Stierhaai

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stierhaai
IUCN-status: Gevoelig[1] (2009)
Stierhaai bij Fiji
Stierhaai bij Fiji
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Chondrichthyes (Kraakbeenvissen)
Onderklasse: Elasmobranchii (Haaien en roggen)
Superorde: Selachimorpha (Haaien)
Orde: Carcharhiniformes (Grondhaaien)
Familie: Carcharhinidae (Roofhaaien)
Geslacht: Carcharhinus
Soort
Carcharhinus leucas
(Müller & Henle, 1839[2])
Verspreiding stierhaai
Verspreiding stierhaai
Afbeeldingen Stierhaai op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Stierhaai op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Stierhaai gefotografeerd in de Bahama's (Walker's Cay) door Albert Kok
Stierhaaien worden vanaf strand gevoederd in de Bahama's (Walker's Cay)

De stierhaai[3], Atlantische grondhaai of Zambezi haai (Carcharhinus leucas) is een haai uit de familie der requiemhaaien (Carcharhinidae).[4][5] De stierhaai komt algemeen voor in warme kustwateren, maar kan ook in verscheidene rivieren aangetroffen worden. De stierhaai is een onvoorspelbare, vaak agressieve soort en verantwoordelijk voor veel aanvallen op mensen.

Beschrijving[bewerken]

De stierhaai is een robuuste, gestroomlijnde haai met kleine, ronde ogen en een korte, brede, stompe snuit. De twee rugvinnen zijn stekelloos. De tweede rugvin is kort, lang en afgerond. De eerste rugvin is veel groter, meer dan driemaal zo groot, en driehoekig met een holle achterrand en een gepunt of afgerond uiteinde. De borstvinnen zijn vrij groot en bijna driehoekig. De aarsvin is tegenover de tweede rugvin geplaatst. De bovenste lob van de staartvin is goed ontwikkeld. De bek is gebogen. De tanden in de bovenkaak zijn driehoekig en fijngezaagd met een kromme basis, de tanden in de onderkaak hebben een brede basis. De vijf kieuwspleten zijn vrij groot. De stierhaai is donkergrijs aan de bovenzijde, lichtgrijs tot wit aan de onderzijde. Vooral de vinnen van jonge dieren hebben een donkere punt.

De stierhaai wordt maximaal 350 centimeter lang en 316,5 kilogram zwaar. Vrouwtjes worden groter dan mannetjes. Vrouwtjes zijn gemiddeld 240 centimeter lang en 130 kilogram zwaar, mannetjes 225 centimeter lang en 95 kilogram.

Verspreiding en leefgebied[bewerken]

De stierhaai leeft wijdverbreid in alle tropische en subtropische zeeën tussen 42° noorderbreedte en 39° zuiderbreedte, voornamelijk in ondiepe kustwateren, baaien, lagunes, estuaria en riviermondingen. Hij kan aangetroffen worden van het wateroppervlak tot op een diepte van 152 meter. Ook in zoetwater is de soort te vinden, zowel in rivieren als in zoetwatermeren. De stierhaai zwemt geregeld grote rivieren op en kan hierdoor worden aangetroffen in de Amazone, de Mississippi, de Tigris, de Eufraat, de Brahmaputra, de Limpopo, de Gambia en de Zambezi, evenals in het Meer van Nicaragua.

De stierhaai kan hierdoor enkele honderden kilometers van de oceaan worden aangetroffen. Hij is in de Amazonebekken op een afstand van bijna 3700 kilometer van de Atlantische Oceaan aangetroffen en in de Mississippi 3000 kilometer stroomopwaarts in Illinois. Volwassen dieren leven meestal in estuaria en rond riviermondingen, jonge dieren zwemmen vaker rivieren op. Het is onbekend of er exemplaren zijn die hun hele levenscyclus volbrengen in zoet water, maar het wordt niet uitgesloten. Het is bekend dat hij zich kan voortplanten in zoet water. De stierhaai kan tevens overleven in water met een hoog zoutgehalte.

De stierhaai is te vinden in de Westelijke Atlantische Oceaan van Massachusetts tot Brazilië, in de Oostelijke Atlantische Oceaan bij Marokko en van Senegal tot Angola en Zuid-Afrika, in de Indische en Westelijke Grote Oceaan van Zuid-Afrika via Kenia naar India en van Vietnam tot Australië en in de Oostelijke Grote Oceaan van Mexico tot Ecuador en mogelijk ook Peru.

Voedsel[bewerken]

De stierhaai voedt zich meestal met kleine beenvissen, kleine en jonge haaien en roggen, aangevuld met schaaldieren als bidsprinkhaankreeften, krabben en garnalen, inktvissen, zeeslakken, zee-egels en andere stekelhuidigen, zeeschildpadden, zeevogels, dolfijnen, aas en soms afval. Ook jonge stierhaaien worden gegeten.

Voortplanting en levensverwachting[bewerken]

De stierhaai paart door middel van een omhelzing. Vrouwtjes hebben vaak littekens van de paring op de rug.

De stierhaai is levendbarend. Na een draagtijd van ongeveer tien à elf maanden worden één tot dertien jongen geboren. Bij de geboorte is het jong ongeveer 60 cm. Jongen worden voor de kust van Florida en in de Golf van Mexico en voor Zuid-Afrika in de late lente of vroege zomer geboren, voor de kust van Nicaragua zijn het gehele jaar door geboortes waargenomen, met een piek in de lente en de vroege zomer. Kraamkamers zijn meestal wateren met een laag zoutgehalte als kustlagunes en riviermondingen. De stierhaai is geslachtsrijp na 10 tot 15 jaar, bij een lengte van 160 tot 200 centimeter.

De stierhaai kan maximaal 32 jaar oud worden. Een volwassen stierhaai heeft weinig natuurlijke vijanden. Jonge haaien vallen ten prooi aan andere haaiensoorten als tijgerhaai, Atlantische witte haai en andere stierhaaien. Ook is waargenomen dat in Zuid-Afrika een nijlkrokodil een stierhaai opat.

Relatie met de mens[bewerken]

Doordat de stierhaai langs de dichtbevolkte kustwateren leeft, komt hij regelmatig in aanraking met de mens. Deze haaiensoort is geregeld betrokken bij aanvallen op de mens, soms met dodelijke afloop. Deze aanvallen berusten meestal op een vergissing. De haai verwart de mens met zijn natuurlijke prooi: hij eet namelijk geen mensenvlees. De aanvallen hebben dan ook betrekking op mensen die aan de oppervlakte van het water zwemmen in wateren waar de haai voorkomt. Zoals in troebel water in rivierdelta's of in kustwateren op surfers, waarbij de mogelijkheid bestaat dat deze haai zijn natuurlijke prooi met de in zijn territorium aanwezige mens verwart. Volgens het ISAF zijn tussen 1580 en 2008 (d.i. meer dan 400 jaar!) zeker 25 mensen gedood door een stierhaai.[6] De stierhaai wordt hiermee, hoewel statistisch gezien de kans op een haaienbeet gering is, samen met de witte haai en de tijgerhaai beschouwd als een van de drie voor de mens gevaarlijkste haaiensoorten. Deskundigen menen dat het aantal gewonde mensen echter groter is, doordat de stierhaai makkelijk te verwarren is met andere soorten uit het geslacht Carcharhinus en veelvuldig voorkomt in de Derde Wereld, waar haaiaanvallen vaak niet worden gerapporteerd.

Er is geen gerichte beroepsvisserij op de stierhaai, wel vindt bijvangst regelmatig plaats. De vinnen van de haai worden gebruikt in de haaienvinnensoep, de huid voor het leer, de lever voor olie en de resten als aas. Voor de sportvisser is de stierhaai een geliefde prooi, voornamelijk in het zuidoosten van de VS en in Zuid-Afrika.

De stierhaai past zich makkelijk aan in gevangenschap, en kan aldaar meer dan vijftien jaar oud worden. Er zijn grote, publiek toegankelijke aquaria in onder andere de VS en Zuid-Afrika waar deze haai wordt gehouden.[7]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Stierhaai op de IUCN Red List of Threatened Species.
  2. Müller, J. en F.G.J. Henle 1838-41, Systematische Beschreibung der Plagiostomen. Berlin. Systematische Beschreibung der Plagiostomen.: i-xxii + 1-200, 60 pls. [Pp. 1-28 published in 1838, reset pp. 27-28, 29-102 in 1839, i-xxii + 103-200 in 1841.]
  3. Bor, P.H.F. 2002 Nederlandse naamlijst van de recente haaien en roggen (Chondrichthyes: Elasmobranchii) van de wereld. World Wide Web electronic publication www.rajidae.tmfweb.nl, version (05/2002).
  4. Carcharhinus leucas. FishBase. Ed. Ranier Froese and Daniel Pauly. Februari 2009 version. N.p.: FishBase, 2009.
  5. Compagno, L.J.V. 1984 FAO species catalogue. Vol. 4. Sharks of the world. An annotated and illustrated catalogue of shark species known to date. Part 2 - Carcharhiniformes. FAO Fish. Synop. 125(4/2):251-655.
  6. ISAF Statistics on Attacking Species of Shark
  7. Parker, S., 2009. Haaien. Tirion Natuur, Baarn. ISBN 978 90 5210 777 6