Hoboken (Antwerpen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hoboken
District in België Vlag van België
Wapen van Hoboken
Hoboken (Antwerpen)
Hoboken (Antwerpen)
Situering
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Antwerp.svg Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Coördinaten 51° 10' NB, 4° 21' OL
Algemeen
Oppervlakte 10,67 km²
Inwoners (01/01/2013) 37.464 (3511 inw/km²)
Mannen 49,09 %
Vrouwen 50,91 %
Hoogte 0 tot 20 m
Overig
Postcode 2660
Detailkaart
Het district Hoboken binnen de gemeente Antwerpen
Het district Hoboken binnen de gemeente Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Gemeentezegel, men merke hier het H. Kruis op.

Hoboken is een plaats in België en een district van de stad Antwerpen. Tegen de Schelde kent Hoboken veel industrie, met als bekendste naam Umicore. In de media wordt Hoboken, evenals Wilrijk, het zuiderdistrict genoemd.

Naamgeving[bewerken]

De naam Hoboken is samengesteld uit twee bestandsdelen: Ho en boken. Ho is een afkorting van Hoog, boken komt van het Middelnederlandse boeken, wat tegenwoordig beuken heet. Hoboken betekent dus Hoge Beuken, bomen die de gemeente al eeuwenlang sieren. Naar de Hoge Beuken is het ziekenhuis van Hoboken genoemd.

Schertsend wordt Hoboken ook wel "het dorp waar de boeren stront koken" genoemd, oftewel het "strontdorp" van de "strontboeren" of "strontkokers". Dit komt tot uiting in het plaatselijke liedje: Wie pakt er den bak en wie rijdt er om kak? Strontboeren!.

In volksmond vertelt men ook het verhaal van hoe de naam "Hoboken" vroeger was ontstaan. De toenmalige burgemeester had een naam nodig voor zijn gemeente, maar vond geen inspiratie. Tot dat hij aan tafel zat en zijn dochter haar boterham liet vallen en zei: Ho, boke!. Dit werd dan: Hoboken.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste vermelding van (de parochie) Hoboken dateert van 1135 als capellam de hobuechen qua libam. Hoboken was toen nog een onooglijk gehucht van Wilrijk in het grote hertogdom Brabant. Het is sindsdien geëvolueerd van een klein dorp bezuiden Antwerpen tot een geïndustrialiseerde voorstad van Antwerpen waar slechts de straatnamen en enkele speelhoven herinneren aan hoe het voorheen was.

Een keerpunt in de geschiedenis van Hoboken is ongetwijfeld de oprichting van Cockerill Yards in 1873. De scheepsindustrie floreerde. Thans is deze industrietak echter bijna geheel verdwenen door concurrerende scheepswerven uit Azië; Cockerill Yards ging in 1982 failliet.

De gemeente Hoboken werd op 1 januari 1983 opgeheven. Hoboken werd een Antwerps district.

Geografie[bewerken]

Ligging[bewerken]

De natuurlijke grenzen van Hoboken, vier waterlopen, vormen tot op de dag van vandaag de grens.

Dorpsindeling[bewerken]

Administratief wordt Hoboken ingedeeld in de volgende wijken:

  • Hoboken Centrum
  • Hoboken Noord
  • Hoboken West
  • Hoboken Zuid-Oost

De volgende wijkbenamingen zijn gebruikelijk:

Ten oosten van de spoorweg:

  • Hoboken-centrum: de Kioskplaats en omgeving.
  • Hertog van Brabant: wijk waar voorheen het Hof van Brabant lag, grofweg de Hertog van Brabantlei, de Leopoldslei en de Maria Henriëttalei.
  • Vogeltjeswijk: omgeving rond het Meerlenhof met onder andere de Nachtegaallaan en de Distelvinklaan.
  • Zwaantjes: grens met Wilrijk waar de Hollebeek via een vijver de Sint-Bernardsesteenweg kruiste. Hier was een gelijknamig café gevestigd dat de wijk zijn naam gaf.

Ten westen van de spoorweg:

  • Moretusburg: (bij oud station Hoboken) ten zuiden van de Kapelstraat.
  • Hertogvelden: (bij oud station Hoboken) ten noorden van de Kapelstraat.
  • Polderstad: in de jaren '70 aangelegde wijk (bij station Hoboken-Polder) in het groen van de Hobokense Polder waarbij de Scheldelei in het verlengde van de Berkenrodelei ligt.

Demografie[bewerken]

19e eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwonertal 1550 2065 2298 2633 2631 2680 3410 4147 6987
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw[bewerken]

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1980 1982
Inwonertal 10.202 16.882 21.006 32.700 31.725 30.557 33.693 34.640 34.562
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 01/01/1980 + 31/12/1982

21e eeuw[bewerken]

Jaar 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Inwonertal 34.542 34.862 35.170 35.550 36.244 37.283
Opmerking:gegevens Antwerpen Buurtmonitor

Bezienswaardigheden[bewerken]

Bedevaartvaantje van het Heilig Kruis
Heilig Kruis
Zeer bekend is het Wonderdadig Kruis van Hoboken, ook wel bekend als de Zwarte God, dat 800 jaar geleden tegen de stroom in aanspoelde in een inham van de Schelde. Het Kruis dankt zijn naam aan zijn zwarte kleur. Niemand slaagde erin het wit te verven. Toen bijna gans Hoboken én de Kruiskapel in 1584 afbrandde, bleef het Kruis, dat in het gewelf van de noorderbeuk was verborgen, onbeschadigd. Hoboken is met het Heilig Kruis een bedevaartsoord geworden.
Schoonselhof
Schoonselhof
Het Schoonselhof is een grote Antwerpse begraafplaats. Het ligt gedeeltelijk op Hobokens, gedeeltelijk op Wilrijks grondgebied. Het Schoonselhof kreeg zijn naam naar het Hobokense gehucht Schoonsel(e).
Hobokense Polder
De Hobokense Polder is een natuurreservaat van 170 ha: het stuk Hoboken tussen de spoorlijn en de Schelde met uitzondering van het industriegebied en de wijken Polderstad, Hertogvelden en Moretusburg.
Fort 8
Fort 8 neemt haast de volledige zuidelijke kant van Hoboken in beslag. Het is een onderdeel van de Brialmontgordel.
Nello en Patrasche
De weesjongen Nello (een verkleinvorm van Corneel) en de trekhond Patrasche vormen samen de twee hoofdpersonages in A Dog of Flanders, een roman van Ouida (pseudoniem van Marie Louise de la Ramée) die herhaaldelijk werd verfilmd. Het verhaal is razend populair in Japan, terwijl het in Vlaanderen weinig bekend is. Er staat een beeldje van Nello en Patrasche in de Kapelstraat.
Een plaatselijke brouwerij "De Arend" brouwt naar de twee vernoemde helden zowel een licht (Nello Blond) als een donker (Patrasche) bier die internationaal, vooral in Japan, een grote afzet van enkele tienduizend liter per jaar hebben.
Naar de hond is tevens het restaurant Patrasche genoemd, Kioskplaats 54.
Sorghvliedt
Sorghvliedt is een kasteel dat thans dienst als districtshuis van Hoboken. Het bevindt zich in het park Sorghvliedt. Het werd in 1745 herbouwd door Jan Pieter van Baurscheit de Jonge, een architect die ook het Koninklijk Paleis van Antwerpen heeft ontworpen. In het park van Sorghvliedt vindt de jaarlijkse editie van Sjwilie Rock plaats.
Broydenborg
Kasteel gelegen tussen de Broydenborglaan en het park Broydenborg. Het is in eigendom van de Stad Antwerpen.
Meerlenhof
Het Meerlenhof is een lichtjes vervallen kasteel gelegen aan de Meerlenhoflaan. Recentelijk waren er vergevorderde plannen om het park te verkavelen. Na verzet van de bewoners gaat uiteindelijk Umicore het gebouw restaureren.
Cockerillhof
Het Cockerillhof, de voormalige directeurswoning van de nu verdwenen scheepswerf Cockerill Yards, was ooit een charmante villa gelegen aan de Kapelstraat, vlak voor de spoorlijn. Na een lange tijd van verwaarlozing en verval, is er in 2012 een nieuwe bestemming aan toegewezen. De oude villa wordt gerenoveerd en zal twee woningen omvatten met een collectieve tuin. Het hier aangelegen bestaand buurtpark blijft behouden.
Gravenhof
Kasteel Gravenhof, gebouwd in 1897, ligt in het gelijknamige park, op de hoek van de Lambrechtsstraat en de Louisalei. Voorheen deed het dienst als politiebureel, tot het in 1999 gedeeltelijk uitbrandde. Na lange leegstand, wordt het sedert najaar 2013 gerenoveerd en omgevormd tot een cultuurcentrum.
Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Hoboken

Politiek[bewerken]

Vóór de fusie[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

Zie: Lijst van burgemeesters van Hoboken

Districtsraad[bewerken]

De Hobokense districtsraad telde 21 zetels tijdens de legislaturen 2001-2006 en 2007-2012. Sinds 2013 telt de districtsraad 23 zetels.

Resultaten districtraadsverkiezingen sinds 2000[bewerken]

Op 8 oktober 2000 werden de eerste districtsraadsverkiezingen voor het Antwerpse district Hoboken gehouden.

Partij 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012
Stemmen / Zetels % 21 % 21 % 23
CVP / CD&V 11,56 2 - 6,14 1
CD&V-N-VA - 10,53 2 -
VU-ID / N-VA 3,46 0 - 35,65 8
VLD / VLD-Vivant / Open Vld 11,63 3 6,43 1 5,12 1
Vivant 1,62 0 - -
SP / sp.a-spirit 21,30 5 26,67 6 -
sp.a-Groen - - 20,81 5
Agalev / Groen! 6,81 1 3,66 0 -
PVDA / PVDA+ 6,78 1 8,27 2 16,40 4
Vlaams Blok / VB-Vlott / Vlaams Belang 37,35 9 41,03 10 15,89 4
Hoboken Vrij - 3,40 0 -
WOW 1,11 0 - -
Totaal stemmen 21446 22566 22110
Opkomst % 91,47 89,59
Blanco en ongeldig % 3,66 4,05 3,55

Bronnen: 2000: Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
2006-2012: www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012

De onderstreepte getallen vormen de hieruit onderhandelde bestuursmeerderheid. Van 2013 tot 2018 is dat een coalitie van N-VA, sp.a-Groen en CD&V, samen goed voor 14 van de 23 zetels.

De huidige districtsraad voor 2013-2018 werd op 14 oktober 2012 gekozen.

De volgende districtsraad wordt 6 jaar later op 14 oktober 2018 gekozen.

Districtscollege[bewerken]

Van 2013 tot 2018 bestaat de meerderheid uit N-VA, sp.a-Groen en CD&V.

Districtscollege
Districtsvoorzitter Kathelijne Toen (N-VA)
Districtschepenen
  1. Koen Raets (N-VA)
  2. Tom De Boeck (sp.a)
  3. Kristof Waterschoot (CD&V)
  4. Omar Fathi (Groen)

Economie[bewerken]

Umicore

In Hoboken bevindt zich ook een fabriek van Umicore, het vroegere Union Minière. Deze was verantwoordelijk voor milieuverontreiniging door zware metalen, voornamelijk lood, in de omgeving. In de wijk Moretusburg, die aan het bedrijf grenst, werden hoge loodgehalten aangetroffen in de bodem en ook in het bloed van plaatselijke kinderen. Sinds begin jaren 80 worden de emissies van Umicore Hoboken nauwkeurig opgevolgd zoals voorzien in de wetgeving volgens VLAREM II en wordt er een continue daling van lood, cadmium, zwaveldioxide enz. gemeten. In 2006 werd aangevangen met de bodemsanering van de wijk Moretusburg, die heden bijna voltooid is.

Religie en levensbeschouwing[bewerken]

Hoboken telt vandaag vier katholieke parochies:

  • Onze-Lieve-Vrouw Geboorte: De grootste en eveneens de oudste parochie. Ze bestaat reeds sinds 1135 en haar kerkgebouw is gelegen aan de Kioskplaats. Haar huidige uitzicht kreeg ze in de 19e eeuw (toen is tevens de pastorij gebouwd).
  • Heilig Hart: Reeds gesticht in 1902; het kerkgebouw gelegen in het oosten van Hoboken in de Krugerstraat werd gebouwd om te voldoen aan het toenemende aantal gelovigen in Hoboken. Voltooid in 1912.
  • Sint-Jozef: Gelegen in de wijk Moretusburg voor de gelovigen aldaar. De kerk werd ingewijd in 1913.
  • Heilige Familie: Opgericht in 1944. Het kerkgebouw van de nieuwste parochie is gelegen aan de school Don Bosco en werd plechtig ingewijd in 1969.

Mobiliteit[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Hoboken heeft een degelijke verbinding met het stadscentrum van Antwerpen met tram 2, 4, en 24 en met bus 1, 13, 33, 38, 141, 290, 291 en 295 . 's Nachts is er een verbinding met Antwerpen via nachtlijn N2.

Rond de vorige eeuwwisseling waren er in Hoboken drie spoorwegstations in gebruik. In 1915 werd het eerste station gesloten, Station Fort 8. De twee anderen (beide op spoorlijn 52) sloten in 1984: zowel het station Hoboken aan de Kapelstraat als het station Hoboken-Polder aan de Berkenrodelei. Het laatste station heropende in 1988 en is thans nog in gebruik.

Wegennet[bewerken]

Op de Sint-Bernardsesteenweg na kent Hoboken geen grote invalswegen.

Waterwegen[bewerken]

De motorveer "Simon Stevin" is een fiets-/voetveer over de Zeeschelde die Kruibeke met Hoboken verbindt.

Bekende Hobokenaren[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Dierickx, Dr. Hendik, Geschiedenis van Hoboken, Uitgeverij De Sikkel, 1954.