Klimaatnoodtoestand

From Wikipedia
Jump to navigation Jump to search

Een klimaatnoodtoestand (Engels climate emergency) uitroepen is een verklaring van een overheid dat de opwarming van de Aarde een kritieke situatie schept waardoor dringend bijkomende klimaatmaatregelen moeten getroffen worden. Met de term "noodtoestand" wordt prioriteit gegeven aan de maatregelen, en het dringende karakter ervan benadrukt.

De verklaring kan symbolisch zijn, als de uitroepende instantie geen juridische bevoegdheid heeft over de te nemen maatregelen, maar ook bindend, als de verklaring uitgaat van een nationale of regionele regering. In dat geval worden aan de verklaring vaak maatregelen van mitigatie gekoppeld, met name bijkomende emissiedoelstellingen, of wordt klimaataanpassing beoogd.

Historiek[edit | edit source]

Reeds in 2013 noemde de Australische artsenvereniging de klimaatverandering een “medische noodtoestand”.[1] Een van de eerste overheden die de klimaatnoodtoestand uitriep, was Darebin City, Australië op 5 december 2016.[2] Na Darebin volgden Hoboken (New Jersey) en Berkeley (Californië). De eerste Europese overheid was de gemeenteraad van Bristol, Verenigd Koninkrijk.

Europese Unie[edit | edit source]

Klimaatnoodtoestand uitgeroepen (2019), voor het hele land (donkerblauw), of voor bepaalde gemeenten of regio’s (lichtblauw).

Op 28 november 2019 riep het Europees Parlement een klimaatnoodtoestand uit, met 429 stemmen voor, 225 tegen, en 19 onthoudingen.[3][4]

Landen[edit | edit source]

Verschillende landen hebben al officieel een klimaatnoodtoestand uitgeroepen:[5]

Deelstaten en lokale overheden[edit | edit source]

Land of deelstaat 2019[5] 2020
Australië 74
België, Brussels Gewest 9[7]
België, Vlaams Gewest
België, Waals Gewest
Canada 80
Chili 1
Duitsland 42
Filipijnen 3
Frankrijk 18[8]
Hongarije 1
Ierland 18
Italië 46
Japan 2
Nederland 3[9]
Nieuw-Zeeland 15
Oostenrijk 7
Polen 5
Slovakije 1
Spanje 21
Tsjechië 2
Verenigd Koninkrijk 390
Verenigde Staten 57
Zwitserland 17

Wetenschap[edit | edit source]

Op 5 november 2019 stelden meer dan 11.000 wetenschappers uit 153 landen in het tijdschrift Bioscience: “We verklaren duidelijk en ondubbelzinnig dat de planeet Aarde te maken heeft met een klimaatnoodsituatie”, en dat de mensheid “onvoorstelbaar lijden tegemoet gaat als gevolg van de klimaatcrisis” als er geen ingrijpende veranderingen komen in de mondiale samenleving.[10]

In november 2019 koos de online Oxford English Dictionary climate emergency tot Woord van het jaar, vanwege het toegenomen gebruik van de term.

Burgermaatschappij[edit | edit source]

Paus Franciscus sprak van een klimaatnoodtoestand, in een bijeenkomst met vertegenwoordigers van de olie-industrie op 14 juni 2019.[11] Op 10 juli 2019 riep een netwerk van meer dan 7.000 instellingen voor Hoger en Voortgezet onderwijs uit 6 continenten de klimaatnoodtoestand uit, en besloten een driepuntenplan te ondernemen voor hun werk met studenten (klimaatneutraal worden, klimaatonderzoek opdrijven, klimaatonderwijs veralgemenen).[12]

Kritiek[edit | edit source]

Tegenstanders van de verklaring in het Europees Parlement uitten in november 2019 kritiek, ofwel omdat de verklaring “nodeloos verontrustend” werd gevonden, dan wel omdat de menselijke bijdrage in de klimaatopwarming onvoldoende gemeten zou zijn.[13]

Algemeen:broeikasgas · klimaatverandering · systeem Aarde · koolstofdioxide · stikstofoxiden · methaan
Fenomenen:verwoestijning · zeespiegelstijging · kantelpunten in het klimaat · klimaatvluchteling · terugtrekking van gletsjers sinds 1850 · waterschaarste · global dimming · gat in de ozonlaag · massa-extinctie
Internationaal overleg:Akkoord van Kopenhagen · Akkoord van Parijs · Desertificatieverdrag · Europees systeem voor emissiehandel · Forests Now Declaration · Green Climate Fund · Intergovernmental Panel on Climate Change · Klimaatconferentie Kopenhagen 2009 · Klimaatconferentie van Lima 2014 (COP-20) · Klimaatconferentie van Parijs 2015 (COP-21) · Klimaatconferentie van Marrakesh 2016 (COP-22) · Klimaatconferentie van Bonn 2017 (COP-23) · Klimaatconferentie van Katowice 2018 (COP24) · Klimaatconferentie van Madrid 2019 (COP25) · Klimaatverdrag (UNFCCC) · Kyoto-protocol
Maatregelen:klimaatadaptatie · bebossing · BECCS · CO2-afvang en -opslag · CO2-belasting · duurzame ontwikkeling · emissiehandel · energiebesparing · energietransitie · geo-engineering · Green New Deal · klimaatneutraal · klimaatrechtspraak · klimaatwet · koolstofput · klimaatmitigatie · zonnestralingsbeheer
Metingen:Hockeystickcurve · Keelingcurve · Mauna Loa Observatorium · Ny-Ålesund · State of the Climate · Temperatuurstijging in het noordpoolgebied · Wereld Meteorologische Organisatie
Onderzoek:Algemeen circulatiemodel (ACM, GCM) · Climate Change Performance Index · Climate Action Tracker · Gaia-hypothese · IPCC-rapport 2014 · Lijst van klimaatwetenschappers · Planetaire grenzen · RCP scenario's · Stern Review · Tellus Institute
Overheidsprogramma's:Deltaprogramma‎ · Energieakkoord voor duurzame groei · Energiebox · Green New Deal · Klimaatbos · Klimaatnoodtoestand · Nationaal emissieplafond · Nederlandse Emissieautoriteit · Sigmaplan
Opinie en controverse:Climategate · Controverse over de opwarming van de Aarde · Koch Industries
Sociale actie & media:An Inconvenient Truth · Dikketruiendag / Warmetruiendag · Earth Hour · Energy Survival · Klimaatactivist in de politiek (boek) · Klimaatrechtvaardigheid · Klimaatvisualisatie · Live Earth · pooljaar (2007-2009) · Vleesloze dag · Klimaatbeweging · Schoolstaking voor het klimaat · Greta Thunberg · Anuna De Wever