Deurne (Antwerpen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Deurne
District in België Vlag van België
Flag of Deurne.svg Wapen van Deurne
Deurne (Antwerpen)
Deurne (Antwerpen)
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Fusie 1983
Coördinaten 51° 13′ NB, 4° 28′ OL
Algemeen
Oppervlakte 13,06 km²
Inwoners (1/01/2015) 77.434 (5.942 /km²)
Mannen 47,77 %
Vrouwen 52,23 %
Overig
Postcode 2100
Netnummer 03
NIS-code 11002(R)
Oude NIS-code 11012
Detailkaart
Het stadsdistrict Deurne binnen de gemeente Antwerpen
Het stadsdistrict Deurne binnen de gemeente Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Kasteel Sterckshof, heden zilvermuseum
Kasteel Boekenberg n.o.v. architect J.P. Van Baurscheit de jonge (ca 1750)
Classicistisch kasteel Rivierenhof uit 1777
Duitse commandobunker uit WOII aan het Drakenhof nabij het vliegveld van Deurne
Deurne-Noord: Craeybeckxlaan.

Deurne is een plaats in België en een stadsdistrict van de stad Antwerpen. Het is opgedeeld in 20 buurten. District Deurne is het vierde grootste district en heeft het tweede grootste inwonersaantal van de stad Antwerpen (district Antwerpen heeft het grootste aantal inwoners).

Deurne wordt vooral gekenmerkt door haar groene omgeving van het park Rivierenhof.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Geschiedenis van Deurne (Antwerpen) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het ontstaan van een nederzetting[bewerken]

In Deurne en onmiddellijke omgeving werden sporen van voorhistorische bewoning aangetroffen. De Romeinse bezetting in de streek van Deurne duurde vermoedelijk niet langer dan de 3e eeuw van onze jaartelling.

Er wordt verondersteld dat zich in Deurne een kleine Frankische boerengemeenschap vestigde op de rechteroever van de Schijn, nabij de monding in de Schelde, die toen in de huidige bedding van de Antwerpse Ring stroomde.

Aan de hand van enkele schaarse gegevens weet men dat rond 836 de streek grondig werd verwoest door Noormannen. In die tijd bestond Deurne uit een nederzetting of gehucht op de rechteroever van de Schijn, waar men nu de wijk Deurne-Noord vindt. De 12de-eeuwse Eiendijk werd aangelegd in een tijd waarin behoefte was om Antwerpen via de vallei van de Potvliet en van de Schijn behoorlijk te verbinden met de Kempen. In de 12e eeuw behoorde de parochie Deurne tot het land van Rijen, een onderdeel van het hertogdom Brabant dat deel uitmaakte van het Duitse Rijk. De domaniale heer was de prins-bisschop van Luik, die enkel de wereldlijke macht uitoefende. Hoe de Luikse prins-bisschop in het bezit kwam van zijn Deurnse domein is niet duidelijk. Aanvankelijk had hij weinig interesse voor Deurne omdat het een streek betrof die slechts schaars bewoond was door een arme boerenbevolking. Dit verandert in de loop van de 12e eeuw met de opkomst van de steden en een bloeiende landbouw. Het feit dat het aan belang winnende Antwerpen nu vanuit Deurne gemakkelijk te bereiken was en dat de hertog optrad als tolheffer aan de Eiendijk, waren voor de prins-bisschop een aansporing om de domaniale organisatie van zijn bezittingen te organiseren. Zo zien we dat in 1186 op het Bisschoppenhof een schepenbank fungeert, die een vonnis velt bij geschillen.

Vanaf 1288 doen zich in deze streek een aantal belangrijke machtsverschuivingen voor. Jan I, de hertog van Brabant, die door zijn overwinning bij Woeringen de handelsweg naar Rijnland had beveiligd, kreeg gedaan dat de prins-bisschop afzag van zijn immuniteitsrechten op het Deurnse domein. De hertog zou hier voortaan optreden als wereldlijk heer en de Deurnse schepenbank viel van dan onder zijn bevoegdheid. De stad Antwerpen kocht de tol van de Eiendijk af. Deze nieuwe toestand blijft, op enkele uitzonderingen na, voortbestaan tot aan de Franse Revolutie.

Belang van Antwerpen neemt toe[bewerken]

In de 15e eeuw worden de meeste grondbezitters van Deurne rijk, terwijl de Deurnse boer in regel een pachter was, die zijn akkers mocht bewerken op voorwaarde dat hij regelmatig de huur en de tienden betaalde. De landbouw bracht voldoende op om ten hoogste een bevolking van ca. 850 personen te voeden. Antwerpen kent een enorme bloei tijdens de 16e eeuw, het stadsbestuur zal niet alleen trachten de heerlijke rechten over Deurne-Borgerhout te verwerven, maar zullen Antwerpse kooplieden hier overal lusthoven of kastelen bouwen. Zo’n lusthof gold als een statussymbool dat de nieuwe rijken toegang verschafte tot de adel. Kastelen als te Couwelaer, Rivierenhof en Sterckshof dateren uit die tijd. Het bouwen van deze kastelen had tot gevolg dat Deurne in tegenstelling tot Borgerhout zijn landelijk karakter bewaarde. Voor Deurne waren de godsdienstoorlogen een ramp. In 1593 bestond de gemeente praktisch niet meer en toen er eindelijk betere tijden aanbraken, ging de heropbouw uiterst langzaam. Een gedeelte van de huidige Sint-Fredeganduskerk kwam eerst in 1604 onder dak.

De financiële activiteit in Antwerpen nam toe zodat er voldoende rijke lui waren die zich de weelde van een kasteel in Deurne konden veroorloven. Het Rivierenhof in zijn huidige vorm, het kasteel Boekenberg en het Bisschoppenhof dateren uit die tijd. Zo bleef Deurne leven onder archaïsche verhoudingen tot aan de Franse Revolutie, waardoor alle feodale rechten werden afgeschaft.

Tijdens de Franse bezetting in 1800 werden de oude parochiale organisaties opgeheven en vervangen door municipaliteiten. Van dan treedt in Deurne-Borgerhout een eerste burgemeester (maire) op. Er wordt een eerste rudimentaire organisatie van openbare diensten doorgevoerd en er wordt een gemeenteschool gesticht.

In de 19e eeuw breekt een nieuwe bloeiperiode voor Antwerpen aan, diverse inwijkelingen uit de Kempen vinden de weg naar de opkomende grootstad en vestigen zich in Borgerhout en Deurne. Een eerste verbindingsweg tussen de wijken Noord-Centrum en Zuid, wordt in de tweede helft van de 19e eeuw aangelegd. De belangrijkste geografische factor, die in de sociale en economische ontwikkeling van Deurne een rol speelt, is dan ook de strategische ligging naast Antwerpen.

Onder het Hollands bewind (1814-1830) zal het verschil tussen het meer op industrie en handel georiënteerde Borgerhout en het landelijke Deurne zo groot worden dat ten slotte in 1836 beide gemeenten worden gescheiden. Inmiddels telde Deurne 2089 inwoners.

Deurne werkt eigen beleid uit[bewerken]

De eerste Deurnse gemeenteraad werd verkozen op 13 september 1836. Georges Cogels, burgemeester van 1839 tot 1885, was mede-eigenaar van het Rivierenhof en afstammeling van een bankiersfamilie. Hij deed zijn uiterste best bij de bestrijding van de cholera-epidemieën tussen 1859 en 1866. Cogels stond toe dat men door zijn gronden een verbindingsweg met Deurne-Zuid aanlegde. Hij trachtte de inwijking van vreemde arbeiders af te remmen, door het heffen van een taks op volkswoningen. Ook verzette hij zich tegen het inrichten van een bibliotheek en tegen het oprichten van een avondschool. Hij bleef bij zijn standpunt tijdens de schoolstrijd van 1879-1884. De aangroei van de bevolking stelde problemen van sociale aard. Het inwijkinsproces was niet meer te stuiten. Onder het mandaat van burgemeester Florent Pauwels (1885-1908) overschreed het aantal inwoners de 10.000.

Na 1918 verbeterden de sociale toestanden, waarbij ook minder welgestelden een eigen woning konden bouwen. Anderzijds bleek ook dat de grootgrondbezitters van Deurne hun gronden op veel voordeligere wijze konden exploiteren, wanneer zij ze omvormden tot bouwgrond en er nieuwe straten lieten doortrekken.

Tot dan was Deurne een landelijke gemeente en waren de belangrijkste posten voorbehouden aan adellijke en invloedrijke families. De aanstelling van August Van de Wiele (1919-1932) na de Eerste Wereldoorlog wees op een gewijzigde levensopvatting. Onder het burgemeesterschap August Van de Wiele kende Deurne zijn eerste grote expansie ingevolge de talrijke nieuwe woonwijken. De voortdurende uitbreiding van de gemeenten, de moderne verkeersaders, de verbindingsmogelijkheden, de aanzienlijke toename van bevoegdheden en activiteiten hebben een nauwere samenwerking tussen de toenmalige gemeenten onderling in het leven geroepen. In 1920 groeide de bevolking tot 15.432. Na de Eerste Wereldoorlog werd deze beweging nog gestimuleerd door een inwijking uit Antwerpen naar de randgemeenten. In 1932 telde Deurne 49.349 inwoners.

De V-bommen (V-1 en V-2), die Deurne teisterden, richtten grote schade aan en maakten tal van slachtoffers. In 1948 was de geleden schade hersteld. In de jaren zestig werden omvangrijke initiatieven gerealiseerd: de sociale woningbouw, modernisering en uitbreiding van de onderwijsinrichtingen, oprichting van een diagnostisch centrum, bouw van een nieuwe bibliotheek, verwezenlijking van verscheidene sportcomplexen en er wordt meer aandacht geschonken aan groenvoorziening.

Aantal inwoners neemt stilaan af[bewerken]

Van 1972 af verminderde het aantal inwoners ten voordele van de verder van de stad gelegen landelijke gemeenten. Vanaf 1976 vertraagde de nood aan geldmiddelen heel wat realisaties en zette vanzelfsprekend ook een domper op te nemen initiatieven. In 1981 werd onder meer het pomp- en zuiveringsstation, op de linker Schijnoever, eindelijk in bedrijf genomen. Het Deurnse OCMW opende in 1981 zijn service-flats en op 12 juni van datzelfde jaar werd een geriatrische kliniek ingehuldigd. Het cultureel centrum Rix, waarvan de tentoonstellingszaal reeds sinds 1979 ter beschikking stond, kon op 12 maart 1982 officieel in gebruik worden genomen.

Fusie[bewerken]

Op 1 januari 1983 werd Deurne met zeven andere gemeenten - Antwerpen, Berchem, Borgerhout, Ekeren, Hoboken, Merksem en Wilrijk - gefusioneerd tot de stad Antwerpen. Hierdoor ontstond een stad met meer dan 500.000 inwoners. Iedere vroegere gemeente werd omgevormd tot "district" met elk een districtshuis, het vroegere gemeentehuis. Vele diensten werden gecentraliseerd. Per district bleef een dienstencentrum bestaan, waar de inwoners voor tal van zaken terechtkunnen: informatie, bevolking, burgerlijke stand, sociale zaken, bouwkundige vergunningen enz.

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

Het district Deurne maakt deel uit van de stad Antwerpen. Deze ligt in het kieskanton Antwerpen is identiek aan het provinciedistrict Antwerpen en ligt in het kiesarrondissement Antwerpen en de kieskring Antwerpen.

Deurne Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Antwerpen Vlag Antwerpen (stad) Antwerpen Deurne
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur Districtscollege
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad Districtsraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Deurne
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-
Zetelverdeling districtsraad 2013-2018
3
3
4
1
1
12
4
1
12 
De 29 zetels zijn bij de verkiezingen als volgt verdeeld:

██ PVDA: 3

██ sp.a: 3

██ Groen: 4

██ Open Vld: 1

██ CD&V: 1

██ N-VA: 12

██ VB: 4

██ Onafh.: 1

Districtscollege[bewerken]

De districtsvoorzitter is:

Districtscollege
Districtsvoorzitter Tjerk Sekeris (N-VA)
Districtschepenen
  1. Ariane Van Dooren (CD&V)
  2. Elke Brydenbach (N-VA)
  3. Freddy Lorent (Open Vld)
  4. Karen Maes (Groen)

Districtsraad[bewerken]

De Deurnse districtsraad bestaat uit 27 zetels.

Geschiedenis[bewerken]

Voormalige burgemeesters en districtsvoorzitters[bewerken]

Zie : Lijst van burgemeesters van Deurne (Antwerpen)

Decentralisatie[bewerken]

Vanaf 1 januari 2001 wordt er gedecentraliseerd. Dit wil zeggen dat bepaalde bevoegdheden, die voordien bij de stad hoorden, terug naar het district komen. De bevoegdheden strekken zich uit over een zestal domeinen: lokaal straatbeeld, jeugdbeleid, cultuurbeleid en feestelijkheden, sport, seniorenwerking en communicatie. Hierdoor zal men sneller kunnen inspelen op de lokale behoefte. Het districtshuis is het eerste aanspreekpunt voor de burger.

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Van 2013 tot 2015 werd het district bestuurt door een coalitie van N-VA, CD&V en Open Vld, samen goed voor 15 van de 29 zetels. Op maandag 19 januari 2015 stapte districtsraadslid Bruno Denys uit de N-VA ging als onafhankelijke zetelen.[1] Eind januari 2016 stapte Peter Wouters uit het college en werd als districtsvoorzitter vervangen door zijn partijgenoot Tjerk Sekeris. De coalitie werd begin februari met de partij Groen verruimd en Karen Maes van Groen verving Tjerk Sekeris als schepen in het college.

Van 2016 tot 2018 werd de coalitie gevormd door N-VA, Groen, CD&V en Open Vld, samen goed voor 18 van de 29 zetels.

De huidige districtsraad voor 2013-2018 werd op 14 oktober 2012 gekozen.

De volgende districtsraad wordt 6 jaar later op 14 oktober 2018 gekozen.

Resultaten districtraadsverkiezingen sinds 2000[bewerken]

Op 8 oktober 2000 werden de eerste districtsraadsverkiezingen voor het gemeentedistrict Deurne gehouden.

Partij of kartel 8-10-2000[2] 8-10-2006 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels % 27 % 27 % 29
CVP1 / CD&V-N-VA2 / CD&V3 9,511 2 11,62 3 5,453 1
VLD1 / VLD-Vivant2 / Open Vld3 15,881 5 9,122 2 4,663 1
SP1 / sp.a-spirit2 / sp.a-Groen3 18,181 5 31,352 9 23,853 7 (3+4)
PVDA / PVDA+ 2,44 0 4,43 1 9,75 3
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang-VLOTT2 / Vlaams Belang3 37,881 11 43,462 12 14,073 4
N-VA - - 40,72 13 (12+1)
Rood! - - 1,49 0
AGALEV1 / Groen!2 9,98 3 10,27 2 -
VU-ID 3,20 1 - -
Vivant 1,62 0 - -
WOW 1,32 0 - -
Totaal stemmen 44690 44641 42362
Opkomst % 89,42 85,74
Blanco en ongeldig % 4,00 5,52 3,31

De vetjes gedrukte getallen vormen de hieruit onderhandelde bestuursmeerderheid.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Het wit bepleisterde huis n.o.v. architect en schilder Flor Van Reeth en het woonhuis in Art-décostijl, genaamd De Liana-Halle n.o.v. architect Jef Huygh (1923)
Postkaart van de luchthaven van Deurne, afgestempeld op de eerste dag van de lijn Antwerpen-Berlijn.
Luchthavengebouw van de Internationale Luchthaven Antwerpen
Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw Altijddurende Bijstand in Art Deco-stijl, n.o.v. archit. Jef Huygh (1924-'25)
Neogotische parochiekerk Sint-Rochus en pastorij n.o.v. Frans Baeckelmans
Ruïne van kasteel Gallifort
1rightarrow blue.svg Zie: Lijst van onroerend erfgoed in Deurne (Antwerpen)

Cultuur[bewerken]

Wapen en vlag[bewerken]

De beschrijving van het wapen (heraldiek) van Deurne (district) luidt als volgt:[4] "In lazuur drie kepers van goud en een hartschild van hetzelfde, beladen met een boom van lazuur."

De beschrijving van de vlag van Deurne luidt als volgt: "Vijf even hoge banen, van blauw, van geel, van blauw, van geel en van blauw."[4]

Mobiliteit[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Het district wordt aangedaan door de tramlijnen 4, 5, 8, 9, 10 en 24. Daarnaast zijn er verbindingen met de bussen van De Lijn naar verschillende buurgemeenten.

Luchtvaart[bewerken]

De Internationale Luchthaven Antwerpen wordt voornamelijk gebruikt als zakenluchthaven. CityJet heeft er zijn hoofdkwartier en een onderhoudsloods. Verder zijn er ook privémaatschappijen zoals Abelag, en zakenluchtvaartmaatschappij Flying Group actief. Daarnaast zijn er de vliegscholen (Ben-Air Flight Academy (BAFA) en Europilotcenter) en enkele vliegclubs (o.a. de Royal Antwerp Aviation Club) gevestigd, alsook ook het Stampe en Vertongen-luchtvaartmuseum.

Economie[bewerken]

Reeds in de 17e eeuw bevond er zich een bierbrouwerij, in de 19e eeuw omgevormd tot stoombrouwerij De Ridder. De brouwerij ging failliet in 1928. Momenteel zijn de gebouwen eigendom van de Stad Antwerpen, die er verschillende socio-culturele instellingen in huisvest. De bottelarij werd omgebouwd tot school.

Sport[bewerken]

Het Bosuilstadion van Royal Antwerp Football Club is gelegen in het district. Het stadion werd ingehuldigd op 1 november 1923 met een wedstrijd tussen België en Engeland, die 40.000 toeschouwers aantrok. De club werd sinds 1923 viermaal landskampioen en 11x vicekampioen. Tevens won de club tweemaal de Beker van Belgie, eenmaal de Supercup en eenmaal de Europacup II. Momenteel is de voetbalclub actief in de Tweede Klasse.

Een andere Deurnese voetbalclub is Rochus Deurne. De club werd opgericht in 1920 onder de naam Sint-Rochus Football Club Deurne. De club speelde in de jaren 30 van de vorige eeuw een tijdlang in de nationale bevorderingsreeksen, maar zakte in 1938 opnieuw naar de provinciale reeksen. Een jaar eerder was de club gefusioneerd met FC Deurne (zelf een fusie van Voetbal Vereniging Deurne en Vlaamse Leeuw Deurne). Momenteel is de club actief in de 2de Prov. Antwerpen.

Daarnaast is er nog voetbalclub KVC Olympic Deurne. In haar begin dagen (1917) hield de club, toen Olympic Sporting club, zich bezig met atletiek, worstelen en zwemmen. In 1919 werd de voetbalclub opgericht en in 1926 erkent door de Belgische Voetbalbond (BVB). De club is actief in de 3de Prov. Antwerpen.

De ijshockeyclub Phantoms Deurne die 4x landskampioen werd en 9x de Beker van België won. De club is actief in de Eredivisie.

Bekende inwoners[bewerken]

Geboren in Deurne[bewerken]

(chronologisch)

Wonen/woonden in Deurne[bewerken]

Fictieve bewoners[bewerken]

  • Het personage Linda Kelchtermans uit het Vlaamse radioprogramma Het Leugenpaleis woonde in Deurne.

Externe links[bewerken]