Intergovernmental Panel on Climate Change

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nobelprijswinnaar  Intergovernmental Panel on Climate Change
Sinds 1988
Rajendra Pachauri, voorzitter van het IPCC van 2002 tot februari 2015
Rajendra Pachauri, voorzitter van het IPCC van 2002 tot februari 2015
Nobelprijs Vrede
Jaar 2007
Reden Voor het vergroten en verspreiden van de kennis over de door de mens veroorzaakte klimaatverandering en voor het bevorderen van maatregelen om deze tegen te gaan
Samen met Al Gore
Voorganger(s) Muhammad Yunus
Opvolger(s) Martti Ahtisaari

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) is een organisatie van de Verenigde Naties, opgericht in 1988, om de risico's van klimaatverandering te evalueren. Het panel bestaat uit honderden experts uit de hele wereld, vanuit universiteiten, onderzoekscentra, ondernemingen, milieuorganisaties en andere organisaties. Het IPCC doet zelf geen onderzoek, maar evalueert onderzoek dat is gepubliceerd in aan collegiale toetsing onderworpen wetenschappelijke tijdschriften.

Sinds zijn oprichting heeft het IPCC een reeks rapporten gepubliceerd die gelden als referentiewerken voor beleidsmakers, wetenschappers, studenten en andere specialisten. Deze rapporten hebben een grote invloed in het milieubeleid van vele regeringen. Deze rapporten komen om de 5 à 6 jaar uit. Het vierde rapport is in verschillende delen uitgekomen in 2007, het vijfde in 2013 en 2014.

Op 12 oktober 2007 werd in Oslo bekendgemaakt dat aan het Intergovernmental Panel on Climate Change samen met de voormalige Amerikaanse vicepresident en presidentskandidaat Al Gore de Nobelprijs voor de Vrede 2007 was toegekend "voor het vergroten en verspreiden van de kennis over de door de mens veroorzaakte klimaatverandering en voor het bevorderen van maatregelen om deze tegen te gaan."

Doelstellingen[bewerken]

Het IPCC heeft in principe als doel zonder partijdigheid en op wetenschappelijke wijze een duidelijke, transparante en objectieve evaluatie te maken van de beschikbare wetenschappelijke, technische en socio-economische informatie in verband met de klimaatveranderingen. IPCC-rapporten horen objectief om te gaan met beleidsrelevante wetenschappelijke, technisch en socio-economische factoren. Ze moeten aan hoge wetenschappelijke en technische maatstaven voldoen en hebben als doel zo veel mogelijk verschillende geografische en wetenschappelijke perspectieven weer te geven.[1]

Werkwijze[bewerken]

Om het geschetste doel te bereiken wordt elk rapport van IPCC volgens een vaste werkwijze opgesteld: aan de hand van een tevoren opgestelde inhoudsopgave wordt door een groot aantal auteurs de beschikbare kennis en wetenschap bijeengebracht in een concept-rapport. In twee commentaarronden wordt vervolgens iedereen uitgenodigd om wetenschappelijk commentaar en kritiek te leveren, aanvullende informatie aan te dragen en de auteurs te wijzen op mogelijk over het hoofd geziene literatuur. De eerste ronde is open voor elke wetenschapper ter wereld. Na die eerste ronde wordt het commentaar verwerkt en wordt een nieuw concept opgesteld. De tweede commentaarronde verloopt via de regeringen, die op hun beurt de eigen deskundigen en wetenschappers vragen om wetenschappelijk, feitelijk commentaar te leveren. Na deze twee ronden wordt het definitieve rapport opgesteld. Alle rapporten en de daarbij behorende Technical Summaris (TS) worden volledig door de betrokken wetenschappers geschreven, zonder enige bemoeienis van politici of beleidsmakers.

Bij een IPCC-rapport wordt ook een zogenaamde Summary for Policymakers (SPM) opgesteld. Hierover wordt een kleine week vergaderd met afgevaardigden van vele landen. Iedere uitspraak in de SPM moet consistent zijn met en onderbouwd zijn door het hoofdrapport en moet begrijpelijk en relevant zijn voor beleidsmakers. Bij de goedkeuring van de SPM wordt gestreefd naar consensus over de tekst tussen alle landendelegaties. De aanwezige hoofdauteurs hebben daarbij de taak om te bewaken dat de tekst van de SPM conform het hoofdrapport blijft. De hoofdauteurs kunnen zelf voorstellen doen om aan landencommentaren tegemoet te komen. Vanwege de betrokkenheid van de landen bij de opstelling van de SPM nemen de politici de conclusies van de wetenschappers meestal grotendeels over.[2]

Rapporten[bewerken]

De meest bekende rapporten zijn de Assessment Reports, die sedert 1990 om de paar jaar gepubliceerd worden, en een algemeen overzicht bieden van de klimaatverandering. De jongste edities van deze rapporten bestaan uit 3 delen: 1 voor elke werkgroep plus een syntheserapport.

Daarnaast publiceert het IPCC echter nog:

Alle rapporten van het IPCC worden onderworpen aan een grondige peerreview.

Eerste rapport[bewerken]

Het eerste IPCC first assessment report werd gepubliceerd in 1990, en vormde de aanzet tot de United Nations Climate Change Conference, de aanzet tot het Klimaatverdrag (UNFCCC).

In de Samenvatting voor het beleid (Summary for Policymakers, SPM) zegt Werkgroep I er zeker van te zijn dat emissies uit menselijke activiteiten in grote mate bijdragen tot de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer, met als gevolg een bijkomende opwarming van het aardoppervlak. Volgens hun berekeningen is koolstofdioxide (CO2) verantwoordelijk voor meer dan de helft van het toegenomen broeikaseffect. Hun prognose geeft aan dat in een ongewijzigd scenario de globale gemiddelde temperatuur ongeveer 0,3°C per decennium zal stijgen gedurende de 21e eeuw. De werkgroep schat dat de gemiddelde oppervlaktetemperatuur de jongste 100 jaar met 0,3 tot 0,6°C is toegenomen. Dit stemt overeen met de klimaatmodellen, maar ligt ook in dezelfde grootteorde als de natuurlijke klimaatvariaties. Het kan echter nog een tiental jaren of langer duren voor het toegenomen broeikaseffect onomstotelijk is aangetoond.

In 1992 werd naar aanleiding van de [[VN-conferentie inzake Milieu en Ontwikkeling |Top van Rio]] een bijvoegsel gepubliceerd, waarin het rapport van 1990 in grote lijnen werd bevestigd.

Tweede rapport[bewerken]

In de inleiding tot het tweede rapport, gepubliceerd in 1996, stelt Werkgroep I dat CO2 de belangrijkste factor is van door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Uit prognoses van toekomstige gemiddelde temperaturen en het zeeniveau blijkt dat menselijke activiteiten het klimaat van de planeet kunnen wijzigen als nooit tevoren in de menselijke geschiedenis. De langetermijnmodellen laten zien dat de opstapeling van broeikasgassen in de atmosfeer en de reactie van het klimaatsysteem betekenen dat vele belangrijke aspecten van klimaatverandering in de praktijk onomkeerbaar worden.

Derde rapport[bewerken]

De synthese van het derde IPCC-rapport, gepubliceerd in 2001, omvat een overzicht van vaststellingen en overgebleven onzekerheden[3]:

Vaststellingen:

  • Opwarming van het aardoppervlak: metingen, toewijzing ervan aan menselijke activiteiten en prognoses; stijging van het zeeniveau en toename van het aantal hittegolven.
  • Toekomstige opwarming heeft zowel positieve als negatieve gevolgen, maar een sterkere opwarming heeft vooral negatieve effecten.
  • Ontwikkelingslanden en armere bevolkingsgroepen zijn het meest kwetsbaar voor klimaatverandering.

Onzekerheden:

  • Raming van de stralingsforcering door natuurlijke klimaatfactoren en menselijke aerosols, toekomstige veranderingen in de emissie van broeikasgassen, en de rol van feedback-mechanismen die een verdere opwarming kunnen versterken of verzwakken.
  • Het inschatten van de stijging van het zeeniveau en de temperatuur.
  • Het opstellen van prognoses per regio.

Vierde rapport (2007)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie IPCC-rapport 2007 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het vierde rapport, gepubliceerd in 2007, kan steunen op een langere reeks waarnemingen, waardoor uitspraken met grote mate van zekerheid gedaan kunnen worden. De belangrijkste conclusie is dat het klimaat beslist zal veranderen, en dat maatregelen noodzakelijk zijn.

Vijfde rapport (2014)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie IPCC-rapport 2014 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het vijfde rapport, gepubliceerd in 2014, bevestigt eerdere conclusies, en acht het waarschijnlijk dat de opwarming van de Aarde 1,5 graden zal overschrijden, onafhankelijk van de gekozen emissiescenario's. Onderneemt men weinig of geen actie, dan is een temperatuurstijging van meer dan 2,0 graden te voorzien. Hoe langer actie wordt uitgesteld, hoe duurder de aanpassing zal uitvallen.

Organisatie[bewerken]

Sinds 6 oktober 2015 is de Koreaan Hoesung Lee de voorzitter. [4] De vorige voorzitter, Rajendra Pachauri, leidde de organisatie van 2002 tot 24 februari 2015. [5] Daarvoor was Robert Watson voorzitter van het IPCC.

Het IPCC bestaat uit drie werkgroepen:

  • Werkgroep I: fysische principes (oorzaken)
  • Werkgroep II: gevolgen, kwetsbaarheid en adaptatie (aanpassing)
  • Werkgroep III: mitigatie (terugdringen van broeikasgasemissies).

Daarnaast heeft het IPCC een werkgroep (National Greenhouse Gas Inventories Program) ingesteld, die op verzoek van het klimaatverdrag methoden ontwikkelt voor het schatten van de emissie van de gassen die het broeikaseffect veroorzaken. Deze methoden worden door landen gebruikt om hun rapportages aan het klimaatverdrag en het Kyoto-protocol op te stellen. Verder publiceerde het IPCC diverse Special Reports, bijvoorbeeld over socio-economische scenario's en over CO2-afvang en -opslag.

Gebruik van IPCC-resultaten[bewerken]

De wetenschappelijke kennis, zoals die door het IPCC wordt aangeleverd, speelt voor een deel mee bij de politieke besluitvorming binnen het Klimaatverdrag (UNFCCC). De partijen die betrokken zijn bij dit verdrag wegen de informatie van het IPCC af tegen andere belangen en komen op grond daarvan tot afspraken over maatregelen. Het IPCC neemt niet deel aan deze politieke besluitvorming. Daarmee heeft het klimaatverdrag een strikte scheiding aangebracht tussen de verantwoordelijkheden van wetenschappers en die van de politici en beleidsmakers.[6]

Kritiek[bewerken]

Enkele wetenschappers zijn uit het IPCC gestapt omdat volgens hen belangrijke passages om politieke redenen werden weggelaten in de eindrapportages.[7] Paul Reiter van het Pasteur Instituut in Parijs heeft zijn medewerking beëindigd, nadat zijn kritische bijdragen waren genegeerd. Ook na zijn vertrek bleef het IPCC Reiter noemen als wetenschapper die de rapporten van het IPCC ondersteunde. Pas nadat Reiter dreigde met juridische stappen, werd zijn naam van de auteurslijst geschrapt van het Third Assessment Report (2001).[8][9]

Het IPCC wordt door sommige wetenschappers ervan beschuldigd dat het onzekerheden onvoldoende expliciet maakt en extreme scenario's weglaat in zijn rapportages.[bron?] Enkelen van hen concluderen daaruit dat het de gevolgen van klimaatverandering overschat en anderen juist dat het de gevolgen onderschat.[10] Met name astrofysici, geologen en paleao-ecologen zijn vaak afwijzend over het IPCC, omdat zij vinden dat er onvoldoende gebruik wordt gemaakt van inzichten uit hun vakgebieden.[11]

Een ander verwijt, onder meer van James Lovelock (Gaia-theorie) is dat het IPCC teveel steunt op modellen, en te weinig op feitelijke waarnemingen. Deze laatste zijn weliswaar pas na een langere periode relevant, maar wijken vaak significant af van de gebruikte modellen. Meermaals blijken de IPCC-modellen achter te lopen op de realiteit. [12][13]

Er is veel discussie over de wijze waarop de wetenschappelijke onderzoeken van het IPCC worden geïnterpreteerd door de beleidsmakers. Een aantal wetenschappers[14] is het oneens met de bevindingen die zijn opgesteld door de auteurs van de Summaries for Policy Makers. Zij zijn van mening dat de uitkomst van wetenschappelijke onderzoeken, zoals deze zijn weergegeven in het IPCC-rapport, opzettelijk verkeerd zijn geïnterpreteerd in de SPMs ten behoeve van politiek gewin.[15] Eind 2009/begin 2010 was het IPCC een aantal keren wegens vermeende onzorgvuldigheid in het nieuws. Onder andere wegens Climategate in december 2009 en in januari 2010 wegens de een typefout dat de gletsjers in het Himalayagebergte in 2035 verdwenen zouden zijn in plaats van in 2350 en in februari 2010 wegens het aanvoeren van verhalen van bergbeklimmers en een masterscriptie van een student als betrouwbare onderbouwing dat ijs in de bergen zou smelten.[16]

Externe links[bewerken]

Winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede

1901: Dunant, Passy · 1902: Ducommun, Gobat · 1903: Cremer · 1904: Institut de Droit International · 1905: Von Suttner · 1906: Roosevelt · 1907: Moneta, Renault · 1908: Arnoldson, Bajer · 1909: Beernaert, Balluet d'Estournelles de Constant · 1910: IPB · 1911: Asser, Fried · 1912: Root · 1913: La Fontaine · 1917: ICRC · 1919: Wilson · 1920: Bourgeois · 1921: Branting, Lange · 1922: Nansen · 1925: Chamberlain, Dawes · 1926: Briand, Stresemann · 1927: Buisson, Quidde · 1929: Kellogg · 1930: Söderblom · 1931: Addams, Butler · 1933: Angell · 1934: Henderson · 1935: Von Ossietzky · 1936: Lamas · 1937: Cecil · 1938: Office international Nansen pour les réfugiés · 1944: ICRC · 1945: Hull · 1946: Balch, Mott · 1947: Friends Service Council, American Friends Service Committee · 1949: Orr · 1950: Bunche · 1951: Jouhaux · 1952: Schweitzer · 1953: Marshall · 1954: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1957: Pearson · 1958: Pire · 1959: Noel-Baker · 1960: Luthuli · 1961: Hammarskjöld · 1962: Pauling · 1963: ICRC, IFRC · 1964: King · 1965: UNICEF · 1968: Cassin · 1969: Internationale Arbeidsorganisatie · 1970: Borlaug · 1971: Brandt · 1973: Kissinger, Lê Đức Thọ · 1974: MacBride, Satō · 1975: Sacharov · 1976: Williams, Corrigan · 1977: Amnesty International · 1978: Sadat, Begin · 1979: Moeder Teresa · 1980: Esquivel · 1981: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1982: Myrdal, Robles · 1983: Wałęsa · 1984: Tutu · 1985: IPPNW · 1986: Wiesel · 1987: Arias · 1988: VN-vredesmacht · 1989: Gyatso · 1990: Gorbatsjov · 1991: Suu Kyi · 1992: Menchú · 1993: Mandela, De Klerk · 1994: Arafat, Peres, Rabin · 1995: Rotblat, Pugwash Conferences on Science and World Affairs · 1996: Ximenes Belo, Ramos-Horta · 1997: ICBL, Williams · 1998: Hume, Trimble · 1999: AzG · 2000: Dae-jung · 2001: VN, Annan · 2002: Carter · 2003: Ebadi · 2004: Maathai · 2005: IAEA, El-Baradei · 2006: Grameen Bank, Yunus · 2007: Gore, IPCC · 2008: Ahtisaari · 2009: Obama · 2010: Liu · 2011: Johnson Sirleaf, Gbowee, Karman · 2012: Europese Unie · 2013: OPCW · 2014: Satyarthi, Yousafzai · 2015: Kwartet voor Nationale Dialoog in Tunesië · 2016: Santos

Algemeen: Broeikasgas · Klimaatverandering · Systeem Aarde · Koolstofdioxide · Stikstofoxiden · Methaan
Fenomenen: Verwoestijning · Zeespiegelstijging · Klimaatvluchteling · Terugtrekking van gletsjers sinds 1850 · Waterschaarste · Global dimming
Internationaal overleg: Akkoord van Kopenhagen · Akkoord van Parijs · Desertificatieverdrag · Emissiehandel · Europees systeem voor emissiehandel · Forests Now Declaration · Green Climate Fund · Intergovernmental Panel on Climate Change · Klimaatconferentie Kopenhagen 2009 · Klimaatconferentie van Parijs 2015 · Klimaatconferentie van Marrakesh 2016 · Klimaatverdrag (UNFCCC) · Kyoto-protocol
Maatregelen: Adaptatie · Mitigatie · Duurzame ontwikkeling · Koolstofput · CO2-afvang en -opslag · Geo-engineering · Klimaatneutraal
Metingen: Hockeystickcurve · Keelingcurve · Mauna Loa Observatorium · Ny-Ålesund · State of the Climate · Temperatuurstijging in het noordpoolgebied · Wereld Meteorologische Organisatie
Onderzoek: Algemeen circulatiemodel · Guy Stewart Callendar · James Hansen · IPCC-rapport 2014 · Stern Review· Tellus Institute · Gaia-hypothese · Climate Change Performance Index · Planetaire grenzen · RCP scenario's
Overheidsprogramma's: Deltaprogramma‎ · Sigmaplan · Energiebox · Klimaatbos · Nationaal emissieplafond · Nederlandse Emissieautoriteit · Energieakkoord
Pioniers: Svante Arrhenius · Wally Broecker · Guy Callendar · Joseph Fourier · Charles Keeling · John Tyndall
Controverse: Christopher Monckton · Climategate · Controverse over de opwarming van de Aarde · Koch Industries
Sociale actie & media: An Inconvenient Truth · Dikketruiendag / Warmetruiendag · Earth Hour · Energy Survival · Klimaatactivist in de politiek · Live Earth · Pooljaar · Vleesloze dag · Klimaatbeweging