnen transformeren tot gevechtsrobotten, de zogenaamde Valkyries.

Anime in Nederland in de jaren negentig[bewerken]

In de jaren negentig werd het in Nederland stiller rond anime. Anime stond, onder de term mangafilms, in Nederland bekend als films en series die alleen seks en geweld bevatten. Hierdoor kreeg anime in de Nederlandse media negatieve publiciteit. De Nederlandse fans richtten zich vooral op de Amerikaanse markt: import van NTSC-videobanden en later dvd's.

Anime in Nederland vanaf 1998[bewerken]

De Nederlandse fans proberen het negatieve imago van anime te veranderen, onder andere door de oprichting van de Stichting Promotie Japanse Popcultuur (Stichting J-Pop) en door het opzetten van een animeconventie. De stichting AniWay en het blad AniWay worden opgericht. Het gaat na 2000 ineens een stuk beter met het animecultuur in Nederland.

Het imago van anime verbetert dankzij de film Spirited Away, die internationaal veel prijzen wint.

Nieuwe uitgevers komen op en buitenlandse uitgevers treden toe tot de Nederlandstalige markt: MANGA dvd, Dynamic Visions (later Dybex), Nekotachi Entertainment, Kaze (een Franse uitgever).

Sinds de populariteit van Pokémon kwamen er steeds meer anime-kinderseries op tv. In tegenstelling tot de video-versies, zijn deze (met uitzondering van Dragonball Z) allemaal nagesynchroniseerd door een nieuwe generatie stemacteurs. De groep die de nasynchronisatie inspreekt is klein en de expertise van de Nederlandse stemacteurs is lang niet zo groot als die van hun Amerikaanse en Japanse collega's. Hierdoor is het aantal te onderscheiden stemmen in de Nederlandse versies ook lager. Dat heeft nadelen voor sommige series, omdat kinderen een stem die zij associëren met één bekend personage opeens bij een ander figuur horen. Dit wordt ook wel het "Misty-effect" genoemd (naar een personage uit Pokémon waarvan de stem, met dezelfde intonaties, ook in veel andere series wordt gebruikt).

Ook begonnen er steeds meer activiteiten die in enige vorm met anime te maken hadden in Nederland bij te komen. In 2009 bestaan er al 4 grote conventies welke ieder meer dan 1000 bezoekers trekken: Animecon van Stichting Promotie Japanse Popcultuur in Almelo, Abunai opgericht voor studenten van de Universiteit Twente in Enschede, Chibicon in Utrecht en Tsunacon in de omgeving van Rotterdam. Vanwege interne omstandigheden binnen de organisatie was chibicon 2010 de laatste editie van deze conventie; sinds 2009 zijn er in Nederland echter wel 3 nieuwe jaarlijkse conventies bijgekomen: MGC experience in Utrecht, Nishicon in Haarlem, en Yaoi- en Yuri con (ook wel bekend als YaYCon) in Amersfoort. Totaal zijn er 12 verenigingen in Nederland, die wekelijks diverse activiteiten organiseren. Deze organisaties werken samen onder de noemer Anigenda.

Animeseries op de Nederlandse tv, momenteel of in het verleden:


Organisaties in Nederland[bewerken]

Anigenda Groep[bewerken]

Stichtingen

Verenigingen

  • B.A.G.G.E.R.
  • Kinjin
  • Konnichiwa
  • LVSJK Tanuki
  • JPCU

Anders


Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Echter, sommige geloven dat de oorsprong gezocht moet worden in het Franse animé ("geanimeerd")
  2. a b (en) Schodt, Frederik L., Manga! Manga!: The World of Japanese Comics, Kodansha International, Tokio, Japan, 1997-8-18 (herdruk) ISBN 978-08-701-1752-7. 600.
  3. a b c d e f g h i j k l m n (en) Poitras, Gilles, Anime Essentials: Every Thing a Fan Needs to Know, Stone Bridge Press, Massachusetts, 2000-12-01, 7–115 ISBN 978-1-880656-53-2.
  4. a b (en) Etymology Dictionary Reference: Anime. Etymonline Geraadpleegd op 2012-5-11
  5. (ja) 木津 (Kizu), 和夫 (Kazuo), 名作のアニメ化 アニメに必要な用具 (Gereedschap dat nodig is voor een geanimeerd anime-meesterwerk), 玄光社 (Genkosha), Tokio, december 1965 Geraadpleegd op 2014-2-13. URL bezocht op 2014-2-12.
  6. (en) Anime. Anime News Network Geraadpleegd op 2012-5-11
  7. (en) Inu Yasha Ani-MangaGraphic Novels. Animecornerstore.com (1999-11-1) Geraadpleegd op 2012-5-11
  8. a b (en) Patten, Fred, Watching Anime, Reading Manga: 25 Years of Essays and Reviews, Stone Bridge Press, Massachusetts, 2004 ISBN 1-880656-92-2.
  9. (en) Tezuka: The Marvel of Manga - Education Kit (PDF). Art Gallery New South Wales (2007) Gearchiveerd van het origineel op 2007-8-30 Geraadpleegd op 2012-5-11
  10. (en) Anime Dictionary Definition. 'Reference.com' Geraadpleegd op 2012-5-11 ""a Japanese style of motion-picture animation""
  11. (en) Merriam-Webster:anime. Merriam-Webster Geraadpleegd op 2012-5-11 ""a style of animation originating in Japan""
  12. Miyazaki, Hayao, 出発点 1979~1996 (Beginpunt 1979~1996), Viz Media, 1996-7-31 ISBN 978-1-4215-0594-7.
  13. (en) Ask John: Why Do Americans Hate Harem Anime?. Ask John. animenation.net (2005-5-20) Geraadpleegd op 2014-2-21
  14. (en) Brenner, Robin E, Understanding manga and anime, Libraries Unlimited, Verenigde Staten, 2007, 89 ISBN 978-1-59158-332-5. Geraadpleegd op 2014-2-21.
  15. (en) Frederick S. Litten. Some remarks on the first Japanese animation films in 1917 (pdf). litten.de (17-6-2014) Geraadpleegd op 13-7-2014
  16. (en) Oldest TV Anime's Color Screenshots Posted. Anime News Network (2013-06-19) Geraadpleegd op 14-7-2014
  17. (en) Original Animation Video (OAV/OVA). Anime News Network Geraadpleegd op 14-7-2014
  18. (en) Original Net Anime (ONA). Anime News Network Geraadpleegd op 14-7-2014