Beleg van 's-Hertogenbosch (1601)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Beleg van 's-Hertogenbosch
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Datum 1 november-27 november, 1601
Locatie 's-Hertogenbosch, hertogdom Brabant
Resultaat Belegering afgebroken
Strijdende partijen
Prinsenvlag.svgStaatse leger Flag of Cross of Burgundy.svgGarnizoen van 's-Hertogenbosch
Leiders en commandanten
Maurits van Nassau Anthonie Schets, baron van Grobbendonck
Troepensterkte
8.000 +/- 1.500

Het beleg van 's-Hertogenbosch in 1601 was een belegering van de stad in Spaanse handen door het Staatse leger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden onder leiding van stadhouder Maurits van Nassau, tijdens de Tachtigjarige Oorlog.

's-Hertogenbosch was een sterke vestingstad gelegen tussen moerassen en daardoor een moeilijk doelwit. Toch zag Maurits kans de stad te belegeren doordat koninklijke troepen op dat moment Oostende belegerden. De belegering van Oostende was voor de aartshertog Albrecht van Oostenrijk zo belangrijk dat niets hem ervan kon weerhouden. Uiteindelijk duurde die belegering van 5 juli 1601 tot 2 september 1604.

Maurits zag geen mogelijkheid om Albrecht bij Oostende aan te vallen. Daarvoor was het Spaanse leger te goed verschanst en Maurits kon niet op steun van Frankrijk rekenen. In plaats daarvan wilde hij hem weglokken door andere steden aan te vallen zoals Rijnberk en Meurs, die beiden werden veroverd. Desondanks hield zijn leger rond Oostende. Toen werd door de Staten-Generaal besloten dat een belangrijker stad aangevallen moest worden, en dat werd Den Bosch.

Maurits trok met zijn leger van 8.000 man naar 's-Hertogenbosch maar het was inmiddels al november en dus erg laat. De winter kwam er aan en Albrecht zou zijn goede positie niet meer opgeven. Het is niet bekend of Maurits dacht enig kans te maken. Wel werd er veel graafwerk verricht, zoals de aanleg van schansen, batterijen en loopgraven ondanks de regen en kou.

In eerste instantie wilde Den Bosch de stad verdedigen met de eigen schutterij en de twee aanwezige vendels voetknechten en de drie kornetten ruiters. Toch koos het ervoor om op 7 november nog eens versterkt te worden door 260 soldaten en een week later door nog eens 900 man. Dat zoveel soldaten nog de stad in konden komen toont aan dat de omsingeling door Maurits niet waterdicht was.

Toen de strenge vorst intrad werd het beleg op 27 november afgebroken. Maurits vernam via onderschepte brieven dat Albrecht een ontzettingsleger vormde die hij niet wilde afwachten. Daarnaast waren door de vorst heel wat rivieren bevroren en lag Holland open.

Het jaar erop werd Grave door Maurits veroverd, op 19 september. In 1603 deed Maurits nog een vergeefse poging om Den Bosch in te nemen. Uiteindelijk zou het tot 1629 duren voordat Maurits' halfbroer Frederik Hendrik van Oranje 's-Hertogenbosch wist te veroveren.

Literatuur[bewerken]

  • Kuijer, P.Th.J., 's-Hertogenbosch : stad in het hertogdom Brabant ca. 1185-1629, Waanders Uitgevers, Zwolle, NL, 2000, 720 p. ISBN 9040095140.


Eerste opstand (1567-1570): Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand (1572-1576): Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand (1576-1578): Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's 9 jaren (1579-1588): Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' 10 jaren (1588-1598): Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
11 jaren strijd (1598-1609): Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand (1609-1621): Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd (1621-1647): Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Maastricht · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Maastricht · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite