Europese Green Deal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Commissievoorzitter von der Leyen (21) en vicevoorzitter Timmermans (22).

De Europese Green Deal is een reeks beleidsinitiatieven van de Commissie-Von der Leyen met als overkoepelende doelstelling om Europa tegen 2050 klimaatneutraal te maken, en daarmee het eerste klimaatneutrale continent te worden.[1] In 2030 moet de CO2-uitstoot al met 40% verminderd zijn ten opzichte van 1990,[2] maar mogelijk wordt die doelstelling naar boven toe bijgesteld, tot 50-55%, of zelfs 65%.[3]

Ontstaan[bewerken | brontekst bewerken]

Om de klimaatverandering te beteugelen, werden op de klimaatconferentie van Parijs in 2015 internationale afspraken gemaakt om de uitstoot van CO2 te beperken. Op basis daarvan had de Europese Unie klimaatdoelen opgesteld voor 2020, 2030 en 2050. In december 2013 bleken deze doelen met de toenmalige aanpak absoluut niet gehaald te zullen worden. Daarom werden de plannen bijgesteld, in de aanloop naar de klimaatconferentie van 2018 in Katowice, en werd voor het eerst het doel gesteld om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken. De Green Deal is het logische vervolg hierop, en op 11 december 2019 werden de plannen officieel voorgesteld.[2] Eerste vicevoorzitter Frans Timmermans werd aangesteld als verantwoordelijke commissaris (2019-2024) voor het plan.

Uitwerking[bewerken | brontekst bewerken]

De Commissie wil de beleidsvoorstellen van de Green Deal verankeren, en de nodige investeringen stimuleren, via een heuse Europese klimaatwet. Hiertoe werd in maart 2020 een ontwerp-verordening ingediend.[4]

De beleidsvoorstellen omvatten onder meer:[1]

  • investeringen in milieuvriendelijke technologie
  • bedrijven helpen innoveren
  • schonere, goedkopere en gezondere vormen van particulier en openbaar vervoer
  • de energiesector koolstofvrij maken
  • een grotere energie-efficiëntie van gebouwen
  • samenwerken met internationale partners om de mondiale milieunormen te verbeteren.

De EU zal ook, via een mechanisme voor een rechtvaardige transitie, financiële en technische bijstand verlenen om mensen, bedrijven en regio’s die het zwaarst worden getroffen door de overgang naar een groene economie, te helpen.[1][5]

Verder is nog een Europese industriestrategie voorzien, een actieplan voor een circulaire economie, een “van boer tot bord”-strategie (Engels: “farm-to-fork”) om voedselsystemen duurzamer te maken, en een EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030.[1]

Kritiek[bewerken | brontekst bewerken]

Kritiek op de Green Deal kwam uit verschillende hoek: milieugroepen oordelen over het algemeen dat de Green Deal weliswaar een goede aanzet vormt, maar lang niet ver genoeg gaat. Bedrijfsleiders uit traditionele sectoren, en landen met sterke fossiele energiewinning daarentegen gaan liefst op de rem staan voor een in hun ogen te snelle omschakeling.

Green Deal gaat niet ver genoeg[bewerken | brontekst bewerken]

Critici stellen zich vragen over de “van boer tot bord”-strategie, wanneer niet ook het Europees landbouwbeleid tegen het licht wordt gehouden. Verder zouden de huidige handels- en investeringsakkoorden moeilijk te verenigen zijn met een ambitieus klimaatbeleid. Evenzo wordt het lastig gulle overheidsinvesteringen te voorzien zolang de EU vasthoudt aan begrotingsdiscipline en een verbod op monetaire financiering. Ook zou de streefdatum van 2050 binnen het kader van mondiale rechtvaardigheid te laat komen.[6]

Bedrijfsbelangen[bewerken | brontekst bewerken]

In een rapport van maart 2022[7] documenteerde Corporate Europe Observatory hoe de pesticiden-lobbygroep ambitieuze, bindende doelstellingen in de Green Deal poogde te ondermijnen.

EU-lidstaten[bewerken | brontekst bewerken]

De reacties op, en uitvoering van de Europese Green Deal liepen in de verschillende lidstaten sterk uiteen.

België[bewerken | brontekst bewerken]

Vooral door de Vlaamse Regering, bij monde van minister Demir, werd de Green Deal erg koel ontvangen.[6][8]

Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

Nederland behoort tot de kopgroep van landen die de Green Deal ondersteunen. Ook een aanzienlijk deel van het bedrijfsleven lijkt gewonnen voor de plannen.[9]

Andere lidstaten[bewerken | brontekst bewerken]

Vooral uit Tsjechië, Polen en Hongarije kwamen kritische geluiden, en werd zelfs opgeroepen de plannen uit te stellen vanwege de coronapandemie.

Tijdslijn[bewerken | brontekst bewerken]

  • 11 december 2019: de Europese Green Deal werd gepresenteerd.[10]
  • 14 januari 2020: het investeringsplan en het Just Transition Mechanism werden gepresenteerd.
  • 4 maart 2020: voorstel voor een klimaatwet voor een klimaatneutrale Europese Unie tegen 2050. Na een openbare raadpleging werd het voorstel op 7 oktober 2020 door het Europees Parlement goedgekeurd.
  • 10 maart 2020: de Europese industriestrategie werd goedgekeurd.
  • 11 maart 2020: voorstel voor een nieuw actieplan circulaire economie dat zich richtte op duurzaam gebruik van hulpbronnen.[11]
  • 20 mei 2020: publicatie van Farm to fork, de EU-strategie om de duurzaamheid van voedselsystemen te vergroten.[12]
  • 20 mei 2020: voorstelling van de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030, gericht op de bescherming van kwetsbare natuurlijke hulpbronnen.[13]
  • 8 juli 2020: Goedkeuring van de EU-strategieën voor de integratie van energiesystemen en waterstof om de weg te effenen naar een volledig koolstofvrije, efficiëntere en onderling verbonden energiesector.[14]
  • 12 juli 2020: de EU-Taxonomie voor duurzame activiteiten werd van kracht, om greenwashing tegen te gaan en investeerders te helpen groene opties te kiezen.
  • 17 september 2020: Het Klimaatdoelstellingsplan 2030 werd gepresenteerd.[15]
  • 9 december 2020: Het Europees Klimaatpact werd gelanceerd.[16]
  • 14 juli 2021: presentatie van het "Fit for 55"-pakket door de Europese Commissie, met daarin een groot aantal wetgevingsvoorstellen om de EU Green Deal te realiseren.[10]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Algemeen:broeikasgas · klimaatverandering · systeem Aarde · koolstofdioxide · stikstofoxiden · methaan · Most Affected People and Areas
Fenomenen:antropoceen · droogte · extreem weer · hittegolf · verwoestijning · waterschaarste · zeespiegelstijging · kantelpunten in het klimaat · klimaatvluchteling · terugtrekking van gletsjers sinds 1850 · global dimming · gat in de ozonlaag · massa-extinctie
Internationaal overleg:Akkoord van Kopenhagen · Akkoord van Parijs · Desertificatieverdrag · Europees systeem voor emissiehandel · Forests Now Declaration · Green Climate Fund · Intergovernmental Panel on Climate Change · Klimaatconferentie van Kopenhagen 2009 · Klimaatconferentie van Lima 2014 (COP-20) · Klimaatconferentie van Parijs 2015 (COP-21) · Klimaatconferentie van Marrakesh 2016 (COP-22) · Klimaatconferentie van Bonn 2017 (COP-23) · Klimaatconferentie van Katowice 2018 (COP24) · Klimaatconferentie van Madrid 2019 (COP25) · Klimaatconferentie van Glasgow 2021 (COP26) · Klimaatconferentie van Sharm-el-Sheikh 2022 (COP27) · Klimaatverdrag (UNFCCC) · Kyoto-protocol
Maatregelen:bebossing · BECCS · CO2-afvang en -opslag · CO2-belasting · duurzame ontwikkeling · emissiehandel · energiebesparing · energietransitie · geo-engineering · Green New Deal · kerosinetaks · klimaatadaptatie · klimaatmitigatie · klimaatneutraal · klimaatrechtspraak · klimaatwet · koolstofput · zonnestralingsbeheer
Metingen:Hockeystickcurve · Keelingcurve · Mauna Loa Observatorium · Ny-Ålesund · State of the Climate · Temperatuurstijging in het noordpoolgebied · Wereld Meteorologische Organisatie
Onderzoek:Algemeen circulatiemodel (ACM, GCM) · Climate Change Performance Index · Climate Action Tracker · Gaia-hypothese · IPCC-rapport 2014 · Lijst van klimaatwetenschappers · Planetaire grenzen · RCP scenario's · Stern Review · Tellus Institute
Overheidsprogramma's:Deltaprogramma · Energieakkoord voor duurzame groei · Energiebox · Europese Green Deal · Green New Deal · Klimaatbos · Klimaatnoodtoestand · Nationaal emissieplafond · Nederlandse Emissieautoriteit · Sigmaplan
Opinie en controverse:Climategate · Controverse over de opwarming van de Aarde · Koch Industries
Sociale actie & media:An Inconvenient Truth · Dikketruiendag en Warmetruiendag · Earth Hour · Earth Overshoot Day · Energy Survival · Klimaatactivist in de politiek (boek) · Klimaatrechtvaardigheid · Klimaatvisualisatie · Live Earth · pooljaar (2007-2009) · Vleesloze dag · Klimaatbeweging · Schoolstaking voor het klimaat · Greta Thunberg · Anuna De Wever · Het Klimaatboek