Kapel (gebouw)
Een kapel is een meestal klein christelijk bedehuis. Een kapel kan een zelfstandig kerkgebouw zijn, maar ook onderdeel uitmaken van een kathedraal of een grote kerk. Verder worden ook bedehuizen van personen en instellingen kapel genoemd, zoals een slotkapel in een kasteel, een kapel in een klooster, ziekenhuis, gevangenis, enz.
Het woord kapel is afgeleid van het Latijnse cappa = mantel, verkleinwoord capella, en verwijst naar de mantel van Sint Maarten, bisschop van Tours (316 - 397). Sint Maarten gaf zijn halve mantel weg aan een arme, de halve mantel werd een relikwie en de ruimte waarin de mantel werd bewaard ging capella of kapel heten. Van relikwiebewaarplaats werd kapel een naam voor een bedehuis.
Kapellen werden vaak gebouwd als er een wonder was gebeurd. In latere tijden groeiden vele van die kapellen ook uit tot kerken. Vele kapellen vindt men terug aan een kruispunt van wegen.
Wanneer een kapel aan het koor of de kooromgang van een kerk is gebouwd, spreekt men van straalkapel.
Inhoud |
[bewerken] Rooms-katholieke Kerk
In de Rooms-katholieke Kerk wordt met kapel een klein bedehuis aangeduid dat niet rechtstreeks valt onder verantwoordelijkheid van een pastoor. Een kapel wordt niet zo vaak voor missen gebruikt.
Een kapel als onderdeel van een grotere kerk of kathedraal dient vaak als kleinschalige gebedsruimte, zoals de sacramentskapel. Wanneer de doopvont in een aparte ruimte is geplaatst, wordt gesproken van doopkapel. Vroeger hadden de gilden vaak hun kapel in een grote kerk. Ook een plaats voor een altaar van een heilige wordt vaak kapel genoemd.
Een kloosterkapel is de belangrijkste ruimte in een klooster. Deze kapellen zijn zeer groot, en er worden dagelijks sacramenten in bedeeld. Deze kapel dient voor het klooster en niet voor een parochie.
Een kapel als zelfstandig gebouw kan zijn:
- Een kerkje dat (nog) geen volwaardige parochiekerk is en dat niet door een pastoor, maar door een rector wordt bediend.
- Een heiligdom, vaak van betrekkelijk kleine afmetingen, wat een plaats is voor enige bezinning of godsvrucht en soms ook fungeert als een halteplaats bij processies. Soms is het een ruimte waarin zich enkele mensen kunnen bevinden, maar waar geen geestelijke aan verbonden is. Men spreekt wel van veldkapel.
- Een kapelletje (in het Brabants kèske = kastje) is nòg weer kleiner en bevat soms slechts een beeldje of afbeelding. Vaak is het niet meer dan een nisje langs de weg of een houten kastje aan een boom langs een wandelpad in de bergen.
[bewerken] Protestantse kerken
Protestantse christenen kennen geen kapellen in de zin van kleine heiligdommen met beeldjes of afbeeldingen van heiligen. Het woord kapel wordt soms wel gebruikt voor kerkgebouwen of kerkzalen. Dit gebruik verschilt per land.
- Nederland
In Nederland worden protestantse kerkgebouwen vrijwel nooit kapel genoemd.
- Duitsland
Bij de Evangelische Kirche in Deutschland worden de kerkgebouwen van kleine kerkelijke gemeenten die een predikant delen met andere gemeenten Kapelle genoemd. Kerkgebouwen van kerkelijke gemeenten die groot genoeg zijn voor een eigen predikant noemt men Kirche.
Bij de Freikirche werden de kerkgebouwen Kapelle genoemd om zich te onderscheiden van de staatskerk, naar analogie van de Engelse chapel. Inmiddels worden veel van deze kerkgebouwen aangeduid als Kirche of Gemeindezentrum.
- Verenigd Koninkrijk
In Engeland en Wales is de Anglicaanse Kerk de protestantse staatskerk. De Anglicaanse kerkgebouwen worden aangeduid met church. Ter onderscheid hiervan noemen de niet anglicaanse protestantse kerkgenootschappen (nonconformist) hun bedehuizen chapel. Ook in Schotland en Ierland worden veel kerkgebouwen van nonconformist-kerken door de plaatselijke bevolking aangeduid als chapel.
- Verenigde Staten
In de Verenigde Staten van Amerika wordt chapel niet veel gebruikt. Het meest voorkomende gebruik is dat voor bedehuizen in instellingen zoals universiteiten.
[bewerken] Soorten kapellen
Bidkapel - Collegekapel - Dagkapel - Doopkapel - Gedachteniskapel - Gildekapel - Grafkapel - Kapelletje - Kloosterkapel - Koorkapel - Knekelkapel - Mariakapel - Sacramentskapel - Slotkapel - Hofkapel - Straalkapel - Veldkapel
[bewerken] Zie ook
- Heilige bergen (Italië), bedevaartsroutes met grote kapellen (werelderfgoed).
[bewerken] Literatuur
- Kapellen in Vlaanderen, Hans Geybels, 2006, ISBN 978-90-5826-338-4
[bewerken] Externe link
- Inventaris van kapellen in Vlaanderen door Dries Clauwaert en Marieke Van Heukelom, op de site van KADOC
[bewerken] Galerij
-
Kapelletje langs de weg in Lotenhulle.
-
Binnenkant van een kleine kapel met Mariabeeld in het dorp Zeeland (Noord-Brabant).
-
Doopkapel in Pisa
 |
Zie de categorie Chapels van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
