Ekeren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ekeren
District in België Vlag van België
Wapen van Ekeren
Ekeren
Ekeren
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Coördinaten 51° 17′ NB, 4° 25′ OL
Algemeen
Oppervlakte 8,07 km²
Inwoners (01/01/2013) 22.727 (2816 inw./km²)
Mannen 49,07 %
Vrouwen 50,93 %
Overig
Postcode 2180
Netnummer 03
Detailkaart
Het district Ekeren binnen de gemeente Antwerpen
Het district Ekeren binnen de gemeente Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Ekeren is een plaats in België en een district van Antwerpen.

Geschiedenis[bewerken]

De prehistorie[bewerken]

Het huidig Ekers grondgebied kent een geschiedenis die veel verder teruggaat dan het ontstaan van de huidige dorpskern in de Middeleeuwen. Het archeologisch onderzoek dat de voorbije decennia werd uitgevoerd toont een vrijwel continue bewoningsgeschiedenis aan. Sporen uit de steentijd, de brons- en ijzertijd, de Gallo-Romeinse periode, de Middeleeuwen en de postmiddeleeuwse periode kwamen her en der aan het licht.[1] De naam heeft mogelijk zijn oorsprong in de 9de eeuw toen enkele Vikingen zich aldaar hebben gevestigd na het gebruik van de lokale eikenbomen. [2]

Heerlijkheid Ekeren[bewerken]

het Hof van Veltwijck, zetel van de districtsraad
Hof Mertens, ofte Gulden Poort n.o.v. Henri Blomme (1884)
Standbeeld van Leopold II
Sint-Lambertuskerk
Huis de Grooff ofte Gulden Huys, woonhuis van architect Theofiel De Grooff
Station Eeckeren omstreeks 1910
Voormalige Sint-Lucaskliniek, voorheen Hof van Delft n.o.v. Henri en Leonard Blomme, in neo-Vlaamse renaissancestijl
Toegangspoort van het kerkhof

Ekeren werd waarschijnlijk eind 7e eeuw door de heilige Lambertus van Maastricht gekerstend. Tot het einde van de 13e eeuw maakte Ekeren deel uit van het bisdom Luik in de dekenij van Hilvarenbeek.

Het grondgebied van de oude heerlijkheid Ekeren omvatte het huidige district Ekeren, de gemeenten Hoevenen, Brasschaat en Kapellen met nog een stuk gebied dat thans aan het stedelijk district Antwerpen behoort. De heerlijkheid was één der grootste van het hertogdom Brabant. De oudste vermelding van Ekeren dateert van het jaar 1155. Op het einde van de 15e eeuw was Ekeren verdeeld onder drie heren. In het begin van de 16e eeuw trad daar verandering in. De samenvoeging van het ganse grondgebied werd door aankoop een voldongen feit.

Slag bij Ekeren[bewerken]

In 1703 vond tijdens de Spaanse Successieoorlog bij Ekeren een treffen plaats tussen het Franse en het Staatse leger, de Slag bij Ekeren. Het zag er voor het geallieerde (Nederlandse) leger lange tijd slecht uit, vooral toen de bevelhebber Jacob II van Wassenaer Obdam gescheiden raakte van zijn troepen en in paniek naar Breda vluchtte. Uiteindelijk eindigde deze schermutseling onbeslist. Van Wassenaer Obdam heeft daarna geen bevelhebberschap meer opgedragen gekregen.

Gemeente Ekeren[bewerken]

De Franse Revolutie aan het einde van de 18e eeuw maakte een einde aan de oude instellingen. Onder de nieuwe machthebbers werd Ekeren een gemeente en ressorteerde onder het Twee Neten-departement. In 1795 werden Hoevenen en Kapellen losgemaakt van Ekeren en bij de municipaliteit Stabroek gevoegd. De gemeente Hoevenen werd in 1828 afgeschaft. Haar grondgebied werd verdeeld onder Ekeren en Kapellen. Brasschaat werd een zelfstandige gemeente in 1830. In 1846 werd een groot stuk van Ekeren bij Kapellen gevoegd : de wijken Essenhout, Den Hoorn, Kapelsestraat, Franse Heide. In 1866 werd Hoevenen terug zelfstandig. Door de uitbreiding van de haven werd in 1914 en 1929 opnieuw een groot gedeelte grondgebied (onder andere Luchtbal, Rozemaai en Schoonbroek) afgestaan, ditmaal aan de stad Antwerpen.

District Ekeren[bewerken]

Op 1 januari 1983 houdt de zelfstandige gemeente Ekeren op te bestaan. Het grootste gedeelte wordt bij de stad Antwerpen gevoegd, de rest bij de gemeente Kapellen.

In de districtsraad en bij de Ekerse bevolking is er een sterke tendens om terug te keren naar een zelfstandige gemeente Ekeren, veel meer dan dat in andere Antwerpse districten het geval is. Vlaams Belang diende hiervoor in 2007 een voorstel tot decreet in het Vlaams Parlement in, maar dat werd weggestemd.[3] Ook is er de wens om de grenzen te hertekenen zodat de Edisonwijk, Schoonbroek en Rozemaai zoals voor 1929 terug bij Ekeren horen. Deze liggen immers geografisch bij Ekeren maar administratief/politiek in het district Antwerpen. In het bestuursakkoord voor het district (2013) staat hierover te lezen:

Aanhalingsteken openen
4. Samen ijveren we er voor om de logische grenscorrecties die de Edisonwijk, Schoonbroek en Rozemaai en de natuurdomeinen Oude landen, Bospolder, Muisbroek bij Ekeren voegen, eindelijk te realiseren.
Acties
1. We ijveren er voor om na consultatie van de bewoners, de Edisonwijk en enkele huizen van het Pastorijveld op korte termijn aan het district Ekeren over te dragen.
2. We ijveren er voor om het Stedelijk Recreatiedomein Muisbroek, Oude Landen, Bospolder en Ekers Moeras op korte termijn bij het district te voegen.
3. We ijveren er voor om na consultatie van de bewoners, de wijken Schoonbroek en Rozemaai tegen de volgende gemeenteraadsverkiezingen bij het district te laten aansluiten.[4]
Aanhalingsteken sluiten

Op de Antwerpse gemeenteraad van 25 januari 2016 werd de gewenste grenscorrectie tussen de districten Antwerpen en Ekeren goedgekeurd. Op 1 januari 2019 zal Ekeren er dan ook ongeveer 375 ha en zo'n 5000 inwoners bij krijgen.

De huidige grenzen van Ekeren[bewerken]

De oudste van de huidige districtsgrenzen is die van de Laarsebeek tussen Ekeren en Merksem die nog uit de Romeinse tijd dateert en de grens vormde tussen Germania Inferior en Belgica Secunda. Later werd deze de grens tussen de middeleeuwse bisdommen Luik (waar Ekeren toebehoorde) en Kamerijk (waar Merksem toebehoorde). Op 1 januari 2019 zal deze eeuwenoude grens vervangen worden en van de Laarsebeek naar de E19 verlegd worden. De tweede oudste grens van Ekeren en heel wat jonger is die tussen Ekeren en Brasschaat van 1830 en gevormd wordt door de Kapelsesteenweg. De derde oudste grens is die tussen Ekeren en Hoevenen van 1866. De vierde oudste grens is de vrij recente grens van 1929 tussen Antwerpen en Ekeren toen een groot gedeelte van Ekeren naar Antwerpen ging. Deze grens zal op 1 januari 2019 teniet worden gedaan wanneer Ekeren een gedeelte van haar aan Antwerpen verloren grondgebied zal terugwinnen. Ekeren zal er meteen ook een gedeelte grondgebied van de voormalige poldergemeente Wilmarsdonk bijkrijgen. De jongste grens is die van 1983 tussen Ekeren en Kapellen toen bij de fusie met Antwerpen het noordelijk gedeelte van Ekeren bij Kapellen werd aangehecht.

Demografie[bewerken]

Ekeren heeft 22.326 inwoners (31 december 2006) op een oppervlakte van 806,77 ha. Honderden jaren terug tot vrij recent was het grondgebied van Ekeren veel uitgestrekter dan nu.

Verdeling over de wijken[bewerken]

Ekeren kan ingedeeld worden in vier wijken (bevolkingsgegevens 2011; bron: Stad Antwerpen in Cijfers):

  • Ekeren-centrum (statistische sectoren P0...) met 11.068 inwoners
  • Donk (statistische sectoren P2...) met 5671 inwoners
  • Sint-Mariaburg (statistische sectoren P1...) met 4400 inwoners
  • Leugenberg (statistische sectoren P3... en P5...) met 1448 inwoners

De wijken Edison, Schoonbroek en Rozemaai (statistische sectoren J9...; 4706 inwoners) sluiten aan bij Ekeren, maar behoren bij 2030 Antwerpen-3. Er is wel met het district Antwerpen overeen gekomen dat begin 2019 de Edisonwijk, Rozemaai en Schoonbroek plus nog enkele aangrenzende gebieden zoals de Oude Landen en het Ekers Moeras terug naar Ekeren keren alsook dat het gehele gebied gebied Muisbroek (Ekerse Putten) en Bospolder bij Ekeren komt.[5] Vanaf 2019 vormt de A12 dan de grens tussen de districten Antwerpen en Ekeren, uitgezonderd Bospolder, Ekers Moeras en Muisbroek die ten westen van de A12 liggen.

Evolutie van het inwonertal[bewerken]

19e eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwonertal 4046 4571 3837 3998 4015 3035 3730 3992 4806
Opmerking: resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten[bewerken]

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1980 1982
Inwonertal 6026 8387 10.030 13.596 15.962 21.452 27.648 30.347 30.367
Opmerking: resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 01/01/1980 + 31/12/1982

Na de fusie[bewerken]

Op 1 januari 1983 werd een gedeelte van Ekeren (het bevolkingsrijkste met het dorpscentrum) aangehecht bij Antwerpen, de wijken Hoogboom, Zilverenhoek en gedeelte Leugenberg bij Kapellen. Onderstaande bevolkingscijfers betreffen het district Ekeren, het gedeelte van de voormalige gemeente dat bij Antwerpen werd gevoegd.

  • 31 december 1983: 21.697
  • 31 december 1984: 22.362
  • 31 december 1985: 22.234
  • 31 december 1998: 21.942
  • 31 december 1999: 21.967
  • 31 december 2000: 22.073
  • 31 december 2003: 22.385
  • 31 december 2004: 22.496
  • 31 december 2005: 22.375
  • 31 december 2006: 22.472
  • 31 december 2008: 22.588

De volgende grenswijziging is op 1 januari 2019 gepland.

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

Het district Ekeren maakt deel uit van de stad Antwerpen. Deze ligt in het kieskanton Antwerpen is identiek aan het provinciedistrict Antwerpen en ligt in het kiesarrondissement Antwerpen en de kieskring Antwerpen.

Ekeren Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Antwerpen Vlag Antwerpen (stad) Antwerpen Ekeren
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur Districtscollege
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad Districtsraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Ekeren
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-

Districtscollege[bewerken]

Districtscollege
Districtsvoorzitter Koen Palinckx (N-VA)
Districtschepenen
  1. Tamara Heynen (CD&V)
  2. Pol Bruyninckx (Open Vld)
  3. Sabine Coene (N-VA)
  4. Ludo Van Reusel (N-VA)

Districtsraad[bewerken]

De Ekerse districtsraad telt 19 zetels.

Zetelverdeling districtsraad 2013-2018
2
3
1
1
9
3
De 19 zetels zijn bij de verkiezingen als volgt verdeeld:

██ Groen: 2

██ sp.a: 3

██ Open Vld: 1

██ CD&V: 1

██ N-VA: 9

██ VB: 3

Geschiedenis[bewerken]

Voormalige burgemeesters en districtsvoorzitters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
1794 - 1795 Petrus Van Leemput
1795 - 1803 Petrus Josephus Van Sweden
1803 - 1807 Petrus Franciscus Tillieux
1807 - 1811 Emmanuel Cuylen
1811 - 1822 Jacobus Josephus Wilhelmus Mertens
1822 - 1823 Petrus Joannes Hennen
1823 - 1830 Antoon Kannekens
1830 - 1835 Joannes Franciscus Lauwers
1835 - 1837 Andres Franciscus Ceusters
1837 - 1848 Petrus Josephus Mertens
1848 - 1881 Frans Harrewyn
1881 - 1882 Henri Gabriel Verhoeven
1882 - 1884 Cornelius Besseleers
1884 - 1894 Emile Guyot
1894 - 1918 August Scheyvaerts
1918 - 1936 Jozef De Weerdt
1936 - 1958 Jozef Aertssens
1958 - 1965 Joseph Craeybeckx (BSP)
1966 - 1970 Amedé De Baere (BSP)
1971 - 1981 Frans Palinckx
1981 - 1982 Frans Tiest
Tijdspanne Districtsvoorzitter
2001 - 2006 Christophe Thomas (VLD)
2006 - 2012 Ronny Kruyniers (sp.a)
2013 - heden Koen Palinckx (N-VA)

Legislatuur 2012 – 2018[bewerken]

Van 2013 tot 2018 wordt het district bestuurd door een coalitie van N-VA, CD&V en Open Vld, samen goed voor 11 van de 19 zetels.

Resultaten districtsverkiezingen sinds 2000[bewerken]

  • De eerste rechtstreeks verkozen districtsraad werd verkozen op 8 oktober 2000, en startte op 1 januari 2001. Ze telde sindsdien 19 zetels.
  • De huidige districtsraad werd verkozen op 14 oktober 2012.
  • De volgende districtsraad wordt 6 jaar later op 14 oktober 2018 gekozen.
Partij of kartel 8-10-2000[6] 8-10-2006 14-10-2012[7]
Stemmen / Zetels % 19 % 19 % 19
CVP1 / CD&V-N-VA2 / CD&V3 14,391 3 15,802 3 8,003 1
VLD1 / VLD-Vivant2 / Open Vld3 14,931 3 12,512 2 5,903 1
SP1 / sp.a-spirit2 / sp.a3 12,601 2 17,682 4 14,613 3
AGALEV1 / Groen!2 / Groen3 9,831 2 7,802 1 11,023 2
PVDA / PVDA+ 0,88 0 0,70 0 2,68 0
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang-VLOTT2 / Vlaams Belang3 29,441 7 33,432 7 15,793 3
N-VA - - 42,01 9
EKEREN1 / 2070E.K.E.R.E.N.2 11,721 2 12,082 2 -
VU-ID 3,81 0 - -
Vivant 2,40 0 - -
WOW 1,14 0 - -
Totaal stemmen 14766 15145 14841
Opkomst % 90,96 88,01
Blanco en ongeldig % 2,90 3,69 2,73

De vetjes gedrukte getallen vormen de hieruit onderhandelde bestuursmeerderheid.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Historische gebouwen[bewerken]

Station van Ekeren
  • Het Hof van Veltwijck
  • De Villa Geniets
  • De aloude Sint-Lambertuskerk
  • Hof De Bist
  • Hof van Moretus
  • Bistkapel
  • Station van Ekeren
  • Hagelkruiskapel
  • restant Oude Laarhof
  • Oude Pastorij Donk
  • Voormalige rijkswachtkazerne
  • Oud Gemeentehuis Markt
  • Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstandkerk Sint-Mariaburg

Monumenten Centrum[bewerken]

  • Akerbeeld, ook bekend als 'De Bierpruver'
  • De Grote Zee, Hof De Bist
  • Monument der gesneuvelden
  • Standbeeld Z.M. Leopold II
  • Het Hagelkruis
  • De Wachtende Muze
  • De Literatuurbespeler
  • Lentekriebels

Monumenten Sint-Mariaburg[bewerken]

  • Beeld van O.L.-Vrouw
  • Beeld van het Heilig Hart
  • Monument voor de gesneuvelden

Begraafplaats[bewerken]

De Ekerse begraafplaats in de Driehoekstraat is gelegen op een plaats die vanouds De Vink genoemd werd. "Iemand naar de vink dragen" is een typisch Ekerse uitdrukking voor "begraven worden", die vooral door de oudere generatie Ekerenaars nog gebruikt wordt. Het stadsmagazijn tegenover de begraafplaats heet ook "De Vink".

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Ekeren

Natuur & Parken[bewerken]

Cultuur[bewerken]

Bijnaam[bewerken]

De inwoners van Ekeren staan ook bekend onder hun bijnaam "Bierpruvers", vanwege de vele bierbrouwerijen die zich eertijds op het grondgebied van de oude heerlijkheid Ekeren bevonden. De Ekerse carnavalvereniging De Bierpruvers dankt haar naam aan de bijnaam van de Ekerenaars. De bijnaam is vereeuwigd in het standbeeldje ‘De Bierpruver’ dat een plaatsje kreeg op de hoek van Geestenspoor en Driehoekstraat naast de parking, op een klein stukje groen. Het beeldje werd op 9 september 1990 op zijn sokkel gezet en stelt een mannelijke Bierpruver voor die een aker in de hoogte houdt, een koperen ketel waarin vroeger bier werd gebrouwen. Deze koperen ketels zijn ook verwerkt in het wapenschild van Ekeren. Door huisbrouwerij de 3 vaten wordt het bier Bierpruver gebrouwen. Op 30 juni 2015 is het beeld verplaatst naar het vernieuwde Kristus-Koningplein. [8]

Evenementen[bewerken]

De Notenboom gebouwd in 1925

Op de zondag na carnaval wordt in Ekeren een oud folklorespel beoefend : gansrijden, waarbij ruiters op boerenpaarden trachten de kop van een in een net opgehangen dode gans af te trekken. Wie daarin slaagt is voor één jaar koning van de inrichtende vereniging. De gansrijdersvereniging van Ekeren heet De Lustige Gans, welke in 2007 voor het eerst, na een onderbreking van zeventig jaar, het gansrijden in Ekeren inrichtte. De naam van de vereniging verwijst naar een Ekerse gansrijdersmaatschappij uit het begin van de twintigste eeuw. Het gansrijden wordt ook beoefend in de andere polderdorpen ten noorden van Antwerpen: Hoevenen, Stabroek, Lillo, Berendrecht en Zandvliet.

Op de eerste zaterdag van maart gaat sinds 1973 doorheen het centrum van Ekeren een internationale carnavalstoet uit, ingericht door de Ekerse carnavalvereniging De Bierpruvers.

Op de zondag voor Pasen wordt in Ekeren een variant van het gansrijden te paard beoefend : hanenrijden, waarbij de gans vervangen is door een haan en de paarden door fietsen. Het Ekerse hanenrijden wordt sinds 1979 ingericht door de carnavalvereniging De Bierpruvers, in navolging van een traditie die in Ekeren bestond in de jaren 1946-1955.

Sinds 1999 wordt in Ekeren in de loop van augustus een gratis muziekfestival georganiseerd : Cirque@taque, in een organisatie van de vereniging Cirque@. De eerste jaren ging het festival door op de parochie- en scoutsterreinen in de wijk Bunt. Sinds 2006 vindt Cirque@taque plaats op de zogenaamde Evenementenweide in het park Hof de Bist in de wijk Donk.

In de loop van het jaar zijn er in de verschillende wijken van Ekeren wijkfeesten. Zo zijn er de Mariaburgse Feesten in Sint-Mariaburg, de Buntse Feesten op de Bunt, en de Nobele Dagen van de Donk in Ekeren-Donk.

Mobiliteit[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Ekeren telt twee spoorwegstations op de spoorlijn van Antwerpen naar Roosendaal: station Ekeren en station Sint-Mariaburg. Het station Antwerpen-Noorderdokken, langs spoorlijn 12 en spoorlijn 27A, ligt op voormalig Ekers grondgebied. De Ekerse spoorweghaltes station Ekeren-Brug en station Leugenberg, op spoorlijn 27A, zijn nu gesloten voor reizigers. Ook het voormalige station Heikestraat is sinds de laatste wereldoorlog gesloten en afgebroken.

Wegennet[bewerken]

Ekeren ligt ook langs de autosnelweg A12 Antwerpen - Bergen op Zoom en de autosnelweg A1 Antwerpen - Breda.

De gewestweg N114 loopt dwars door het dorp en verbindt de N180 Noorderlaan in Antwerpen met de N11 in Stabroek. Ten zuiden van de Sint-Lambertuskerk is de N114 gesplitst. De N114a vormt de noordelijke rijrichting.

Bekende Ekerenaars[bewerken]

Partnersteden[bewerken]

Naast de Antwerpse partnersteden is Ekeren ook nog verzusterd met:

  • Vlag van Duitsland Andernach (Rijnland-Palts, Duitsland), sinds 1979

Externe links[bewerken]