Gigantopithecus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Gigantopithecus
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
Gigantopithecus
Taxonomische indeling
Rijk:Animalia (Dieren)
Stam:Chordata (Chordadieren)
Klasse:Mammalia (Zoogdieren)
Orde:Primates (Primaten)
Familie:Hominidae (Mensachtigen)
Onderfamilie:Ponginae
Geslachtengroep:Sivapithecini
Geslacht
Gigantopithecus
von Koenigswald, 1935
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Gigantopithecus op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren

Gigantopithecus is een uitgestorven geslacht van primaten uit de grote familie van de mensapen (Hominidae). De fossielen zijn gedateerd in het Boven-Mioceen en het Midden-Pleistoceen. Vondsten uit Noord-India en Pakistan (Gigantopithecus bilaspurensis) worden beschouwd als 8 tot 7 miljoen jaar oud, maar vondsten uit China (Gigantopithecus blacki) zijn minder dan 2 miljoen jaar oud. Individuele Chinese vondsten zijn gedateerd op slechts 400.000 tot 320.000 jaar en zelfs op slechts 100.000 jaar. Gigantopithecus werd voor het eerst beschreven door Ralph von Koenigswald. Toen Von Koenigswald in 1935 in Hongkong een paar tanden in een Chinese winkel kocht, werd hem verteld dat het drakentanden waren.

Kenmerken[bewerken | brontekst bewerken]

Gigantopithecus was 3 meter hoog met een gewicht dat volgens schattingen kon oplopen tot 540 kilo. Deze primaat leefde van 1 miljoen tot 100.000 jaar geleden en wordt gerekend tot de megafauna. Gigantopithecus leefde in de bamboebossen van het tegenwoordige Vietnam, India en China, waar hij zich voedde met bamboebladeren. Door zijn grootte was Gigantopithecus niet in staat om in bomen te klimmen, maar hij had als voordeel dat geen enkel roofdier groot genoeg was om hem te kunnen doden. In zijn aan de bodem gebonden levensstijl geleek Gigantopithecus veel op de gorilla, maar in feite was hij nauwer verwant met de orang-oetan en mogelijk was er ook een grote verwantschap met het eveneens uitgestorven geslacht Sivapithecus. Sivapithecus leefde in India vooral tijdens het Midden-Mioceen. Gigantopithecus leefde in de Aziatische bamboebossen, deels gelijktijdig met Homo erectus.

Naamgeving[bewerken | brontekst bewerken]

Gigantopithecus is een kunstmatig woord. De naam van het geslacht is afgeleid van de Griekse woorden πίθηκος (oud-Grieks uitgesproken als píthēkos): "aap" en γίγας gígas "reus". Het epitheton van het type, Gigantopithecus blacki, eert de arts en paleoantropoloog Davidson Black, die stierf in 1934, wiens fundamentele werk aan Sinanthropus hem een permanente herinnering zal verzekeren en die helaas niet langer zijn werk mocht voltooien. Gigantopithecus blacki betekent dus "Black Giant Monkey".

Eerste beschrijving[bewerken | brontekst bewerken]

Het holotype van het geslacht en tegelijkertijd het Gigantopithecus blacki-type is een rechter posterieure kies (M2) uit de onderkaak, die de Duitse paleontoloog Gustav Heinrich Ralph von Koenigswald in 1935 samen met enkele honderden orang-oetantanden in Hong Kong in apotheken voor traditionele Chinese geneeskunde verwierf. Destijds waren fossielen in China zogenaamde drakenbotten die tot poeder werden gemalen omdat ze helende effecten hadden. In hetzelfde jaar publiceerde von Koenigswald de eerste beschrijving van het geslacht Gigantopithecus, dat hij zojuist had geïntroduceerd, dat slechts een paar regels lang was.

De kies werd opgemerkt door Koenigswald omdat deze veel groter was dan alle orang-oetantanden en duidelijk van hen onderscheidde door een veel grovere kroonrelief. De tand was ook groter dan die van een gorilla, maar was slecht afgekauwd. Zijn grootste lengte is 22 millimeter en zijn grootste breedte is 18 millimeter. De kies ontbreekt niet alleen volledig aan de sterke smeltende rimpel die typisch is voor apen, merkt von Koenigswald op in de eerste beschrijving, het wordt ook gekenmerkt door een vreemde overontwikkeling van secundaire hobbels, waardoor het een enigszins vreemde verschijning kreeg voor een primaattand. Als u echter een diagram van de tand tekent, blijken het dezelfde secundaire bultjes te zijn die ook in de orang-oetang kunnen voorkomen. Dus de kies heeft een typische tuberculum-toegang. med. intern.Tegen 1939 ontdekte von Koenigswald nog drie individuele Gigantopithecus-tanden in Chinese apotheken.

Verdere vondsten en kenmerken[bewerken | brontekst bewerken]

Tijdens de jaren 1950 zochten Chinese onderzoekers - althans lokaal - bekende locaties van "drakenbotten" naar Gigantopithecus-tanden om ze te dateren. Ze werden vooral gevonden in de karstlandschappen van Zuid-China, waarbij alleen de Liucheng-grot (柳城) in Guangxi ongeveer duizend Gigantopithecustanden en drie kaakfragmenten herstelde. Een complete onderkaak werd ontdekt in 1956. Andere vondsten komen uit Noord-India en Pakistan. Omdat sommige vondsten werden gedaan in de buurt van fossiele pandaberen, werd aanvankelijk aangenomen dat Gigantopithecus ook op bamboe leefde, vooral omdat de grote tanden en de krachtige kaken konden worden geïnterpreteerd als een aanpassing aan het kauwen van hard plantaardig voedsel. Studies van het tandglazuur, die eind 2015 werden gepubliceerd, toonden aan dat Gigantopithecus, vergelijkbaar met een orang-oetan, voornamelijk andere bladeren en vruchten at en, in tegenstelling tot een pandabeer, niet gespecialiseerd was in bamboe. Tegelijkertijd speculeerden de auteurs van de studie over de redenen voor het uitsterven van Gigantopithecus: aangezien de bossen verdwenen tijdens de ijstijdfasen van het Pleistoceen en werden vervangen door meer open savannes, zou dit tot gevolg kunnen hebben dat zijn voedselvoorziening was verminderd. Terwijl de voorouders van mensen die in Afrika woonden tegelijkertijd grassen en wortels als voedsel gebruikten, die ook overvloedig aanwezig waren in de Aziatische savannes, paste Gigantopithecus zich blijkbaar niet snel genoeg aan de veranderende omgeving aan.

Over grootte en gewicht kunnen momenteel geen definitieve uitspraken worden gedaan, omdat tot nu toe alleen kaakelementen en tanden zijn gevonden. Deze zijn echter aanzienlijk groter dan hun tegenhangers in levende apen.

Volgens sommige wetenschappers was Gigantopithecus meer dan drie meter lang, waardoor het de grootste aap is die ooit heeft geleefd. Dienovereenkomstig zou hij meer dan 500 kg hebben gewogen, vergelijkbaar met een volwaardige ijsbeer. Een andere schatting is gebaseerd op aanzienlijk kleinere maten. Deze schatting is gebaseerd op de correlatie tussen gorilla-onderkaak en lange gorilla-botten. Op basis van deze correlatie werd de veronderstelde lengte van de Gigantopithecus lange botten geconcludeerd, met als resultaat dat deze lange botten 20 tot 25% langer waren dan die van gorilla's. Met vergelijkbare verhoudingen zou dit overeenkomen met een hoogte van ongeveer 180 cm.

Classificatie in tribale geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Het volgende fossielgerelateerde familielid van Gigantopithecus was waarschijnlijk de veel kleinere Sivapithecus, die in Zuidoost-Europa, Azië en Afrika leefde. Lange tijd werd de orang-oetan beschouwd als het volgende levende familielid. In 2019 werd deze veronderstelling ondersteund met behulp van fossiele eiwitten. Experts op het gebied van paleoproteomics in Denemarken hebben monsters van tandglazuur verkregen van een bijna 1,9 miljoen jaar oude kies uit China en gereconstrueerd verschillende eiwitten van Gigantopihecus' blacki van hen. De reconstructies werden op basis van de gegevens in eiwitdatabases vergeleken met daar geregistreerde eiwitten van andere apen. Als gevolg hiervan is Gigantopithecus een zustertaxon van de orang-oetan (geslacht Pongo) en dat de laatste gemeenschappelijke voorouder van Gigantopithecus en orang-oetan 12 tot 10 miljoen jaar geleden leefde.

Trivia[bewerken | brontekst bewerken]

  • In 1985 probeerde de Amerikaanse antropoloog Grover Krantz de humanoïde cryptus van de Noord-Amerikaanse folklore, bekend als Bigfoot, wetenschappelijk erkend te krijgen als Gigantopithecus blacki. De International Commission on Zoological Nomenclature weigerde dit echter te doen, omdat het taxon al was ingenomen en Krantz geen holotype kon laten zien.
  • In de Disneyfilm Jungle Book wordt King Louie als gigantopithecus opgevoerd.

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

Galerij[bewerken | brontekst bewerken]