Meester Kackadorisprijs

De Meester Kackadorisprijs is de prijs die de Vereniging tegen de Kwakzalverij eenmaal per jaar uitreikt aan die persoon of instantie die dat jaar, volgens de vereniging, de kwakzalverij zeer bevorderd heeft.

De vereniging maakt eerst een lijst met genomineerden bekend, en vervolgens de winnaar. Iedereen mag personen, bedrijven of instanties aandragen voor de prijs. De vereniging beoordeelt wie genomineerd wordt en wie de prijs wint. De winnaar krijgt de gelegenheid tot een weerwoord dat eveneens wordt gepubliceerd in het tijdschrift van de Vereniging tegen de Kwakzalverij.

De naam van de prijs is ontleend aan de kwakzalver Kackadoris die een hoofdrol speelt in het tafelspel uit 1631 Meester Kackadoris / ende een doof Wijf met Eyeren van Marnix van St. Aldegonde.

Winnaars van en genomineerden voor de prijs

2003

Zilveren Kruis Achmea

2004

In 2004 was de winnaar van de meester Kackadorisprijs:

Paul van Dijk, als auteur van het compendium ‘Geneeswijzen in Nederland’, waarin hij sinds 1976 meer dan 400 kwakzalverijen uitvoerig beschrijft. In het juryrapport wordt dit over Paul van Dijk vermeld: "Paul van Dijk heeft zich al vele jaren doen kennen als een onkritische aanhanger van alternatieve stromingen en sektes en daarmee als bevorderaar van de kwakzalverij. Hij is bij het grote publiek minder bekend maar hij speelt achter de schermen een cruciale rol bij de verspreiding en legitimering van de kwakzalverij in Nederland. Van Dijks boek Geneeswijzen in Nederland (uitg. Ankh-Hermes), dat onlangs zijn 9e druk beleefde, is uitgegroeid tot dé kwakzalvers encyclopedie van de Nederlandse gezondheidszorg. Enig kritisch commentaar op de staalkaart van absurditeiten die in zijn almanak staan, heeft Van Dijk niet op kunnen brengen. Daarnaast bevat het veel feitelijke onjuistheden en omissies. Zo wordt bij het Houtsmullerdieet niet vermeld dat Houtsmuller toe moest geven dat hij zich zelf niet genezen kón hebben van een uitgezaaid kankergezwel, aangezien hij die uitzaaiing nooit heeft gehad! Door dit soort omissies en onjuistheden wordt de consument ernstig misleid."

Op de tweede en derde plaats kwamen:

• Tineke de Nooij, omdat zij in haar programma "Tineke en de paranormale wereld" binnen- en buitenlandse mediums en paragnosten laat optreden. Aan haar dankt Jomanda haar beroemdheid. Bovendien is de naam van Tineke verbonden aan de Biostabil 2000 van Bruno Santanera.
• Prescan, een Enschedees bemiddelingsbureau dat onder het motto ‘voorkomen is beter dan genezen’ door middel van suggestieve advertenties in (dag)bladen mensen kostbaar preventief medisch scanonderzoek aanpraat met in Duitse ziekenhuizen werkeloos staande appartuur, onderzoek dat echter volstrekt onnodig is.

De overige genomineerden waren:

1. Faculteit der Farmaceutische Wetenschappen van de Universiteit Utrecht, omdat deze derdejaars farmaciestudenten het keuzevak homeopathie en fytotherapie aanbiedt.
2. Jurriaan Kamp. Als hoofdredacteur van het maandblad Ode, waarvan de redactie op het standpunt staat dat "de conventionele medische wetenschap voor een reeks van aandoeningen vooral teleurstelling en desillusie biedt".
3. Mondriaan Onderwijsgroep, die een "basiscursus" complementaire zorg geeft voor verplegenden en verzorgenden, met onder andere aandacht voor kruidentoepassingen en aromatherapie.
4. Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Tandheelkunde, omdat deze maatschappij niet optreedt tegen leden die zich biologisch tandarts noemen en die op ondeugdelijke en onwetenschappelijke gronden amalgaam verwijderen en zo de gebitten van vele Nederlanders aanzienlijke schade toebrengen.
5. Hans Wiegel, die als voorzitter van de Zorgverzekeraars Nederland leiding geeft aan de Vereniging van ziektekostenverzekeraars, die niet alleen reguliere geneeswijzen verzekeren maar ook allerlei alternatieve behandelwijzen.

2005

De Meester Kackadorisprijs 2005 werd toegekend aan René Steenhorst, redacteur van de Telegraaf. In zijn rubriek 'Privé-consult', waarin lezersvragen op medisch gebied worden beantwoord door deskundigen, krijgen alternatieve behandelmethoden een positie die volstrekt gelijkwaardig is aan die van huisartszorg, tandheelkunde, en psychiatrie. Deze kwakzalversadviezen worden gegeven door een homeopathische arts en een 'orthomoleculair apotheker'. Dit maakt het onwaarschijnlijk dat lezers van De Telegraaf een kritisch, op wetenschappelijke feiten gebaseerd advies krijgen. De jury vond dit een dermate ernstige vorm van bevordering van de kwakzalverij dat zij Steenhorst boven de andere genomineerden voor de prijs heeft voorgedragen. René Steenhorst, kan volgens de Vereniging tegen de Kwakzalverij de ‘chef kwakzalverij’ van de Telegraaf genoemd worden.

In 2005 waren de overige genomineerden:

1. Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam, ACTA. Prof. dr. A.J. Feilzer doet daar onderzoek naar metaalallergie met de zgn. MELISA test.
2. Hogeschool van Utrecht. De Faculteit Gezondheidszorg biedt met de cursus CAM (Complementary and Alternative Medicine) een "gedegen oriëntatie" op o.a. antroposofie, homeopathie/acupunctuur, natuurgeneeswijzen, niet-reguliere manuele therapieën en traditioneel oosterse geneeswijzen.
3. Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie bij Kinderen, NVFK. Deze vereniging werkt samen met de Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie en omarmt het volgens de Vereniging tegen de Kwakzalverij niet-bestaande KISS-syndroom.
4. Pharma Nord beveelt volgens de Vereniging tegen de Kwakzalverij waardeloze producten aan voor serieuze aandoeningen. Zo maakt het bedrijf reclame voor Q-10, een wondermiddel voor vele kwalen.
5. S.C. Heracles. Deze voetbalclub uit Almelo accepteerde Matthias Rath als hoofdsponsor. Deze verdiende geld met de internethandel van volgens de Vereniging tegen de Kwakzalverij nutteloze vitaminepreparaten en tracht de HIV-seropositieven in Zuid-Afrika wijs te maken dat zijn ‘cellulaire geneeskunde’ werkzaam is tegen aids.
6. Dier & Zorg, de dierenverzekering van Proteq, dochter van SNS REAAL. Deze verzekering vergoedt kosten voor homeopathie en acupunctuur bij huisdieren.
7. TELEAC. In het voorjaar van 2004 zond Teleac zes afleveringen van ‘Kruiden in de roos’ uit en wijdde een boek aan de genezende werking van kruiden en planten. In twee van de zes lessen werden alternatieve geneeswijzen als respectievelijk fytotherapie en homeopathie besproken, zonder dat werd gewezen op het feit dat deze behandelwijzen niet ‘evidence based’ zijn. Daardoor werd volgens de Vereniging gesuggereerd dat deze behandelwijzen op een lijn zouden staan met de reguliere geneeskunde.

In de oorspronkelijke lijst was er ook een nominatie voor de "Vakgroep Psychiatrie en Neuropsychologie, Medische Faculteit Universiteit Maastricht" wegens samenwerking met de Belgische neuro-psychiater Michael Maes. Deze Maes heeft drie Belgische privé-klinieken en beweert nauwelijks te genezen aandoeningen als fibromyalgie, chronisch vermoeidheidssyndroom en burn-out te kunnen behandelen met nutteloze therapieën zoals acupunctuur, chelatietherapie, voedingssupplementen als visolie en diëten, daarbij gebruik makend van wetenschappelijk niet bewezen onderzoeksmethoden zoals de MELISA-test, HPU-test en de Pharmanex-biofotonen scanner. De Vereniging tegen de Kwakzalverij heeft deze nominatie later ingetrokken toen bleek dat Maes medio 2004 strafontslag had gekregen. Hierna bleef hij zich uitgeven voor professor te Maastricht. Ondanks de ingetrokken nominatie spande Maes een kort geding aan tegen de Vereniging, waarin hij rectificatie vorderde en een verbod om hem in de toekomst in verband te brengen met kwakzalverij. Daarnaast werd een aanzienlijk voorschot op schadevergoeding geëist. De voorzieningenrechter was op 22 december 2005 van mening dat de Vereniging niet onrechtmatig had gehandeld door de Universiteit Maastricht, wegens Maes’ praktijken, voor de Meester Kackadorisprijs te nomineren. De Vereniging heeft de effectiviteit van Maes’ gebruikte therapieën terecht in twijfel getrokken. Alle eisen van Maes - rectificatie op grote schaal, schadevergoeding en een verbod hem ooit nog met kwakzalverij in verband te brengen - werden afgewezen. Maes werd ook veroordeeld in de kosten van het geding. De Vereniging toonde zich gelukkig met het vonnis en voelt zich gesterkt te kunnen blijven waarschuwen voor onbewezen geneeswijzen, kwakzalvers én hun bevorderaars zonder dat zij daarbij in haar woordkeuze te zeer wordt belemmerd. Maes ging in beroep.

2006

In 2006 was de winnaar van de prijs ZonMw. In 2004 verscheen een rapport getiteld: ‘Onderzoek op het gebied van Complementaire Behandelwijzen: stand van zaken en een plan van aanpak’ waarin een voorstel wordt gedaan om het wetenschappelijk onderzoek naar alternatieve behandelwijzen eens en voor altijd uit het slop te halen door alternatieve artsen een cursus aan te bieden. Door de overheid is hiervoor € 190.000 euro ter beschikking gesteld. In 2006 hebben vijf acupuncturisten, vijf homeopaten en vijf natuurartsen de stoomcursus tot wetenschappelijk onderzoeker gevolgd aan het onderzoeksinstituut EMGO van de VU.

De overige genomineerden waren:

1. Liesbeth List en Prof. dr. J.J. Rasker voor het ongegeneerd reclame maken in roddelbladen voor Glucon Combi, een nutteloos middel tegen gewrichtsslijtage.
2. Annemarie Postma, columniste van het AD. Voortdurend fulmineert zij tegen de reguliere geneeskunde (in het bijzonder het gebruik van chemotherapie) en pleit zij voor alternatieve behandelwijzen, die volgens haar een goed alternatief zijn voor chemotherapie.
3. RIVM, Bilthoven is verantwoordelijk voor de website ‘www.kiesbeter.nl’. Deze overheidssite geeft op weinig kritische wijze informatie over iriscopie, bio-elektrische methoden, homeopathie en Therapeutic Touch.
4. Het Slotervaartziekenhuis, Amsterdam voor het organiseren van het symposium ‘Integratieve geneeskunde en complementaire technieken'.
5. TNO-Pharma en haar directeur Systems Biology Research prof. dr. Jan van der Greef. Het wetenschappelijk instituut stelt zonder bewijs te overleggen dat kruiden zeer geschikt zijn als medicijn. Hiermee reiken zij de beoefenaren van bedrieglijke fytotherapie ‘argumenten’ aan voor hun praktijken.
6. VVAA, de Vereniging Van Artsen Automobilisten. Bij deze financiële en verzekeringstechnische dienstverlener in verenigingsvorm, waarvan veel medici en paramedici lid zijn, moet men zich verplicht aanvullend meeverzekeren voor alternatieve hulpverlening.
7. Gezondheidsnet.nl van Press Partners BV uit Baarn. De medische informatie op deze website is pro-kwakzalverij, commercieel gestuurd, onjuist en misleidend.
8. Wetenschappelijke adviesraad IOCOB. De Stichting IOCOB (Stichting voor Innovatief Onderzoek en onderwijs van Complementaire Behandelvormen) geeft voorlichting over complementaire behandelwijzen en steunt wetenschappelijke projecten waarvoor in de reguliere geneeskunde onvoldoende belangstelling zou bestaan.
9. WUR (Wageningen Universiteit en Researchcentrum), Animal Sciences Group voor het rapport Homeopathie, een oplossing voor kalverdiarree.

2007

In 2007 was de winnaar van de prijs GroenLinks, omdat GroenLinks wil dat er een wettelijke registratie komt voor alternatieve behandelaars teneinde "serieuze" alternatieve genezers te kunnen onderscheiden van kwakzalvers. Daarnaast wil GroenLinks meer onderzoek naar alternatieve geneeswijzen.

De overige genomineerden waren:

1. KNMG-district VI te Rotterdam. Voorzitter dr. C. P. Kaiser en regioambassadeur mevr. A.L. Jans zijn beiden zijn zeer pro-alternatief. Mw. Jans is neuraal- en kleurentherapeut. Dit district organiseerde in 2006 en 2007 de zogenaamde Fusioncongressen, waar alternatieve geneeswijzen werden aangeprezen.
2. Lentis/Welnis. De zorggroep Lentis van de GGZ-Groningen stelt de ‘healing environment’ centraal. Bij de behandelingen worden biologische, emotionele, mentale, sociale, maar ook energetische, ecologische en spirituele aspecten van de persoon betrokken.
3. Ed Nijpels. Met instemming van Nijpels heeft Gedeputeerde Staten van Friesland in 2007 een financiële garantieregeling van € 100.000 toegekend aan het op te richten Kenniscentrum Toegepaste Chinese Geneeskunst.
4. Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie. Volgens de directeur van de NPCF, drs. Iris van Bennekom, dienen ‘complementaire en alternatieve geneeswijzen’ in het basispakket van de zorgverzekeringen te worden opgenomen.
5. De pensioenfondsen ABP en PGGM. Deze fondsen hebben in 2006 hun naam geleend aan een commerciële uitgave getiteld Pensioengids 2005/2006. Deze gids bevat veel aanprijzing van kwakzalverijen.
6. Universitaire Medische Centra Zorgverzekering (UMC) (voorheen IZA/AZ). Deze zorgverzekering doet aan koppelverkoop van alternatieve behandelwijzen met andere extra’s in hun aanvullende verzekeringspakket. Hierdoor betalen veel universitaire medewerkers, wellicht onbewust, mee aan de vergoeding van kwakzalverijen.
7. Website Kiesbeter. Deze website, bijgehouden door het RIVM, beschrijft nog steeds alternatieve behandelaars zoals homeopaat, cranio-sacraal-therapeut, orthomanueel psychose-bestrijder of Qi-specialist alsof het normale behandelaars zijn. Kisebeter legitimeert hiermee kwakzalverijen en misleidt daarmee de gemiddelde burger.

2008

In 2008 ging de prijs naar de NCRV voor het TV-programma Uitgedokterd?!, dat door de VtdK werd omschreven als "volksverlakkerij".

2009

In 2009 werd de prijs toegekend aan de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken, omdat zij mede schuldig zou zijn aan het feit dat steeds minder mensen zich laten inenten.

2010

In 2010 ging de prijs naar de Triodos Bank, omdat deze "kwakzalverij het meest heeft bevorderd", vanwege investeringen in o.a. producenten van antroposofische en homeopathische geneesmiddelen en donaties van de Triodos Foundation aan Homeopaten zonder Grenzen.

2011

In 2011 werd de prijs verleend aan het Erasmus MC, in de persoon van de decaan, H. Pols. De decaan ontving de prijs omdat hij in december 2010 een acupunctuurproefschrift accepteerde van fysiotherapeute Ineke van den Berg-de Lange. In het proefschrift werd gesteld dat een foetus in de baarmoeder kan worden omgedraaid van stuitligging naar een normale hoofdligging door de kleine teen van de aanstaande moeder te verwarmen door middel van het oud-Chinese moxabranden. Het branden van moxa (bijvoet) is verwant aan acupunctuur.
"Het proefschrift bevatte een kolderieke uiteenzetting over het veronderstelde werkingsmechanisme van dit malle gedoe", aldus het juryrapport van de vereniging. Het proefschrift is volgens de jury bovendien frauduleus. De promovenda zou in haar proefschrift hebben nagelaten ander - volgens de jury degelijk - onderzoek op te nemen waarin geen enkel effect gevonden was van dit moxabranden op de stuitligging.

Genomineerd waren voor de prijs van 2011 onder andere:

• burgemeester Van Aartsen van Den Haag,
• de brancheorganisatie Neprofarm,
• de directeur van Zorggroep Almere
• de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie (NPCF)

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Externe links

• Congres Fusion 2007, 22 maart, over de Kackadorisprijs
• Winnaar meester Kackadorisprijs 2004
• Nominaties 2005
• Herziening nominaties 2005