Woud van Białowieża

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Woud van Białowieża
Werelderfgoed natuur
Wisenten
Wisenten
Land Vlag van Wit-Rusland Wit-Rusland
Vlag van Polen Polen
Coördinaten 52° 40′ NB, 23° 50′ OL
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria vii
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 33
Inschrijving 1979 (3e sessie)
Uitbreiding 1992, 2014
Kaart
Woud van Białowieża
Woud van Białowieża
UNESCO-werelderfgoedlijst
Palace below.jpg
Paleis van de Russische tsaar in Białowieża, dat er nu niet meer staat.
Hwoźna w BPN 4km od wsch granicy.jpg
De rivier Hwoźna.
Leberbluemchen.jpg
Leverbloempje.
Scarlet Elf Cup fungus.JPG
Rode bekerzwam.
BelarusBNP11.JPG
Wisenten in de dierentuin van Kamenjoeki.
Mustela winter.jpg
Wezel in wintervacht in het oerbos van Białowieża.

Het oerbos van Białowieża (Pools: Puszcza Białowieska; Wit-Russisch: Белавежская пушча, Belavezjskaja Pusjtsja) is het oudst bewaarde Europese laaglandoerbos dat nog in een min of meer natuurlijke staat is en ligt op de grens van Wit-Rusland en Polen (woiwodschap Podlachië).

Algemene informatie[bewerken]

Dit UNESCO Werelderfgoed en biosfeerreservaat is aan de Poolse zijde 10.000 ha en aan de Wit-Russische zijde 177.100 ha groot. Het kerngebied is 15.700 ha met daaromheen een bufferzone van 71.400 ha en een overgangszone 90.000 ha. Het Nationale Park en het Werelderfgoed zijn bij elkaar 87.607 ha groot.

De Wit-Russische zijde[bewerken]

Het Belavezjskaja Poesjtsja-hoofdkwartier te Kamenjoeki heeft laboratoria en een dierentuin met wisenten (geherintroduceerd in het park in 1929), wilde zwijnen, elanden en andere inheemse dieren die men kan zien in hun natuurlijke leefomgeving. Daarnaast is er een klein museum, een restaurant, een snackbar en een hotel.

De Poolse zijde[bewerken]

Het Białowieża Nationaal Park, is een klein deel van het veel grotere woud van Białowieża. Het was oorspronkelijk een jachtgebied van de Russische tsaren en Poolse koningen. Jaarlijks bezoeken zo'n 100.000 toeristen het Poolse deel van het bos. In het dorp Białowieża liggen diverse onderzoeksstations voor bosbouw en zoölogisch onderzoek. Naast Białowieża is ook de omgeving van het circa 20 kilometer noordelijker gelegen Narewka een belangrijk natuurgebied. Daar leven edelherten en bevers.

Even ten westen van het dorp Białowieża bevindt zich een wisentenreservaat, genaamd Rezerwat Pokazowy Żubrów, die gemakkelijk te bereiken is vanaf de provinciale weg tussen Białowieża en Hajnówka. Het wisentreservaat is open voor het publiek. Er worden zoogdieren gehouden die inheems zijn in het bos of ooit inheems waren, zoals de konik die een afstammeling van de uitgestorven tarpan is.

Flora en fauna[bewerken]

Het bos is het enig overgebleven voorbeeld van een Europees gemengd laaglandbos. Er komen meer dan 1200 plantensoorten voor waaronder eeuwenoude zomereiken, winterlindes, fijnsparren en Noorse esdoorns en kleurrijke bloemen als voorjaarslathyrus, leverbloempje en ongevlekt longkruid. In het bos zijn bevers en wisenten geherintroduceerd. Naast deze soorten leven er ook vele andere zoogdieren, zoals wolven, lynxen (zeldzaam), elanden (eveneens zeldzaam), edelherten, reeën, wezels en wilde zwijnen. Ook is het gebied bekend bij ornithologen. Er komen in het Białowieża Nationaal Park onder andere negen soorten spechten voor, kleine vliegenvangers en withalsvliegenvangers, ruigpootuilen (vrij zeldzaam), dwerguilen en hazelhoenders. Voorts kan hier in het voorjaar de zeldzame rode bekerzwam worden aangetroffen.

Bedreigingen[bewerken]

Het bos is onderwerp van veel biologische studies en delen de status van natuurreservaat, maar niet onbedreigd. Doordat het bos eeuwenlang de status van koninklijk jachtterrein had, werd het beschermd voor uitgebreide kap. Toch zijn vele diersoorten daardaar uitgeroeid en later weer opnieuw geïntroduceerd.

De Russische tsaren hebben in de 19e eeuw, toen dit deel van Polen onder hun heerschappij viel, een wegenstelsel in de vorm van een ruitpatroon laten aanleggen met onderlinge afstanden van een Russische werst (ongeveer 1,067 kilometer). Zo konden men gemakkelijker diep in het bos komen. Dat wegenpatroon ligt er nog steeds.

De Duitse bezetters legden in de Eerste Wereldoorlog een spoorwegennet aan om zo sneller het gekapte hout te kunnen afvoeren. Sinds die tijd is de kap van het bos doorgegaan tot op de dag van vandaag.

Poolse en Wit-Russische wetenschappers maken zich zorgen over de toekomst van het bos. In Wit-Rusland is nog in de tweede helft van 2003 een oppervlakte van 300 hectare van dit oerbos gekapt.

Al decennialang zijn er plannen om het gebied met de status nationaal park in Polen uit te breiden. De Poolse regering echter is eind 1999 gezwicht onder de druk van plaatselijke jagers, houtvesters en recreatie-ondernemers en heeft het zodoende niet aangedurfd.

Geschiedenis[bewerken]

Het oerbos van Białowieża was het jachtgebied van de Poolse koningen en later van de Russische tsaren. Dieren werden beheerd voor de jacht, in die traditie worden in de winter de dieren nog met hooi gevoerd.

De grens loopt sinds 1945 als gevolg van het Jalta-akkoord kaarsrecht door het bos.

In het Wit-Russische deel van het bos werd op 8 december 1991 door de leiders van de Russische, Oekraïense en Wit-Russische sovjetrepublieken de overeenkomst tot ontbinding van de Sovjet-Unie gesloten.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]