Abdij van Postel

Postel: Abdijkerk

De Abdij van Postel is een norbertijnenabdij in het dorp Postel in de Belgische gemeente Mol.

Geschiedenis

Het is bekend dat Postel in de 12de eeuw in handen was van ene Fastradus van Utwich, een heer uit land van Altena. Deze schonk rond 1134 een derde deel van zijn bezit in Postel aan de Abdij van Floreffe. Het kan zijn dat deze grond vroeger aan de abdij van Corbie behoorde en nadien onrechtmatig in bezit was genomen..Nog vóór 1145 schonk Fastradus een derde deel van zijn “predium” van Reusel aan dezelfde abdij. De norbertijnen, die naar Postel gestuurd werden moesten hier een kerk bouwen. Te noteren valt dat Postel in de buurt van een kruispunt van verkeerswegen lag, die van West naar Oost, van Breda naar Maastricht, en van Noord naar Zuid, van den Bosch naar Leuven, liepen en aan die plaats wel een bijzondere belangrijkheid konden geven. De opvang van de reizigers was een grote taak van de kleine gemeenschap naast de andere taken. In 1140 werd een eerste bidplaats geconsacreerd. Die bleek echter veel te klein en er werd overgegaan tot de bouw van een grotere, die in 1190 geconsacreerd is en nu nog steeds in gebruik is als de oudste nog in gebruik zijnde norbertijnenkerk..Ondertussen werden er ook veel schenkingen gedaan van gronden die voornamelijk in het huidige Nederland liggen. Ook tal van molens kwamen in het bezit van de stichting. De opbrengsten werden deels gebruikt voor de dagelijkse armenzorg (waarvoor Postel bekend stond) en deels gingen die naar de moederabdij Floreffe en de hertogen van Brabant. Reeds in de 14de eeuw kreeg Postel met oorlogsschattingen te maken ten gevolge van de Brabantse Successieoorlog. De Brabantse hertog Wenceslaus I van Luxemburg was daarbij samen met 270 Brabantse ridders gevangen genomen en de losgelden werden ook van Postel geëist De nieuwe Gelderse Oorlogen van de 16de eeuw leiden andermaal tot brandschattingen. Daarbij werd Postel nog door de Geuzen geplunderd. Intussen begon de contrareformatie vorm te krijgen. De afhankelijkheid van Floreffe ging een probleem vormen. Floreffe oefende immers het patronaatsrecht uit in vele parochies en benoemde zo nogal eens Waalse pastoors, die de landstaal niet machtig waren. Gezien Postel toen nog geen abdij was en dus geen noviciaat er mocht op na houden (en dus ook geen verdere priesteropleiding) , verlangde bisschap Ghisbertus Maes van ’s Hertogenbosch dat zulks er wel kwam. Dit leidde tot onderhandelingen met Floreffe, waarbij de landvoogden Albrecht van Oostenrijk en Isabella van Spanje een belangrijke rol speelden. Uiteindelijk bekwam de priorij zelfstandigheid, maar moest daarvoor een fiks bedrag betalen aan Floreffe. Zo werd Postel in 1613 een proosdij onder provisor Colibrant en bekwam in 1618 het statuut van zelfstandige abdij met Colibrant als eerste abt. Daarbij werd ook als voorwaarde gesteld dat de Postelse abdij haar gastvrijheid jegens de armen en de reizende gasten in niets mocht veranderen. Abt Colibrant had intussen de 1200 m lange ringmuur opgetrokken en de mooie Renaissance belforttoren (1610) opgetrokken. Ook heeft hij de kerk voorzien van een koorgestoelte en jammer genoeg ook van vele gotische elementen. In 1611 kwam er de bouw van de brouwerij.

Abt Colibrant bekomt van de landvoogden een betere regeling van de aalmoezenbedeling, gezien die op de spijndingdagen van Asdag en Witte Donderdag zo’n volkstoeloop kenden dat er plunderingen van de abdij uit voortvloeiden.(n.l. in 1631 en 1632) Voortaan zou de bedeling in de verschillende dorpen zelf gebeuren.

Te noteren eveneens dat de abdij in de 17de en 18de eeuw regelmatig oorlogsschattingen diende te betalen. Ook de retorsieplakkaten door de Staatsen uitgegeven kostten de abdij veel geld. Het verdrag van Münster van 1648 bracht duidelijkheid omtrent de landgrens, maar niet voor Postel., dat omstreden gebied bleef. De aangespannen rechtszaak daaromtrent werd pas in 1785 in het voordeel van Postel beslist, maar alle bezittingen ten noorden van de grens (48 hoeven en 12 molens) bleven definitief eigendom van de Staatsen. Slechts 9 hoeven en één molen bleven over, waardoor uiteraard het inkomen van de abdij flink slonk zodat er moest overgegaan worden tot verkoop ven bezittingen. Toch waren er nog bouwactiviteiten o.a. het hoofdgebouw, de refter en het gastenverblijf. De abdij leverde samen met de andere norbertijnenabdijen veel pastoors aan de parochies in de noordelijke Nederlanden, die zo voor het katholicisme behouden bleven. Men gewaagt er van “ de witte linie” tegen het protestantisme. Bij het einde van de Franse Revolutie arriveerden de Franse troepen n.l. in 1797 en de kloosterlingen werden verdreven, de abdij met haar goederen aangeslagen, verkocht, terwijl ook abdijgebouwen afgebroken werden. Na een afwezigheid van 50 jaren konden de kloosterlingen terugkeren en aan de heropbouw beginnen. De restauratie heeft 150 jaren geduurd omdat de middelen daarvoor zeer karig waren. Nog in 1943 werden de roodkoperen brouwketels verkocht uit zwarte armoede. Het gasthof de Beiaard, in de ringmuur van de abdij gelegen, kwam er in 1960 en het bezinningscentrum (het eigenlijke gastenkwartier) met haar conferentiezalen staat sinds 1970 open ook voor retraites en seminaries van bedrijven.

Gebouwen

• De Sint-Niklaaskerk uit 1190 werd in gewelf en ramen gedeeltelijk verbouwd van romaanse stijl naar gotische elementen, wat gebeurde in de 17de eeuw. De gotische sacristie dateert van 1631. Het koorgestoelte is deels van 1621 maar werd in 1930 uitgebreid,door Gustaaf Goethijn die ook voor beide mooie biechtstoelen zorgde terwijl het hoofdaltaar toen reeds tot vòór het schip is gebracht.

• Abtswoning en voormalig gastenkwartier uit 1731 met rococo-elementen.

• Reftergevel uit 1743 met binnen prachtig Italiaans rococo stucwerk in de zoldering (ca 1750).

• De voorgevel (met uitzondering van het reftergebouw) , bestaande uit rechts een vleugel uit 1631 en links de vleugel uit 1731 is in 1909 gerestaureerd.

• De oudste toegangspoort voor het volk is romaans en ligt achter in de kerk rechts (waar nu de devotiekapel is).

• De bibliotheekinhoud wordt nu geschat op een 100.000 banden. De oude boekenschat behelst 54 wiegendrukken. Het oudste boek dateert van 1475 een druk van Jan van Westfalen te Leuven. Verder zijn er 143 postincunabels (1500-1540) waaronder merkwaardige Antwerpse drukken. : de Plantijndrukkerij is present met een 350 werken waaronder de polyglot-bijbel en de statuten van het Gulden Vlies gedrukt op perkament. Daarnaast nog mooie atlassen waaronder een 15-delige uitgave van de Atlas van Willem Blaeu..Ook is er een mooie collectie devotieboekjes, etsen en kopergravures.

• Er is in de gastenvleugel van 1713 een mooie verzameling van beeldhouwwerk van Edg. Fonteyne (taille-directe) in balksloffen en beelden. De geschilderde abtsportretten vertonen er drie zeer mooie: één de school van Rubens en twee barokportretten van de hand van Hans Laagland..

• De renaissancetoren uit 1610 draagt een lichte zilverklinkende beiaard van 49 klokjes waarop tijdens het toeristisch seizoen bespelingen worden gegeven ter attentie van het toerisme.

Abdijproducten

deel van de serie over Kloosters

en het christelijke monastieke leven

Postel: hoofdgebouw abdij

De abdij van Postel, in een prachtig natuurkader gelegen,kent heel wat aanloop vanwege toerisme. De rondleidingen worden verzorgd door de Stadsgidsen van Mol. Aanvragen dienen te gebeuren bij de Dienst Toerisme Mol (tel. 014-33.07.85) tijdens de kantooruren. In het V.V.V.-kantoor (gelegen in het poortgebouw van de abdij) zijn kaarten voor diverse wandelingen te bekomen en ook verdere informatie. Sinds 1994 staat de abdij ook bekend om haar kruidenteelt (: o.a. ginseng) en haar kruidentuin. Meer info is beschikbaar op de website van de abdij. In de winkel bij het poortgebouw worden de verschillende abdijproducten zoals kaas, brood en hesp verkocht naast alle kruidenspecialiteiten. Er is ook het gasthof De Beiaard, in de ringmuur van de abdij gelegen waar men e.e.a. kan degusteren samen met het lekkere Postel-abdijbier dat wel elders gebrouwen wordt.

Efteling

In de Efteling attractie Villa Volta komt de Abdij van Postel voor in een legende. Volgens deze legende breekt de roversbende de Bokkenrijders in in de abdij. De voorman van deze bende, Hugo van den Loonsche Duynen, zal daarbij voor eeuwig vervloekt worden vanwege zijn 'schending van Gods huis'.

Externe link

• Website van de abdij