Zaanse Schans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De molens bij zonsondergang; vooraan Mosterdmolen De Huisman.
Links de replica van de eerste Albert Heijn-winkel
Typisch Zaanse huizen
Bioscoopjournaal uit 1962 ovder de huizen in Zaandam, met aandacht voor het "uitbreidingsplan Zaanse Schans". Een huis uit 1743 wordt vanuit Koog aan de Zaan naar een plek op de Zaanse Schans getransporteerd.
Filmpje van het transport van een houten huis naar de Zaanse Schans in 1965.
Filmpje van de opening van restaurant de Swarte Walvis in 1966.

De Zaanse Schans is een buurt in Zaandam die is gelegen in de gemeente Zaanstad. Het ligt aan de Zaan, tegenover Zaandijk en naast de Julianabrug. Het is een bekende openluchtattractie met jaarlijks honderdduizenden bezoekers (in 2013 1,5 miljoen). Formeel is het geen museum. Het is opgezet met de bedoeling het historisch erfgoed te bewaren. De woonhuizen zijn ook verhuurd aan bewoners, zodat er niet alleen toeristen naar het terrein komen.

De naam is ontleend aan de schans die Diederik Sonoy, gouverneur in dienst van Willem van Oranje, in 1574 liet bouwen om zo de Spaanse troepen tegen te houden.

Tussen 1961 en 1974 werden vele oude gebouwen uit de Zaanstreek met diepladers naar de Zaanse Schans gebracht en in oude luister hersteld. Ook enkele molens werden naar hier verplaatst. Alleen de onderbouw van de verfmolen de Kat (oorspronkelijk een oliemolen) en van de oliemolen de Bonte Hen, alsmede de oliemolen de Os staan nog op hun oorspronkelijke erf. Ook later zijn regelmatig gebouwen naar de Zaanse Schans verhuisd.

Opmerkelijk[bewerken]

Aan de slag die met Pinksteren in 1574 op de Schans met de Spaanse troepen is geleverd herinnert, volgens de lokale folklore, nog de derde Pinksterdag, die plaatselijk in ere wordt gehouden. Of de herkomst van de Zaanse derde Pinksterdag echt verband houdt met deze veldslag is niet heel zeker. Elders in Nederland (met name in Zeeland) kent men namelijk ook een derde Pinksterdag, die samenvalt met diverse plaatselijke voorjaarsfeesten.

Een typische "Zaanse" lekkernij is de duivekater, een rond, zoet witbrood. Nog niet zo heel lang geleden was dit brood algemeen bekend, thans nog in enkele Noord-Hollandse plaatsen. In het bakkerijmuseum 'In de Gecroonde Duyvekater' worden duivekaters van twee verschillende Zaanse bakkers verkocht, beide naar ander recept.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Toegankelijk voor het publiek zijn onder andere:

Naast de Zaanse Schans bevindt zich het Zaans Museum.

Lijst van molens op de Zaanse Schans[bewerken]

Aan het water van de Zaan staan van zuid naar noord:

Voorts staan over het terrein verspreid:

Naast deze molens op de Schans staat direct aan de andere zijde van de provinciale weg:

Tegenover deze molen en de Schans staat:

In de Kalverpolder, een eindje vanaf de Schans staan ook nog:

Literatuur[bewerken]

  • Molens langs de Zaan. Door Thijs de Gooijer, Uitgeverij René de Milliano, Alkmaar 2005. ISBN 90-72810-50-3.

Externe links[bewerken]

Van links naar rechts op de foto: Het Jonge Schaap, De Zoeker, De Kat, De Gekroonde Poelenburg en De Huisman. Foto: Niels Kim.
Van links naar rechts op de foto: Het Jonge Schaap, De Zoeker, De Kat, De Gekroonde Poelenburg en De Huisman. Foto: Niels Kim.