Controverse over de opwarming van de Aarde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De controverse over de opwarming van de Aarde verwijst naar een verscheidenheid van geschillen, significant meer uitgesproken in de populaire media door enkele spraakmakende critici dan in de wetenschappelijke literatuur,[1][2] met betrekking tot de aard, oorzaken en gevolgen van opwarming van de Aarde. De betwiste kwesties omvatten de oorzaken van de toegenomen mondiale gemiddelde luchttemperatuur, vooral sinds het midden van de 20e eeuw, of deze opwarmingstrend ongekend is of binnen de normale klimaatschommelingen valt, of de mensheid aanzienlijk heeft bijgedragen, en of de stijging geheel of gedeeltelijk een artefact is van slechte metingen. Andere geschillen hebben betrekking op schattingen van de klimaatgevoeligheid, voorspellingen van extra opwarming, en wat de gevolgen van de opwarming van de Aarde zal zijn. Slechts een beperkt deel ervan is gepubliceerd in peer reviewed tijdschriften, waardoor de wetenschappelijke waarde van de kritiek onduidelijk is. Erger nog, bewezen beïnvloeding door grote belanghebbenden [3] doet de vraag rijzen of de 'controverse' niet kunstmatig tot stand gebracht is.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat ongeveer 97% van de klimaatwetenschappers zegt dat het klimaat verandert en dat dit wordt veroorzaakt door invloed van de mens. De overige 3% publiceert gemiddeld minder en wordt als minder prominent beschouwd.[4][5] Uit het onderzoek van Cook et al. bleek dat de consensus in de periode 1991-2011 langzaam toenam.[6]

Waarnemingen[bewerken]

Kritiek op waarnemingen richt zich vooral op het effect van het hitte-eilandeffect, het effect van slechte meetstations en op vermeend gesjoemel met de globale datasets.

In 2005 ontstond er controverse over de statistische methodes gebruikt het in derde rapport van het IPCC.[7] Deze kritiek werd in de wetenschappelijke literatuur weerlegd.[8]

Regelmatig worden temperatuurreeksen aangepast. Dit bijvoorbeeld om de effecten van een veranderde meetmethode te compenseren. Wanneer je je thermometer bijvoorbeeld hoger hangt, zul je andere resultaten krijgen dan voorheen. Vaak ontstaat controverse of deze aanpassingen geen gesjoemel zijn.

In 2010 werd Berkerley Earth opgericht door een aantal wetenschappers die sceptisch stonden tegenover de temperatuurmetingen van NASA en andere nationale instituten. Ze onderzochten veelgehoorde kritiek op de temperatuurreeksen, zoals het effect van het hitte-eilandeffect en lage kwaliteit van verschillende temperatuurstations. Tot hun verbazing waren de uitkomsten van hun analyse vergelijkbaar ben de standaardtemperatuurreeksen.[9][10]

Vertraagde opwarming 1998-2013[bewerken]

Een grafiek van de gemiddelde "near-surface air" en "sea-surface" temperatuur sinds 1997, gebaseerd op gegevens van Met Office Hadley Centre, de zogenaamde HadCRUT4 reeks. Sceptici beweren dat de vertraagde temperatuurstijging sinds 1997 aantoont dat de opwarming van de Aarde gestopt is.[11]

In het vijfde IPCC-verslag stond dat in de periode tussen 1998 en 2012 de gemiddelde temperatuur ongeveer 0.055 °C per decennium steeg, vergeleken met een stijging van 0.12 °C per decennium in de periode ervoor. Er werd gesteld dat dit consistent met de natuurlijke variabiliteit van het klimaat. Bovendien was het jaar 1998 een extreem warm El Niño-jaar en dus geen goed referentiejaar.[12] Deze vertraging in de opwarming werd ook wel een hiatus genoemd en voor enkelen de aanleiding om te beweren dat de opwarming van de Aarde gestopt is.

Uit verschillende onderzoeken van 2015 bleek dat deze hiatus een artefact was van de kleine hoeveelheid metingen in het noordpoolgebied en een gevolg van de overstap naar een nauwkeurigere methode van metingen van schepen.[13]

De verklaring van deze vertraagde opwarming kan niet gevonden worden in een zwakker broeikaseffect: er komt consistent meer straling binnen dan er wordt uitgezonden door de aarde. Er werden een aantal mogelijke oorzaken aangedragen: extra warmte opgenomen is door de Stille Oceaan of meer weerkaatsing van zonlicht door luchtvervuiling (aerosolen) in China.[14]

Oorzaak van de opwarming[bewerken]

Uit ijskernboringen blijkt dat in het geologisch verleden het begin van de temperatuurstijging vaak zo'n 200 à 1.200 jaar vooruit liep op een stijging van de CO2-concentratie.[15] Deze initiële natuurlijke temperatuurstijgingen kunnen verklaard worden door de Milanković-cycli. Vervolgens kwam er CO2 vrij uit de oceanen, die bij warmere temperaturen minder CO2 kunnen bevatten, en als een positieve terugkoppeling diende. Temperatuurstijging en CO2-concentratie nemen nu echter tegelijkertijd toe, dus is het duidelijk dat hier een ander mechanisme aan de gang is.[16] Het algemeen inzicht is nu dat de huidige toename van CO2 voornamelijk wordt veroorzaakt door de mens[17] (zie Broeikaseffect voor een verdere toelichting) en dat een verhoogde hoeveelheid CO2 ook in het verleden heeft bijgedragen aan opwarming van de Aarde.[18]

De veranderende intensiteit van kosmische straling wordt door critici (zoals Henrik Svensmark) als de werkelijke primaire oorzaak van de opwarming gezien. (Zie ook Invloed van zonnevlekken op het klimaat).

Klimaatmodellen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Klimaatmodel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zoals beschreven onder Modellen zijn klimaatmodellen nog niet goed in staat om klimaatveranderingen op sub-continentale schaal te beschrijven. Lange tijd was de gesimuleerde opwarming van de troposfeer in de tropen niet conform de waarnemingen.[19] Er moet worden opgemerkt dat metingen hier erg moeilijk zijn vanwege de hoogte vanaf het aardoppervlak en de grote variabiliteit in temperatuur op die hoogte. Een nieuwe analyse van de meetgegevens uit 2015 was wel in overeenstemming met de klimaatmodellen en de verwachtingen.[20]

De klimaatmodellen gaan voor hun lange-termijnprognoses uit van een aantal uiteenlopende demografische en economische groeiscenario's die de Verenigde Naties (VN) hanteert. Er is geen overeenstemming over de meest betrouwbare prognoses van broeikasgassen.[bron?] Het is onduidelijk hoe de uitstoot van broeikasgassen beïnvloed gaat worden door verstedelijking, de veranderende koolstofintensiteit (de hoeveelheid broeikasgas die wordt uitgestoten per hoeveelheid product) en het effect van de demografische transitie.

Klimaatmodellen zouden te weinig rekening houden met de effecten van de verstoring van ecosystemen op het klimaat. Er is tot op heden nog weinig onderzoek gedaan naar de invloed van interacties tussen het veranderende klimaat en ecosystemen. Met name over de rol die micro-organismen hierin spelen is nog niet veel bekend.[21][22][23][24] Micro-organismen zouden volgens microbiologen 30 tot 50 procent van alle biomassa op Aarde kunnen uitmaken, hetgeen hun belang voor het klimaatonderzoek onderstreept. Het bodemleven zou veel schade oplopen door het gebruik van te veel bestrijdingsmiddelen in de intensieve landbouw.[25]

Klimaatgevoeligheid[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Klimaatgevoeligheid voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Eén van de factoren waarmee de grootte van de toekomstige temperatuurstijging wordt geschat, is de klimaatgevoeligheid. Dit is de toename van de gemiddelde temperatuur aan het aardoppervlak na een verdubbeling van de concentratie CO2-equivalent in de atmosfeer, waarbij rekening gehouden wordt met terugkoppelingen in het klimaatsysteem.[26] In haar vierde rapport schatte het IPCC de klimaatgevoeligheid tussen de 2,0 en 4,5°C. In het vijfde rapport van het IPCC werd die schatting bijgesteld naar 1,5 tot 4,5°C.[27]

In 2014 publiceerde Global Warming Policy Foundation (een organisatie die advies geeft over de economische implicaties van de opwarming van de Aarde) een rapport met lagere schattingen van de klimaatgevoeligheid. De auteurs stelden dat studies die het IPCC gebruikte om tot de inschatting te komen ongeschikte data bevatten en een verkeerde statistische basis kennen. Door strengere criteria te hanteren voor de selectie van studies zouden ze tot een lagere klimaatgevoeligheid komen.[28] Klimaatwetenschapper Steven Sherwood stelde dat de auteurs zich schuldig maakten aan selectief winkelen door criteria te nemen die sturen naar een rapport van Piers Forster en Jonathan Gregory. Piers Forster gaf aan zelf niet te denken dat hun uitkomsten robuuster waren, aangezien ze in hun onderzoek grove aannames hadden gemaakt en laagkwalitatieve data hadden gebruikt.[29]

Gevolgen[bewerken]

Dit kritiekpunt betreft de implicaties van de opwarming van de Aarde. Geoloog Salomon Kroonenberg (naar eigen zeggen geen klimaatscepticus[30]) relativeert de IPCC-conclusies, omdat volgens hem over 10.000 jaar het interglaciaal afloopt en de aarde dan sowieso weer afkoelt. Hij stelt dat we beter kunnen investeren in hogere dijken dan in het terugdringen van broeikasgasemissies. Klimaatscepticus Bjørn Lomborg wijst op de hoge kosten van het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen en propageert ook aanpassingen aan klimaatverandering. Volgens de Stern Review en de IPCC is mitigatie wel kosteneffectief.[31][32]

Sommige onderzoekers verwachten al voor de helft van deze eeuw een mondiale voedselcrisis, onder andere door de negatieve gevolgen van klimaatverandering.[33][34]

Politiek[bewerken]

Voormalige senator in de Verenigde Staten Tom Coburn weerspreekt de bevindingen van klimaatwetenschappers en modellen op grond van eigen waarnemingen.

Het IPCC zou niet onafhankelijk zijn en kritiek van sommige wetenschappers[35] zou niet opgenomen zijn in de eindrapportages. De commissie economische zaken van de House of Lords had in 2005 twijfel of de IPCC emissiescenario's en de samenvattingen wel vrij waren van politieke invloed. Deze twijfels werden later verworpen door de Britse regering.[36][37] Sommige critici hebben hun zorgen geuit dat de rapporten van het IPCC de neiging hebben de gevolgen en risico's van klimaatverandering te onderschatten.[38]

Controverse rond gestolen e-mails van klimaatwetenschappers[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Climategate voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Eind november 2009, aan de vooravond van de klimaatconferentie van Kopenhagen, werden meer dan duizend vertrouwelijke e-mails van wetenschappers van de afdeling klimaat van de universiteit van East Anglia gehackt en gepubliceerd. Dit incident werd door sommigen climategate gedoopt. De wetenschappelijke communicatie leek te suggereren dat er sprake was van fraude met de interpretatie van meetgegevens en dat de wetenschappers aldus de ernst van het eventuele klimaatprobleem overdreven. De VN liet onderzoek doen naar de handel en wandel van deze wetenschappers en hun instituut.

Vanuit verschillende andere internationale onderzoeken naar de kwestie kwam enige kritiek op de manier waarop de wetenschappers met informatieverzoeken waren omgegaan. In alle gevallen luidde de hoofdconclusie van deze onderzoeken dat losse fragmenten uit de e-mails uit hun verband getrokken waren en dat de onderzoekers geen informatie hadden achtergehouden, vervalst, verdraaid of gemanipuleerd. De hele affaire deed dan ook niets af aan de conclusie dat de mens bijdraagt aan de opwarming van de Aarde.[39][40][41][42][43][44][45][46]

Controverse rond invloed publieke debat ExxonMobil[bewerken]

In 2015 kwamen twee onderzoeken uit naar hoe ExxonMobil het publieke debat over klimaatverandering beïnvloedde. Hieruit bleek dat hun eigen wetenschappers al 40 jaar lang het bestaan van mensveroorzaakte klimaatverandering erkenden en actief misinformatie verspreidden om hun bedrijfsmodel niet in gevaar te brengen.[3]Hetzelfde jaar startte een gerechtelijk onderzoek naar deze beschuldigingen.

Financiering[bewerken]

Verschillende bedrijven actief in de fossiele sector hebben wetenschappers betaald om resultaten te publiceren die in hun voordeel werken. Zo betaalde Koch Industries grote bedragen aan Willie Soon om onderzoek te publiceren waaruit zou blijken dat de zon de belangrijkste oorzaak is van klimaatverandering. Ook ExxonMobil en de American Petroleum Institute sponsorden hem. Er ontstond controverse omdat Soon deze sponsoring geheim hield bij zijn publicaties.[47]

De precieze bronnen van financiering blijft vaak onduidelijk vanwege het Amerikaanse recht. Je kan als bedrijf je geld doorspelen aan een fonds dat geregistreerd staat als een goed doel en daarbij anoniem blijven. Veel conservatieve denktanks staan zo geregistreerd. Tussen 2000 en 2010 werd er $120 miljoen gedoneerd via zulke goede doelen aan groepen die twijfel zaaien over mensveroorzaakte klimaatverandering.[48]

Door twijfelaars aan mensveroorzaakte klimaatverandering wordt regelmatig gesteld dat ze geen financiering voor onderzoek kunnen krijgen vanwege hun opvattingen.

Zie ook[bewerken]

Algemeen: broeikasgas · klimaatverandering · systeem Aarde · koolstofdioxide · stikstofoxiden · methaan
Fenomenen: verwoestijning · zeespiegelstijging · klimaatvluchteling · terugtrekking van gletsjers sinds 1850 · waterschaarste · global dimming
Internationaal overleg: akkoord van Kopenhagen · akkoord van Parijs · desertificatieverdrag · emissiehandel · Europees systeem voor emissiehandel · Forests Now Declaration · Green Climate Fund · Intergovernmental Panel on Climate Change · klimaatconferentie Kopenhagen 2009 · klimaatconferentie van Parijs 2015 · klimaatconferentie van Marrakesh 2016 · klimaatverdrag (UNFCCC) · Kyoto-protocol
Maatregelen: adaptatie · CO2-afvang en -opslag · duurzame ontwikkeling · geo-engineering · klimaatneutraal · klimaatrechtspraak · koolstofput · mitigatie
Metingen: hockeystickcurve · Keelingcurve · Mauna Loa Observatorium · Ny-Ålesund · State of the Climate · temperatuurstijging in het noordpoolgebied · Wereld Meteorologische Organisatie
Onderzoek: algemeen circulatiemodel (ACM, GCM) · Guy Stewart Callendar · James Hansen · IPCC-rapport 2014 · Stern Review· Tellus Institute · Gaia-hypothese · Climate Change Performance Index · planetaire grenzen · RCP scenario's
Overheidsprogramma's: Deltaprogramma‎ · Sigmaplan · energiebox · klimaatbos · Nationaal emissieplafond · Nederlandse Emissieautoriteit · Energieakkoord
Pioniers: Svante Arrhenius · Wally Broecker · Guy Callendar · Joseph Fourier · Charles Keeling · John Tyndall
Controverse: Christopher Monckton · Climategate · controverse over de opwarming van de Aarde · Koch Industries
Sociale actie & media: An Inconvenient Truth · Dikketruiendag / Warmetruiendag · Earth Hour · Energy Survival · Klimaatactivist in de politiek (boek) · klimaatrechtvaardigheid · Live Earth · pooljaar (2007-2009) · vleesloze dag · klimaatbeweging