Anime
Anime (アニメ, [ɑnimɛ]? 
uitspraak (info·uitleg) of [ɑnime]?) is de Japanse afkorting voor animēshon (アニメーション, leenwoord van het Engelse "animation") [1][2]. Buiten Japan wordt dit woord gebruikt om Japanse tekenfilms en animatiefilms aan te duiden. Binnen Japan wordt het woord gebruikt om alle soorten animatiefilms en tekenfilms, zowel binnen- als buitenlandse, aan te duiden.
Traditioneel werden de animaties met de hand getekend, maar tegenwoordig wordt het merendeel geproduceerd via digitale animatietechnieken. Anime wordt gebruikt in televisieseries, films, video's, computerspellen, reclame en internetuitgaven (ONA) en vertegenwoordigt de meeste, of zelfs alle, genres van fictie. De thema's binnen anime zijn vaak gericht op een ouder publiek.
Hoewel de vroegst bekende Japanse animatie uit 1917 komt en vele originele Japanse tekenfilms werden geproduceerd in de opvolgende decennia, werd de karakteristieke stijl waarom anime bekend is pas in de jaren zestig van de vorige eeuw ontwikkeld, een goed voorbeeld hiervan is het werk van Osamu Tezuka, en kwam het pas in de jaren tachtig in opkomst buiten Japan.
De opkomst van anime en manga zijn hecht aan elkaar verbonden dankzij het feit dat een populaire manga of anime vaak wordt overgezet naar het andere medium en daar tevens populair wordt.
Inhoud |
Terminologie[bewerken]
Anime (アニメ, [ɑnimɛ]? uitspraak (info·uitleg) of [ɑnime]?) is de Japanse afkorting voor animēshon (アニメーション, [ɑnimeʃɔɳ]? leenwoord van het Engelse "animation") die in de jaren zeventig van de vorige eeuw ontstond. Voordat deze afkorting gebruikt werd stond anime bekend als manga eiga (漫画 映画, manga films)[3].
Een andere theorie over de oorsprong van het woord is dat het is ontstaan uit het Franse dessin animé (geanimeerde tekening).[3][2]. Deze theorie is mogelijk ontstaan uit het feit dat de populariteit van anime in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw binnen Frankrijk een explosieve groei doormaakte die tot een aantal Frans-Japanse co-producties leed. [4]. Dit is echter onwaarschijnlijk aangezien in Japan de termen animēshon en anime door elkaar heen gebruikt worden. De kortere vorm wordt wel veel vaker gebruikt.
Woordgebruik[bewerken]
Buiten Japan wordt anime gebruikt om Japanse tekenfilms en animatiefilms aan te duiden. Binnen Japan wordt het woord gebruikt om alle soorten animatiefilms en tekenfilms, zowel binnen- als buitenlandse, aan te duiden[5]. Het woord wordt tevens gebruikt om de stijl van animatie die ontwikkeld is in Japan en typerend is voor anime aan te duiden. Engelstalige woordenboeken defineren anime als "een Japanse stijl van bewegende beelden animatie" of "een stijl van animatie die ontwikkeld is in Japan"[6][7].
Niet-Japanse werken die gebruik maken van de typische animestijl worden vaak animaties beïnvloed door anime genoemd. Het is niet ongebruikelijk dat een kijker die niet bekend is met de oorsprong van de serie zich vergist en de animatie simpelweg anime noemt. Een aantal voorbeelden hiervan zijn Ōban Star-Racers en Avatar: The Last Airbender.
In het Westen functioneert anime als stofnaam (bijv: "Kijk je anime?" of "Hoeveel anime heb je verzameld?" of "De anime Hellsing verschilt sterk van de film Helsing).
Synoniemen[bewerken]
In Japan kan "manga" naar zowel animatie als strips refereren. Buiten Japan heeft "manga" een strakkere betekenis van "Japanse strips". De term "ani-manga" wordt gebruikt om te refereren naar strips die geproduceerd worden met gebruik van animatiecellen. [8]
Genres[bewerken]
Anime is een medium op zich en wordt onderverdeeld in allerlei genres. Zo zijn alle algemene genres, zoals sciencefiction, parodie of romantiek, vertegenwoordigd. Daarnaast zijn er typische anime/manga-subgenres, zoals 'magical girls' en 'space opera'.
Typische anime/manga-genres:
- Shōnen: letterlijk "jongen". Dit jongensgenre bevat veel actie en humor.
- Shōjo: letterlijk "meisje", gericht op meisjes. Typisch omvat dit vaker fantasie en romantiek.
- Kodomo, gericht op kinderen die jonger zijn dan Shōnen en Shōjo.
- Kazoku, gericht op families.
- Seinen, gericht op jonge mannen.
- Josei, gericht op volwassen vrouwen.
- Bishōjo: Letterlijk betekent dit "mooi meisje". Een genre dat gericht is op jongens.
- Bishōnen: Dit is Japans voor "mooie jongen". Een genre dat gericht is op meisjes.
- Mecha: Een genre waarbij vooral de mechaniek (robots) een grote rol speelt. Een typisch genre voor jongens, zoals "Zoids".
- Sentai: Sentai staat vooral bekend als een groep jongeren die transformeren in sterke krijgers, Net als de Power Ranger maar dan in animatie. Bijvoorbeeld Samurai Pizza cats. Het is altijd in groepsverband omdat "Sentai" eenheid betekent.
- Space opera: Grote ruimteveldslagen (zoals die van Star Trek of Star Wars) karakteriseren dit genre.
- Magical Girls: Individuele meisjes of groepen meisjes "superhelden" die strijden tegen het kwaad.
- Harem: Vaak gaat het hier om één jongen die omringt is door een groep meisjes, maar soms ook andersom. Dit gaat vaak over romantiek en liefde.
Enkele genres zijn seksueel expliciet:
- Hentai is de term die buiten Japan voor pornografie in anime of manga gebruikt wordt. Deze betekenis heeft zich verspreid via het internet. Letterlijk betekent het woord pervers of geperverteerd persoon.[9]
- Ecchi of Ero: zijn termen die buiten Japan vaak wordt gebruikt bij anime die veel fanservice bevat. Anime/manga met ecchi bevatten geen directe seks maar onder andere veel nonchalante camera perspectieven en naakte-transformatie scènes in het Sentai genre. In Japan worden deze woorden meer algemeen gebruikt zoals voor normale pornografie of zelfs seks in het algemeen.
- Shōnen-ai/Yaoi: Een genre dat over homoseksuele jongens of mannen gaat. Shōnen-ai is gericht op homoseksuele liefde, terwijl yaoi een homoseksuele vorm van hentai is. Is erg populair onder vrouwen.
- Shōjo-ai/Yuri: Een genre dat over lesbische meisjes of vrouwen gaat. Shōjo-ai is gericht op lesbische liefde, terwijl yuri een lesbische vorm van hentai is.
- Lolicon: Ook wel bekend als het Lolita-complex. Deze hentai vorm bevat elementen die pedofilisch van aard kunnen zijn. Het gaat hier om (seksuele) relaties tussen een minderjarig meisje met een meerderjarige. In een aantal landen verboden.
- Shotacon: Is de mannelijke variant van Lolicon. Gaat dus om een relatie tussen een minderjarige jongen met een meerderjarige.
Bovenstaande genres zijn vrij typerend en stigmatiserend voor het begrip anime. Natuurlijk bestaat er ook 'normale' verhalende anime, zoals ook Nederlandse literatuur wordt verfilmd. Omdat deze in Japan echter vaak cultureel bepaald is, is het commercieel niet altijd aantrekkelijk om juist die in Europa te importeren.
Ontwikkeling[bewerken]
De geschiedenis van anime start in het begin van de 20e eeuw, toen Japanse filmmakers experimenteerden met animatietechnieken die in het westen werden uitgeprobeerd. De eerste anime dateert uit 1907, duurt drie seconden en laat een jongetje zien dat de kanji "活動写真" opschrijft (katsudō shashin, "bewegende plaatjes") en de kijker begroet. Het succes van Walt Disney in de jaren dertig inspireerde Japanse filmmakers als Osamu Tezuka, hoewel de Japanse animaties uit die tijd nog niet meer waren dan bleke Disney-imitaties.
In de jaren vijftig werd manga populair in Japan, onder andere omdat in 1947 de censuur was afgeschaft. Dit leidde tot veel creativiteit en diverse stilistische innovaties. Manga is in Japan vanaf deze periode een algemeen medium voor alle leeftijden en is net zo normaal als de krant of een boek.
Hoewel Japan al anime begon te exporteren vanaf de jaren zestig, was het toen nog geen grote economische factor. Tijdens de jaren zeventig ontwikkelde de stroming zich echter verder en onderscheidde anime zich steeds meer van zijn westerse wortels. In die periode werden unieke genres als mecha geboren, werden klassieke series gemaakt als Lupin III en Mazinger Z en verwierven filmmakers als Hayao Miyazaki, Isao Takahata, Mamoru Oshii, Yoshiaki Kawajiri, en Katsuhiro Otomo hun grote faam.
In tegenstelling tot Amerika, waar grote budgetten worden uitgetrokken voor live-action films, werd die filmindustrie in Japan klein gehouden door een gebrek aan mogelijkheden in budgets, locaties en casting. Het gebruik van allerlei animatie maakte het echter mogelijk om decors in beeld te brengen die er niet Japans uitzagen.
In de jaren tachtig werd anime geaccepteerd in de mainstream in Japan, en beleefde het land een ware explosie in anime-producties. De Gundam-franchise begon bijvoorbeeld in dit stadium. In 1988 behaalde de film Akira een record aan productiekosten.
Tot enkele jaren geleden werden zowel in Amerika als in Japan tekenfilms op televisie echter nog steeds vaak als iets 'voor kinderen' beschouwd. De term 'otaku', voor geobsedeerde anime-fans, is nog altijd niet echt een geuzennaam (al probeerden series vol zelfspot als Genshiken dat wel te bereiken). De populariteit van anime en manga neemt de laatste jaren in Europa en Amerika echter hard toe, en dat geldt ook voor de tekenkwaliteit van diverse recente anime-series. Anime films zoals The Girl Who Leapt Through Time (2006, Yasutaka Tsutsui) en 5 Centimeters Per Second (2007, Makoto Shinkai) zijn bijna foto-realistisch ingekleurd.
Ontwikkeling van anime in Nederland[bewerken]
Anime in Nederland voor 1990[bewerken]
Voordat anime in Nederland bekend was, waren er al in Japan geproduceerde tekenfilms op de Nederlandse televisie te zien (jaren tachtig):
Veel van deze series waren voor het eerst in Nederland te zien op buitenlandse commerciële zenders. Door de Kabelregeling werden in 1984 voor het eerst commerciële satellietzenders op de Nederlandse kabel toegelaten. Deze regeling had echter de bepaling dat de programma’s geen Nederlandse ondertiteling mochten bevatten. Het gevolg was dat de series voornamelijk in het Engels te bewonderen waren.
In deze periode was de Japanse aard van de animatie dan ook nauwelijks bekend. Bovendien waren de series meestal gebaseerd waren op westerse verhalen die nauwelijks Japanse kenmerken vertoonden.De enige serie in Nederland die echt Japanse kenmerken vertoonde, was de in de jaren tachtig vertoonde sentai-serie Strijd der Planeten (Engelse naam: Battle of the Planets, een Amerikaanse versie van Gatchaman).
Een andere serie die in deze tijd werd vertoond en veel invloed had op de eerste generatie animefans was de sciencefictionserie Robotech. Deze serie werd door het Engelse commerciële kanaal Super Channel vertoond en was in delen van Nederland te ontvangen. Het bijzondere van deze serie is dat dit de eerste mecha-serie is waarin vliegtuigen kunnen transformeren tot gevechtsrobotten, de zogenaamde Valkyries.
Anime in Nederland in de jaren negentig[bewerken]
In de jaren negentig werd het in Nederland stiller rond anime. Anime stond, onder de term mangafilms, in Nederland bekend als films en series die alleen seks en geweld bevatten. Hierdoor kreeg anime in de Nederlandse media negatieve publiciteit. De Nederlandse fans richtten zich vooral op de Amerikaanse markt: import van NTSC-videobanden en later dvd's.
Anime in Nederland vanaf 1998[bewerken]
De Nederlandse fans proberen het negatieve imago van anime te veranderen, onder andere door de oprichting van de Stichting Promotie Japanse Popcultuur (Stichting J-Pop) en door het opzetten van een animeconventie. De stichting AniWay en het blad AniWay worden opgericht. Het gaat na 2000 ineens een stuk beter met het animecultuur in Nederland.
Het imago van anime verbetert dankzij de film Spirited Away, die internationaal veel prijzen wint.
Nieuwe uitgevers komen op en buitenlandse uitgevers treden toe tot de Nederlandstalige markt: MANGA dvd, Dynamic Visions (later Dybex), Nekotachi Entertainment, Kaze (een Franse uitgever).
Sinds de populariteit van Pokémon kwamen er steeds meer anime-kinderseries op tv. In tegenstelling tot de video-versies, zijn deze (met uitzondering van Dragonball Z) allemaal nagesynchroniseerd door een nieuwe generatie stemacteurs. De groep die de nasynchronisatie inspreekt is klein en de expertise van de Nederlandse stemacteurs is lang niet zo groot als die van hun Amerikaanse en Japanse collega's. Hierdoor is het aantal te onderscheiden stemmen in de Nederlandse versies ook lager. Dat heeft nadelen voor sommige series, omdat kinderen een stem die zij associëren met één bekend personage opeens bij een ander figuur horen. Dit wordt ook wel het "Misty-effect" genoemd (naar een personage uit Pokémon waarvan de stem, met dezelfde intonaties, ook in veel andere series wordt gebruikt).
Ook begonnen er steeds meer activiteiten die in enige vorm met anime te maken hadden in Nederland bij te komen. In 2009 bestaan er al 4 grote conventies welke ieder meer dan 1000 bezoekers trekken: Animecon van Stichting Promotie Japanse Popcultuur in Almelo, Abunai opgericht voor studenten van de Universiteit Twente in Enschede, Chibicon in Utrecht en Tsunacon in de omgeving van Rotterdam. Vanwege interne omstandigheden binnen de organisatie was chibicon 2010 de laatste editie van deze conventie; sinds 2009 zijn er in Nederland echter wel 3 nieuwe jaarlijkse conventies bijgekomen: MGC experience in Utrecht, Nishicon in Haarlem, en Yaoi- en Yuri con in Enschede. Totaal zijn er 12 verenigingen in Nederland, die wekelijks diverse activiteiten organiseren. Deze organisaties werken samen onder de noemer Anigenda.
Animeseries op de Nederlandse tv, momenteel of in het verleden:
Organisaties in Nederland[bewerken]
Anigenda Groep[bewerken]
Zie ook[bewerken]
Externe links[bewerken]
- (nl) Anigenda Activiteiten-agenda en informatie van de Japanse-Popcultuur Organisaties
- (en) Anime News Network Nieuws en informatie.
- (en) Rightstuf Anime geschiedenis Rightstuf, de ontwikkeling van anime.
Bronnen[bewerken]
- ↑ Echter, sommige geloven dat de oorsprong gezocht moet worden in het Franse animé ("geanimeerd")
- ↑ a b (en) Schodt, Frederik L. Manga! Manga!: The World of Japanese Comics, Kodansha International, Tokio, Japan, 1997-8-18 (herdruk) ISBN 978-08-701-1752-7. 600.
- ↑ a b (en) Etymology Dictionary Reference: Anime. Etymonline. Geraadpleegd op 2012-5-11.
- ↑ (en) Anime. Anime News Network. Geraadpleegd op 2012-5-11.
- ↑ (en) Tezuka: The Marvel of Manga - Education Kit (PDF). Art Gallery New South Wales (2007). Gearchiveerd van het origineel op 2007-8-30. Geraadpleegd op 2012-5-11.
- ↑ (en) Anime Dictionary Definition. 'Reference.com'. Geraadpleegd op 2012-5-11. ""a Japanese style of motion-picture animation""
- ↑ (en) Merriam-Webster:anime. Merriam-Webster. Geraadpleegd op 2012-5-11. ""a style of animation originating in Japan""
- ↑ (en) Inu Yasha Ani-MangaGraphic Novels. Animecornerstore.com (1999-11-1). Geraadpleegd op 2012-5-11.
- ↑ http://www.darkmirage.com/2006/09/09/japanese-titbits-2-hentai-vs-ecchi/
 |
Zie de categorie Anime van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
